1
LES 1: Introductie les: situering van actuele inzichten en ontwikkelingen in de verloskunde
1. Inhoud programma
Introductie les
Kennismaking perinatale epidemiologie
Kennismaking beroep vroedvrouw
o Eerder om een idee te geven van het zorglandschap
o Geen echte examenvragen!
Volgende lessen:
Theoretische inzichten rond ontwikelingen in de verloskunde
Casussen
Kritische reflectie
Doelstellingen:
Kennis en inzichten verwerven
Basis voor evidence based handelen
Kritisch reflecteren – onderbouwd mening vormen
2. Examen
Examen bestaat uit:
Schriftelijk examen waarbij meerkeuze vragen met verhoogde censuur
(zowel eerste als tweede zit)
Niet te bedoelingen om rapporten op Blackboard vanbuiten te blokken
3. Perinatale gezondheid
3.1 Epidemiologie
Aantal geboortes in ons land?
In 2020: 113 739 geboortes (door Statistics Belgium)
Dalende trend in het aantal geboorten
Waar bevallen vrouwen in ons land? Verhouding intra- en extramuraal?
Meestal (99%) bevallen de vrouwen intramuraal (in het ziekenhuis)
Extramuraal in Vlaanderen (0,6%)
o Mogelijkheden om buiten het ziekenhuis te bevallen:
Thuis
Geboortehuizen
Long side units (tussen geboortehuis en het ziekenhuis)
Wat is de gemiddelde leeftijd van een vrouw op het moment van de bevalling?
In Vlaanderen is dat 29,3 jaar voor het eerste kindje en 32 jaar voor het
volgende kindje
o In duidelijke stijging in verband met de leeftijd
In welke leeftijdsgroep komt medisch begeleide bevruchting het meest voor?
,2
In de leeftijdsgroep rond de 35-39 en nog meer in de leeftijdsgroep van
+40 jaar
Italiaanse dames hebben het hoogste percentage en laagste percentage
bij Marokaanse en Roemeense
Extreme gewichten hebben het meeste vruchtbaarheidsbehandelen
3.2 Outcome
3.2.1 Wijze van bevalling
Inductie
Hoeveel vrouwen worden in ons land geÏnduceerd?
Planning van de organisatie en artsen, mensen die over hun datum gaan
(macrosomie: voor de de zwangerschapsduur lijkt het kind veel groter dan
dat het zou moeten zijn), persoonskenmerken zoals de leeftijd en gewicht
25,4 % in 2019 (verschil in Vlaanderen per ziekenhuis: 12,4 % tot 36,7 %)
Vergelijkbaar met andere landen?
Minder vaak in het noorden van Europa
o Minder noodzaak om te induceren van vroedvrouwen doen de
bevalling waardoor er ook tijd is (in België heeft de gyneacoloog ook
nog een andere planning zoals consultaties)
Indicaties tot inductie
Hoog bewijs van evidentie om inductie voor te stellen bij:
Post-terme bevalling
Hypertensie en pre-eclampsie
Prematuur gebroken vliezen
Bijkomende evidentie nodig voor:
Diabetes en zwangerscap
Tweeling
Zwangerschapcholestase
Verhoogde BMI
Leeftijd van de moeder
Macrosomie
Foetale gastrochisis
Pijnstilling
Waaraan denk je? Farmacologisch – niet farmacologisch
Farmacologisch: lachgas (weinig in België), waterinjecties (= op de rug
drukpunten creëre = niet in België), rachi tijdens een sectio
Niet-farmacologisch: mindfullnes (wordt niet geraporteerd)
Epidurale analgesie, hoe vaak?
Ongeveer 73 % en zakt naar 50 % bij wanneer de vrouw al eens bevallen is
Pariteit (= baren)
In de Europese studie: wij scoren heel hoog tegen over andere landen
Episiotomie (= knip)
,3
Hoeveel percent van de vrouwen krijgt een knip?
Dalende trend: 38 % en komen van 50 % (bij eerstbarende rond 58 %)
o Wordt geraporteerd en men gaat betere cijfers willen halen
o Nadelen worden steeds bekender
Lager wanneer er geen epidurale anesthesie is: je voelt je eigen proces
beter, vrouw is eigenlijk nog niet verdoofd (anders moet je nog lokale
verdoving toedienen)
Vergelijkbaar met de situatie in andere landen?
