Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
2021-2022 Psychologie van
de individuele
verschillen
[Ondertitel van document]
Anke De Kock
[BEDRIJFSNAAM]
0
,Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
INHOUD
FF
Inleiding ........................................................................................................................................................... 2
DEEL 1: Psychologie van de individuele verschillen: Wat en Hoe? ................................................................ 3
1.Doelstelling en geschiedenis ................................................................................................................... 3
2.Methoden in de PID.............................................................................................................................. 16
DEEL II: Psychologie van de persoonlijkheid .............................................................................................. 48
3.Inleiding en vraag ................................................................................................................................. 48
2.Trekpscyhologie ................................................................................................................................... 51
3.Interactionisme ..................................................................................................................................... 67
4.Krachtmeting........................................................................................................................................ 79
DEEL III: Psychologie van de intelligentie .................................................................................................. 94
5.Inleiding en definities ........................................................................................................................... 94
6.De structuur van intelligentie .............................................................................................................. 106
7.Topics in intelligentieonderzoek ......................................................................................................... 122
1
,Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
EXAMEN (Let op: dit is de indeling voor de verkorte bachelor, kijk dit zeker na voor het gewone traject!)
Multiple choice (18/20)
▪ Kennis
▪ Inzicht
▪ Toepassing
MET GIS CORRECTIE
1 open vraag: 2/20
INLEIDING
Veel onderzoek focust op de gemiddelde mens, maar deze bestaat niet.
▪ Er bestaan grote verschillen tussen mensen
▪ Iedereen is anders
➢ Fysiek/ voorkomen
➢ Psychologisch (PID)
Dus… Spreken over de gemiddelde mens is spreken over iemand die niet bestaat, dus nood aan PID om echt
menselijk gedrag, gedachten en gevoelens te begrijpen.
Onderzoek emoties
Emoties: Belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid
= Manieren van reageren op situaties die we belangrijk vinden.
➔ Bepalen mee onze beslissingen, je maakt een beeld van hoe je je gaat voelen en op basis daarvan neem
je beslissingen.
➔ Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren.
- Sommige steeds uitgelaten en excited
- Anderen meer bedrukt en somber
DUS: Er zijn relatief stabiele verschillen TUSSEN mensen in hoe ze zich doorgaans voelen
= INTER-individuele verschillen
➔ Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren van de ene situatie op de andere
- Een moment uitgelaten
- Een moment intriest
- Een moment kwaad
DUS: Mensen vertonen emotionele schommelingen OVER DE TIJD
= INTRA-individuele verschillen
Samengevat
Er zijn grote verschillen
▪ TUSSEN mensen in de emoties die ze ervaren (inter-individuele verschillen)
▪ BINNEN mensen van het ene moment op het andere (intra-individuele verschillen)
LET OP: Dergelijke verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van:
▪ Meer algemeen: Persoonlijkheid, gedrag, gedachten en gevoelens
▪ Intelligentie
Deze verschillen zijn het studieobject van PID:
▪ Beschrijven
▪ Verklaren
2
, Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
DEEL 1: PSYCHOLOGIE VAN DE INDIVIDUELE VERSCHILLEN: WAT EN HOE?
1. DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS
1.1. PSYCHOLOGIE VAN DE INDIVIDUELE VERSCHILLEN
Belangrijk: het gaat binnen dit vak over verschillen op basis van psychologisch functioneren die inter- en/of
intra verschillend kunnen zijn.
Psychologie van de individuele verschillen
Verschillende takken uit psychologie: begaan met ontdekken van “algemene wetmatigheden”
▪ Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
bv. oorzaak van onze emoties?
▪ Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren?
bv. sociale oorzaken en gevolgen van emoties?
▪ Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en gedragingen verklaard worden
door onze biologie?
bv. neurale processen onderliggend aan emoties
De zoektocht naar een algemene wetmatigheid is zeer belangrijk, MAAR niet het gehele plaatje want ook
grote variabiliteit!
➔ WANT er zijn grote verschillen TUSSEN en BINNEN mensen inzake gedrag, prestaties, cognitie,
etc.
Onderwerp van PID <-> algemene psychologie (functieleer, sociale psychologie, etc.)
Doel PID
1. Beschrijven
▪ Van verschillen
- Op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf?
- Welke zijn de belangrijkste verschillen?
Bv. Agressie, intelligentie, persoonlijkheid
▪ Van verbanden tussen verschillen
- Met wat hangen zulke verschillen samen? (→Hoe hangen die verschillen samen?)
2. Verklaren
▪ van verschillen
- Wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
- Genetisch? Opvoeding? Biologisch? Cultuur? Leergeschiedenis? → verschillende
niveaus
Let op: Het moet gaan over betekenisvolle verschillen!
Bv. Hoe groot iemand zijn/haar teen is geeft weinig informatie over het gehele plaatje.
Pid = geen tak van de psychologie die in isolatie staat!
1. Organisatie en bedrijven
▪ Selectie/recrutering/promotie
▪ Wat maakt sommige mensen betere leiders?
Wat maakt sommige mensen gevoeliger voor burn-out? Etc.
2. School- en klinische psychologie
▪ Wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren?
▪ (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
▪ Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
▪ Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig?
