H1: GEWELDLOZE COMMUNICATIE
(MARSHALL ROSENBERG)
1. KENMERKEN VERBINDENDE COMMUNICATIE
De intentie van verbindende communicatie is contact willen maken vanuit het hart, in verbinding
gaan met de ander. Hierbij heb je onvoorwaardelijk respect voor de ander.
Maar de ander begrijpen betekent niet dat je ermee instemt.
Echtheid is hiervoor een belangrijke voorwaarde. Er is hierbij een
uitwisseling van wat er leeft in jezelf en wat er leeft in de ander.
Maar om te kunnen verbinden met de ander moet je eerst in verbinding
staan met jezelf. Dit is zelfempathie. Het is de bedoeling dat je in
verbindende eerlijkheid spreekt, dus dat je spreekt vanuit zelfempathie.
Daarnaast moet je ook onbevooroordeeld luisteren naar de ander. Je moet dus empathisch luisteren
zonder oordeel of tegenreactie.
Voorwaarden empathisch luisteren:
“Ik wil weten waar het jou om gaat en ik zal - Feiten onderscheiden van interpretatie en oordeel.
vertellen waar het mij om gaat, zodat we - Je kunnen verplaatsen in het perspectief van de
samen een manier kunnen vinden waarop ander.
het voor ons beiden goed gaat.” - Inleven in gevoelens en behoeften.
- Gevoelens en behoeften in communicatie brengen.
2. DE VIER STAPPEN
1. Waarneming
- Het grootste probleem in communicatie: te snel luisteren
- Als iemand niet het gevoel heeft dat hij gehoord is, of de feiten worden verkeerd
weergegeven, dan sluit die persoon zich vaak af voor de verdere communicatie
- Als we de waarneming vermengen met de interpretatie ander hoort dit als kritiek of
verwijt
- Doel = gemeenschappelijk speelveld creëren, zodat de ander open kan blijven voor de rest
van de boodschap
2. Gevoelens Gevoel: ‘Ik ben verdrietig.’
- Gevoel = wat in je leeft Quasi-gevoel: ‘Ik heb het gevoel
Heeft een knipperlichtfunctie, waarschuwt dat er dieper kan dat je me niet meer graag ziet.’
gekeken worden naar de onderliggende behoefte
- Quasi-gevoel = een gedachte (‘Ik denk dat jij mij…’), een oordeel, een interpretatie
Ook hier zit informatie over de onderliggende behoefte
Maar werkt verbinding tegen! ‘Toen jij je kamer niet opgeruimd had, was ik
gefrustreerd omdat afspraken belangrijk zijn
DE ANDER IS NIET VERANTWOORDELIJK VOOR MIJN GEVOEL!
voor mij.’
‘Ik ben … omdat ik … nodig heb’ ipv ‘Ik ben … omdat jij …’
Verantwoordelijkheid voor onze gevoelens accepteren ‘Ik ben boos als je dat zegt, omdat ik respect wil
en ik je woorden als belediging ervaar.’
3. Behoeften
1
, - Behoefte = universele, abstracte waarde die iedereen zich kan inbeelden
(bv. Autonomie, competenties, verbondenheid)
makkelijker om te connecteren wanneer je de behoeftes benoemt, want iedereen heeft
deze
- Strategie = de concrete manier waarop we aan de behoefte tegemoet komen.
Hier ontstaat het conflict meestal (bv. behoefte = ontspannen, strategie = luide muziek)
Verbondenheid Oprechtheid Spel Vrede Fysiek Zingeving Autonomie
welzijn
Erkenning Authenticiteit Plezier Gelijkwaardig Beweging Intentie Vrijheid
Ondersteuning Aanwezigheid Humor Harmonie Ontspanning Effectiviteit Individualiteit
Empathie Integriteit Orde Zekerheid Hoop Ruimte
Geborgenheid Rust Bescherming Leren Keuzevrijheid
Samenwerken Water Begrip
Communicatie
Liefde
Respect
Vertrouwen
‘Wees zeer vasthoudend in je behoeftes, maar zeer flexibel in je strategieën.’
4. Verzoek
- 5 kenmerken:
o Positieve taal
o Zo concreet mogelijk
o Realistisch uitvoerbaar
o Verzoek voldoet aan jouw behoefte
o Open voor ‘ja’ en ‘nee’
- 2 soorten verzoek:
o Actieverzoek (bv. Zouden jullie het zien zitten om de tafels terug goed te zetten?)
o Verbindingsverzoek (bv. Hoe is dat bij jou binnengekomen?, Wil je me vertellen wat je
hebt begrepen?, Kun je de uitleg die ik geef respecteren als het verhaal zoals ik het heb
ervaren?)
Je intentie wordt gevoeld als je vraag vanuit de intentie om te verbinden, zal je verzoek
beter werken, dan wanneer je het vraagt vanuit een machtspositie
‘Heb geen verwachtingen’ openstaan voor een nee!
