Samenvatting VTO

Holistisch-integratief paradigma (mens als totaliteit)
Inleiding
 Doorheen opleiding verschillende kaders/paradigma’s/theorieën/modellen.
 Liggen zoals elastieken samen: los, naast elkaar, kleurrijk & divers.
 Verschil integratief kader: dezelfde elastieken, maar meer verbondenheid.

Paradigma
 = geheel v. modellen & theorieën dat binnen een wetenschappelijke discipline het
denkkader vormt v. waaruit de werkelijkheid wordt geanalyseerd & beschreven.
 Gaat terug op één basis.
 Verschillende kennisparadigma’s geven aanleiding tot uiteenlopende modellen:
o Mens als kennis – empirisch-analytisch paradigma:
 Nomologisch, kwantitatief.
 Nadruk op kennis, klaarheid, verklaren.
 Toetsen v. hypothesen.
 Kennis als proces v. reductionisme.
 Remediëring & cognitieve ontwikkeling.
o Mens als verhaal – existentieel-fenomenologisch paradigma:
 Ideografisch: uniciteit mens.
 Begrijpen.
 Interpreteren v. fenomenen.
 Het subjectieve.
 Ontmoeten v. de ‘ander’.
 Aanraken, zorgen voor, praten.
o Mens als gerechtigheid – kritisch-emancipatorisch paradigma:
 Geënt op mensenrechten.
 Sociale rechtvaardigheid.
 Inclusief burgerschap.
 Emancipatie & empowerment.
 QoL.
 Rehabilitatie & zorg  support.
 Complexe werkelijkheid  probleem kan niet bekeken worden vanuit één
theoretische invalshoek/paradigma:
o Uitdaging om als orthopedagoog veelheid v. theorieën & paradigma’s,
positieve & bruikbare elementen voor cliënt & zijn context te ontdekken.
 Meer omvattend kader nodig:
o Mens als totaliteit – holistisch-integratief paradigma:
 Integratief/complementair.
 Geen ‘grand narrative’.
 Globaliteit/holistisch.
 Socio-culturele & historische context.
 ‘Open-mindedness’ & ‘reflective daily action’.




1

,Uitgangspunten integratieve handelingsorthopedagogiek
(Naar) een integratieve handelingsorthopedagogiek
 Grondlegger Prof. Eric Broekaert.
 Therapeutische Gemeenschapen voor druggebruikers.
 Handelen & integratie zorgt voor 4 opvoedingsprincipes.
 Holistische & systemische dimensie worden aan het handelen toegevoegd.
 Ecologie & sociaal netwerk spelen mee  geheel benaderd als een vloeiend
integratief proces.

Het begrip (integratief) handelen
 Zinvol, doelmatig handelen.
 Selecteren v. beste elementen uit verschillende theorieën (eclectisme).
 Verschillende elementen worden op elkaar betrokken in de zoektocht naar een
nieuwe eenheid.
 Eenheid wordt aangepast in en door concrete handelen.
 Essentie v. de orthopedagogiek: creatieve zoektocht al doende.

Creatieve zoektocht al doende
 Niets nieuw uitvinden  iets nieuw zien in theorieën, concepten & methodieken
o.b.v. de concrete situatie of bij die specifieke cliënt die zich aanbiedt.
 Op zoek naar mogelijkheden binnen de situatie.
 Centrale vraag: op welke manier kan zoektocht het best verlopen?
 Twee manieren:
o Deductie/topdown/evidence based practice:
 Literatuurstudie om theoretische inzichten te vinden om
onderzoekvraag te beantwoorden.
 Vanuit theorie hypotheses gesteld & daarna getoetst aan de
werkelijkheid.
o Inductie/bottom-up/practice based evidence:
 Vanuit waarnemingen worden hypotheses gesteld & daarna getoetst
aan theorie of vergelijkbare situatie.
o Geen keuze maken tussen twee  beiden laten samengaat, wisselwerking
tussen theorie & praktijk centraal.




4 centrale principes voor orthopedagogie
2

,  Principe v. integratie:
o Integrare = samenbrengen, samenvoegen, terug naar één brengen.
o Terugvinden in dialectiek:
 Oorspronkelijke vorm v. debateerkunst.
 D.m.v. tegenstellingen naar waarheid zoeken.
 Proces waarbij tegenstellingen elkaar oplossen in een nieuwe these –
antithese – synthese (= stelling – tegenstelling – samenstelling).
 Bv. je mag niet liegen (these), wel als je daarmee het leven redt v. een
kind (antithese), liegen mag niet tenzij je er onschuldige levens mee
kan redden (synthese).
o Nieuwe eenheid wordt telkens aangepast in & door concreet handelen.
o Blijvend zoeken naar verbetering, mogelijkheden & groei.
o Integratief ≠ eclectisch:
 Integratief: het geheel is meer dan de som v. de delen, gaan
afwisselend samen.
 Eclectisch: delen simultaan combineren tot een geheel, gaan
simultaan samengaan.
o Permanent karakter zorgt ervoor dat oplossing steeds weer in vraag gesteld
wordt.
o Onzekerheid doordat proces blijft lopen & oplossing relatief is.
o Open confrontatie met tegenstelling bevordert eerder de competentie v. de
opvoeders dan dat ze deze benadeeld + laat de eigenheid v. disciplines tot
hun recht komen.
o Tegenstellingen zijn nodig om tot integratie te komen: schok leidt tot
samenwerken.
 Principe v. het handelen:
o Ondersteuningstheorieën, modellen & methodieken krijgen pas betekenis
doorheen handelingsproces.
o Handelen stoelt op analyse & ervaring.
o Begeleiden v. cliënt, sturen v. team, leiden v. organisatie  proces v. samen
handelen.
 Totale persoon betrokken, samen met context of team.
 Principe v. de globaliteit:
o = alles kent zijn samenhang, de opvoeding vormt een geheel & heeft invloed
op andere dingen.
o Opvoeding steunt op gezamenlijk handelen waarbij analyse & synthese
afwisselend dialectisch samengaan.
o Eenheid in levensdomeinen, leefcontexten, chronologie:
 Levensdomeinen: zelfrealisatie, emotioneel welbevinden, sociale
inclusie, …
 Leefcontexten: school, gezin, …
 Rekening houden met chronologie: aanbod niet beperken op kleine
gebeurtenissen in het leven v. de cliënt, maar op langere termijn
uitwerken.
 Welke invloed je uitoefent op een bepaald domein, zal steeds een
effect hebben op een ander domein.
 Principe v. beweeglijkheid
3