Ten opzichte van de andere landen bij de hoogste van de klas: tijd (laat de
geboorte sneller gebeuren)
Vaginale geboorte of keizersnede
Verhouding keizersnede en vaginale bevalling:
Sectio bij 20 % en vaginale bevalling ongeveer 70 %
o Keizersnede: 1/3 van de gevallen door een repeat sectio
Oudere mama’s hebben vaak een keizersneden, Congoleense mama,
vorige keizersnede is de belangrijkste reden om terug een keizersnede te
doen, hypertensie, diabetes en verhoogd gewicht
VBAC = vaginale bevalling na een keizersnede
Super grote spreiding tussen de verschillende ziekenhuizen (UZA zeer
hoog, andere ziekenhuizen amper)
Europese richtlijnen rond de 20 %
Internationale vergelijking:
Ook weer de Noorse landen hebben minder keizersnedes (groen op de
kaart)
Niet zo slechte leerling (Italië, Portugal, Oost-Europa steken er bovenuit)
Medicalisering
Geen tussenkomst van een vroedvrouw of epidurale: 16,9 % (zet zich aan
tot nadenken over onze gezondheidsorganisatie)
3.2.2 Patiënt-geraporteerde outcome
Ervaringen van mama’s
Babies Born Better studie: als land hieraan meegedaan
67 % was tevreden en 13,5 % hebben een slechte ervaring
o Samenwonende mama’s zijn meer tevreden
o Premature baby’s: mama minder tevreden
o Overtijd: minder tevreden
o Al een kindje gekregen: minder tevreden
o Minder tevreden gevoel bij inductie
o Beter ervaring wanneer er niet medisch is ingegrepen (ook zonder
instrumentele interventie)
Autonomie bij besluitvorming
Eerste studie in Vlaanderne met de VIVES:
, 4
Vlaamse vrouwen ervaren minder autonomie
Iets hogere bij de vroedvrouwen
Twee belangrijke elementen:
o Kwaliteit en kwantiteit voorlichting: grotere autonomie
Kwaliteit van leven
Wijze van bevallen heeft een grote impact op kwaliteit van leven
Hoogste kwaliteit van leven tot vinden bij vrouwen met een vaginale
bevalling, laagst bij een spoedkeizersnede
o Per dimensie: vrouwen hebben minder pijn... (behalve bij mentale
gezondheid scoort alles beter)
Birth matters (organisatie):
Vertaalslag van evidentie naar mama’s
3.2.3 Neonatale outcome
Prematuriteit
Vanaf 37 weken is een baby voldragen (92% behaald dit)
o
In bepaalde socio-demografische groepen, meer kans op
prematuriteit
Borstvoeding
Spreiding tussen de verschillende gewesten
o Steeds mama’s proberen aanzetten tot het geven van borstvoeding
o Meer baby’s krijgen borstvoeding ten op zichte van vroeger
4. Zorggebruik
4.1 Prenataal zorggebruik
Hoeveel % van de vrouwen komt in contact met de vroedvrouw tijdens haar
zwangerschap?
Richting prenatale consultaties: 10 consultaties
55 % van de laagrisico populatie heeft minstens 1 keer een vroedvrouw
gezien
Hoeveel contacten heeft een vrouw met vroedvrouw tijdens de zwangerschap?
Mediaan van het aantal bezoeken is 3 keer
Welk aandeel van de vrouwen heeft echt een mixed follow-up (gyneacoloog en
vroedvrouw)?
55 %
Welk aandeel heeft een volledig folluw up door de vroedvrouw?
0,3 %
KCE rapport:
Overzicht financiering en organisatie prenatale zorg in ons land
Compliance met richtlijnen
Rol van diverse stakeholders
Wettelijk kader rond prenatale zorg
LES 1: Introductie les: situering van actuele inzichten en ontwikkelingen in de verloskunde
1. Inhoud programma
Introductie les
Kennismaking perinatale epidemiologie
Kennismaking beroep vroedvrouw
o Eerder om een idee te geven van het zorglandschap
o Geen echte examenvragen!
Volgende lessen:
Theoretische inzichten rond ontwikelingen in de verloskunde
Casussen
Kritische reflectie
Doelstellingen:
Kennis en inzichten verwerven
Basis voor evidence based handelen
Kritisch reflecteren – onderbouwd mening vormen
2. Examen
Examen bestaat uit:
Schriftelijk examen waarbij meerkeuze vragen met verhoogde censuur
(zowel eerste als tweede zit)
Niet te bedoelingen om rapporten op Blackboard vanbuiten te blokken
3. Perinatale gezondheid
3.1 Epidemiologie
Aantal geboortes in ons land?
In 2020: 113 739 geboortes (door Statistics Belgium)
Dalende trend in het aantal geboorten
Waar bevallen vrouwen in ons land? Verhouding intra- en extramuraal?