1. Waarneming Valkuil: vermengen met een oordeel
Feiten
2. Gevoelens Valkuil: quasi-gevoel
Zelfempathie
3. Behoeften Valkuil: vermengen met strategie
Vanuit verbindende eerlijkheid spreken
4. Verzoek Valkuil: vermengen met eis
Positief, realistisch en concreet
2
, H2: TAALGEVOELIGE COMMUNICATIE MET
KINDEREN/JONGEREN
3. DE EMOTIONELE ONTWIKKELING VAN HET KIND
(ROGERS)
Kinderen gebruiken hun innerlijke belevingswereld als leidraad van hun gedrag
binnenwereld & buitenwereld (gedrag) zijn nog erg overlappend (hierdoor zijn kinderen zo spontaan)
Via opvoeding willen ouders eigen waarden & normen overdragen
Kind merkt dat positieve waardering afhangt v/h gewenste gedrag
GEWETENSVORMING (kind kan hierdoor functioneren i/d maatschappij)
Bij ‘normale ontwikkeling’ voelt kind schuld of schaamte als het zich niet in overeenstemming voelt
met die waarden/normen.
Dit evenwicht kan verstoord worden:
Door strenge & rigide eisen v/d ouders of wnr ouders erg bestraffend zijn
kind trekt zich terug in zijn binnenwereld woede-uitbarstingen, verhoogde angst…
Traumatiserende ervaringen hebben neg. Invloed op emotionele ontwikkeling
contact verliezen met eigen binnenwereld
Kinderen denken mee van situatie naar situatie, zonder aan te voelen waar ze zelf behoeften
aan hebben
DOELSTELLING GESPREKKEN
= optimaliseren van congruentie tussen hun innerlijke belevingswereld en het uiterlijke gedrag
kan je bereiken door het simuleren van zelfverantwoordelijkheid, zelfsturing en onafhankelijkheid
4. HET DOORVERWIJZEN VAN KINDEREN EN JONGEREN
Kinderen & jongeren vaak niet op eigen initiatief
volwassenen besluiten om stap te zetten naar HV
Kinderen voelen aan dat er iets van hen verwacht wordt, maar weten niet precies wat
Jongeren vaak argwanende houding
Hierdoor meer extrinsiek dan intrinsiek gemotiveerd
Potentiële gevaren:
1) Als straf interpreteren
2) Neiging om zz te beschuldigen (bv. ik ben oorzaak van de scheiding)
3) Ouders en HV hebben andere bedoelingen
(Bv. ouders zoeken bevestiging van hun opvoedingsstijl en willen probleem bij kind leggen, HV
ziet probleem in interactie tussen ouders en het kind)
kan leiden tot loyaliteitsconflict
Doelstelling van gesprekken moeten duidelijk worden geëxpliciteerd (zowel bij kind als ouders)
3
(MARSHALL ROSENBERG)
1. KENMERKEN VERBINDENDE COMMUNICATIE
De intentie van verbindende communicatie is contact willen maken vanuit het hart, in verbinding
gaan met de ander. Hierbij heb je onvoorwaardelijk respect voor de ander.
Maar de ander begrijpen betekent niet dat je ermee instemt.
Echtheid is hiervoor een belangrijke voorwaarde. Er is hierbij een
uitwisseling van wat er leeft in jezelf en wat er leeft in de ander.
Maar om te kunnen verbinden met de ander moet je eerst in verbinding
staan met jezelf. Dit is zelfempathie. Het is de bedoeling dat je in
verbindende eerlijkheid spreekt, dus dat je spreekt vanuit zelfempathie.
Daarnaast moet je ook onbevooroordeeld luisteren naar de ander. Je moet dus empathisch luisteren
zonder oordeel of tegenreactie.
Voorwaarden empathisch luisteren:
“Ik wil weten waar het jou om gaat en ik zal - Feiten onderscheiden van interpretatie en oordeel.
vertellen waar het mij om gaat, zodat we - Je kunnen verplaatsen in het perspectief van de
samen een manier kunnen vinden waarop ander.
het voor ons beiden goed gaat.” - Inleven in gevoelens en behoeften.
- Gevoelens en behoeften in communicatie brengen.
2. DE VIER STAPPEN
1. Waarneming
- Het grootste probleem in communicatie: te snel luisteren
- Als iemand niet het gevoel heeft dat hij gehoord is, of de feiten worden verkeerd
weergegeven, dan sluit die persoon zich vaak af voor de verdere communicatie
- Als we de waarneming vermengen met de interpretatie ander hoort dit als kritiek of
verwijt
- Doel = gemeenschappelijk speelveld creëren, zodat de ander open kan blijven voor de rest
van de boodschap
2. Gevoelens Gevoel: ‘Ik ben verdrietig.’
- Gevoel = wat in je leeft Quasi-gevoel: ‘Ik heb het gevoel
Heeft een knipperlichtfunctie, waarschuwt dat er dieper kan dat je me niet meer graag ziet.’
gekeken worden naar de onderliggende behoefte
- Quasi-gevoel = een gedachte (‘Ik denk dat jij mij…’), een oordeel, een interpretatie
Ook hier zit informatie over de onderliggende behoefte
Maar werkt verbinding tegen! ‘Toen jij je kamer niet opgeruimd had, was ik
gefrustreerd omdat afspraken belangrijk zijn
DE ANDER IS NIET VERANTWOORDELIJK VOOR MIJN GEVOEL!
voor mij.’