3. Theorie en onderzoek
3
2021-2022 Psychologie van
de individuele
verschillen
[Ondertitel van document]
Anke De Kock
[BEDRIJFSNAAM]
0
,Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
INHOUD
FF
Inleiding ........................................................................................................................................................... 2
DEEL 1: Psychologie van de individuele verschillen: Wat en Hoe? ................................................................ 3
1.Doelstelling en geschiedenis ................................................................................................................... 3
2.Methoden in de PID.............................................................................................................................. 16
DEEL II: Psychologie van de persoonlijkheid .............................................................................................. 48
3.Inleiding en vraag ................................................................................................................................. 48
2.Trekpscyhologie ................................................................................................................................... 51
3.Interactionisme ..................................................................................................................................... 67
4.Krachtmeting........................................................................................................................................ 79
DEEL III: Psychologie van de intelligentie .................................................................................................. 94
5.Inleiding en definities ........................................................................................................................... 94
6.De structuur van intelligentie .............................................................................................................. 106
7.Topics in intelligentieonderzoek ......................................................................................................... 122
1
,Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
EXAMEN (Let op: dit is de indeling voor de verkorte bachelor, kijk dit zeker na voor het gewone traject!)
Multiple choice (18/20)
▪ Kennis
▪ Inzicht
▪ Toepassing
MET GIS CORRECTIE
1 open vraag: 2/20
INLEIDING
Veel onderzoek focust op de gemiddelde mens, maar deze bestaat niet.
▪ Er bestaan grote verschillen tussen mensen
▪ Iedereen is anders
➢ Fysiek/ voorkomen
➢ Psychologisch (PID)
Dus… Spreken over de gemiddelde mens is spreken over iemand die niet bestaat, dus nood aan PID om echt
menselijk gedrag, gedachten en gevoelens te begrijpen.
Onderzoek emoties
Emoties: Belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid
= Manieren van reageren op situaties die we belangrijk vinden.
➔ Bepalen mee onze beslissingen, je maakt een beeld van hoe je je gaat voelen en op basis daarvan neem
je beslissingen.
➔ Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren.
- Sommige steeds uitgelaten en excited
- Anderen meer bedrukt en somber
DUS: Er zijn relatief stabiele verschillen TUSSEN mensen in hoe ze zich doorgaans voelen
= INTER-individuele verschillen
➔ Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren van de ene situatie op de andere
- Een moment uitgelaten
- Een moment intriest
- Een moment kwaad
DUS: Mensen vertonen emotionele schommelingen OVER DE TIJD
= INTRA-individuele verschillen
Samengevat
Er zijn grote verschillen
▪ TUSSEN mensen in de emoties die ze ervaren (inter-individuele verschillen)
▪ BINNEN mensen van het ene moment op het andere (intra-individuele verschillen)
LET OP: Dergelijke verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van:
▪ Meer algemeen: Persoonlijkheid, gedrag, gedachten en gevoelens
▪ Intelligentie
Deze verschillen zijn het studieobject van PID:
▪ Beschrijven
▪ Verklaren
2
, Psychologie van de individuele verschillen 2021-2022 Anke de Kock
DEEL 1: PSYCHOLOGIE VAN DE INDIVIDUELE VERSCHILLEN: WAT EN HOE?
1. DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS
1.1. PSYCHOLOGIE VAN DE INDIVIDUELE VERSCHILLEN
Belangrijk: het gaat binnen dit vak over verschillen op basis van psychologisch functioneren die inter- en/of
intra verschillend kunnen zijn.
Psychologie van de individuele verschillen
Verschillende takken uit psychologie: begaan met ontdekken van “algemene wetmatigheden”
▪ Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
bv. oorzaak van onze emoties?
▪ Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren?
bv. sociale oorzaken en gevolgen van emoties?
▪ Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en gedragingen verklaard worden
door onze biologie?
bv. neurale processen onderliggend aan emoties
De zoektocht naar een algemene wetmatigheid is zeer belangrijk, MAAR niet het gehele plaatje want ook
grote variabiliteit!
➔ WANT er zijn grote verschillen TUSSEN en BINNEN mensen inzake gedrag, prestaties, cognitie,
etc.
Onderwerp van PID <-> algemene psychologie (functieleer, sociale psychologie, etc.)
Doel PID
1. Beschrijven
▪ Van verschillen
- Op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf?
- Welke zijn de belangrijkste verschillen?
Bv. Agressie, intelligentie, persoonlijkheid
▪ Van verbanden tussen verschillen
- Met wat hangen zulke verschillen samen? (→Hoe hangen die verschillen samen?)
2. Verklaren
▪ van verschillen
- Wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
- Genetisch? Opvoeding? Biologisch? Cultuur? Leergeschiedenis? → verschillende
niveaus
Let op: Het moet gaan over betekenisvolle verschillen!
Bv. Hoe groot iemand zijn/haar teen is geeft weinig informatie over het gehele plaatje.
Pid = geen tak van de psychologie die in isolatie staat!
1. Organisatie en bedrijven
▪ Selectie/recrutering/promotie
▪ Wat maakt sommige mensen betere leiders?
Wat maakt sommige mensen gevoeliger voor burn-out? Etc.
2. School- en klinische psychologie
▪ Wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren?
▪ (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
▪ Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
▪ Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig?
3. Theorie en onderzoek
3