‘Ik ben … omdat ik … nodig heb’ ipv ‘Ik ben … omdat jij …’
Verantwoordelijkheid voor onze gevoelens accepteren ‘Ik ben boos als je dat zegt, omdat ik respect wil
en ik je woorden als belediging ervaar.’
3. Behoeften
1
, - Behoefte = universele, abstracte waarde die iedereen zich kan inbeelden
(bv. Autonomie, competenties, verbondenheid)
makkelijker om te connecteren wanneer je de behoeftes benoemt, want iedereen heeft
deze
- Strategie = de concrete manier waarop we aan de behoefte tegemoet komen.
Hier ontstaat het conflict meestal (bv. behoefte = ontspannen, strategie = luide muziek)
Verbondenheid Oprechtheid Spel Vrede Fysiek Zingeving Autonomie
welzijn
Erkenning Authenticiteit Plezier Gelijkwaardig Beweging Intentie Vrijheid
Ondersteuning Aanwezigheid Humor Harmonie Ontspanning Effectiviteit Individualiteit
Empathie Integriteit Orde Zekerheid Hoop Ruimte
Geborgenheid Rust Bescherming Leren Keuzevrijheid
Samenwerken Water Begrip
Communicatie
Liefde
Respect
Vertrouwen
‘Wees zeer vasthoudend in je behoeftes, maar zeer flexibel in je strategieën.’
4. Verzoek
- 5 kenmerken:
o Positieve taal
o Zo concreet mogelijk
o Realistisch uitvoerbaar
o Verzoek voldoet aan jouw behoefte
o Open voor ‘ja’ en ‘nee’
- 2 soorten verzoek:
o Actieverzoek (bv. Zouden jullie het zien zitten om de tafels terug goed te zetten?)
o Verbindingsverzoek (bv. Hoe is dat bij jou binnengekomen?, Wil je me vertellen wat je
hebt begrepen?, Kun je de uitleg die ik geef respecteren als het verhaal zoals ik het heb
ervaren?)
Je intentie wordt gevoeld als je vraag vanuit de intentie om te verbinden, zal je verzoek
beter werken, dan wanneer je het vraagt vanuit een machtspositie
‘Heb geen verwachtingen’ openstaan voor een nee!
1. Waarneming Valkuil: vermengen met een oordeel
Feiten
2. Gevoelens Valkuil: quasi-gevoel
Zelfempathie
3. Behoeften Valkuil: vermengen met strategie
Vanuit verbindende eerlijkheid spreken
4. Verzoek Valkuil: vermengen met eis
Positief, realistisch en concreet
2
, H2: TAALGEVOELIGE COMMUNICATIE MET
KINDEREN/JONGEREN
3. DE EMOTIONELE ONTWIKKELING VAN HET KIND
(ROGERS)
Kinderen gebruiken hun innerlijke belevingswereld als leidraad van hun gedrag
binnenwereld & buitenwereld (gedrag) zijn nog erg overlappend (hierdoor zijn kinderen zo spontaan)
Via opvoeding willen ouders eigen waarden & normen overdragen
Kind merkt dat positieve waardering afhangt v/h gewenste gedrag
GEWETENSVORMING (kind kan hierdoor functioneren i/d maatschappij)
Bij ‘normale ontwikkeling’ voelt kind schuld of schaamte als het zich niet in overeenstemming voelt
met die waarden/normen.
Dit evenwicht kan verstoord worden:
Door strenge & rigide eisen v/d ouders of wnr ouders erg bestraffend zijn
kind trekt zich terug in zijn binnenwereld woede-uitbarstingen, verhoogde angst…
Traumatiserende ervaringen hebben neg. Invloed op emotionele ontwikkeling
contact verliezen met eigen binnenwereld
Kinderen denken mee van situatie naar situatie, zonder aan te voelen waar ze zelf behoeften
aan hebben
DOELSTELLING GESPREKKEN
= optimaliseren van congruentie tussen hun innerlijke belevingswereld en het uiterlijke gedrag
kan je bereiken door het simuleren van zelfverantwoordelijkheid, zelfsturing en onafhankelijkheid
4. HET DOORVERWIJZEN VAN KINDEREN EN JONGEREN
Kinderen & jongeren vaak niet op eigen initiatief
volwassenen besluiten om stap te zetten naar HV
Kinderen voelen aan dat er iets van hen verwacht wordt, maar weten niet precies wat
Jongeren vaak argwanende houding
Hierdoor meer extrinsiek dan intrinsiek gemotiveerd
Potentiële gevaren:
1) Als straf interpreteren
2) Neiging om zz te beschuldigen (bv. ik ben oorzaak van de scheiding)
3) Ouders en HV hebben andere bedoelingen
(Bv. ouders zoeken bevestiging van hun opvoedingsstijl en willen probleem bij kind leggen, HV
ziet probleem in interactie tussen ouders en het kind)
kan leiden tot loyaliteitsconflict
Doelstelling van gesprekken moeten duidelijk worden geëxpliciteerd (zowel bij kind als ouders)
3