Meestal (99%) bevallen de vrouwen intramuraal (in het ziekenhuis)
Extramuraal in Vlaanderen (0,6%)
o Mogelijkheden om buiten het ziekenhuis te bevallen:
Thuis
Geboortehuizen
Long side units (tussen geboortehuis en het ziekenhuis)
Wat is de gemiddelde leeftijd van een vrouw op het moment van de bevalling?
In Vlaanderen is dat 29,3 jaar voor het eerste kindje en 32 jaar voor het
volgende kindje
o In duidelijke stijging in verband met de leeftijd
In welke leeftijdsgroep komt medisch begeleide bevruchting het meest voor?
,2
In de leeftijdsgroep rond de 35-39 en nog meer in de leeftijdsgroep van
+40 jaar
Italiaanse dames hebben het hoogste percentage en laagste percentage
bij Marokaanse en Roemeense
Extreme gewichten hebben het meeste vruchtbaarheidsbehandelen
3.2 Outcome
3.2.1 Wijze van bevalling
Inductie
Hoeveel vrouwen worden in ons land geÏnduceerd?
Planning van de organisatie en artsen, mensen die over hun datum gaan
(macrosomie: voor de de zwangerschapsduur lijkt het kind veel groter dan
dat het zou moeten zijn), persoonskenmerken zoals de leeftijd en gewicht
25,4 % in 2019 (verschil in Vlaanderen per ziekenhuis: 12,4 % tot 36,7 %)
Vergelijkbaar met andere landen?
Minder vaak in het noorden van Europa
o Minder noodzaak om te induceren van vroedvrouwen doen de
bevalling waardoor er ook tijd is (in België heeft de gyneacoloog ook
nog een andere planning zoals consultaties)
Indicaties tot inductie
Hoog bewijs van evidentie om inductie voor te stellen bij:
Post-terme bevalling
Hypertensie en pre-eclampsie
Prematuur gebroken vliezen
Bijkomende evidentie nodig voor:
Diabetes en zwangerscap
Tweeling
Zwangerschapcholestase
Verhoogde BMI
Leeftijd van de moeder
Macrosomie
Foetale gastrochisis
Pijnstilling
Waaraan denk je? Farmacologisch – niet farmacologisch
Farmacologisch: lachgas (weinig in België), waterinjecties (= op de rug
drukpunten creëre = niet in België), rachi tijdens een sectio
Niet-farmacologisch: mindfullnes (wordt niet geraporteerd)
Epidurale analgesie, hoe vaak?
Ongeveer 73 % en zakt naar 50 % bij wanneer de vrouw al eens bevallen is
Pariteit (= baren)
In de Europese studie: wij scoren heel hoog tegen over andere landen
Episiotomie (= knip)
,3
Hoeveel percent van de vrouwen krijgt een knip?
Dalende trend: 38 % en komen van 50 % (bij eerstbarende rond 58 %)
o Wordt geraporteerd en men gaat betere cijfers willen halen
o Nadelen worden steeds bekender
Lager wanneer er geen epidurale anesthesie is: je voelt je eigen proces
beter, vrouw is eigenlijk nog niet verdoofd (anders moet je nog lokale
verdoving toedienen)
Vergelijkbaar met de situatie in andere landen?
Ten opzichte van de andere landen bij de hoogste van de klas: tijd (laat de
geboorte sneller gebeuren)
Vaginale geboorte of keizersnede
Verhouding keizersnede en vaginale bevalling:
Sectio bij 20 % en vaginale bevalling ongeveer 70 %
o Keizersnede: 1/3 van de gevallen door een repeat sectio
Oudere mama’s hebben vaak een keizersneden, Congoleense mama,
vorige keizersnede is de belangrijkste reden om terug een keizersnede te
doen, hypertensie, diabetes en verhoogd gewicht
VBAC = vaginale bevalling na een keizersnede
Super grote spreiding tussen de verschillende ziekenhuizen (UZA zeer
hoog, andere ziekenhuizen amper)
Europese richtlijnen rond de 20 %
Internationale vergelijking:
Ook weer de Noorse landen hebben minder keizersnedes (groen op de
kaart)
Niet zo slechte leerling (Italië, Portugal, Oost-Europa steken er bovenuit)
Medicalisering
Geen tussenkomst van een vroedvrouw of epidurale: 16,9 % (zet zich aan
tot nadenken over onze gezondheidsorganisatie)
3.2.2 Patiënt-geraporteerde outcome
Ervaringen van mama’s
Babies Born Better studie: als land hieraan meegedaan
67 % was tevreden en 13,5 % hebben een slechte ervaring
o Samenwonende mama’s zijn meer tevreden
o Premature baby’s: mama minder tevreden
o Overtijd: minder tevreden
o Al een kindje gekregen: minder tevreden
o Minder tevreden gevoel bij inductie
o Beter ervaring wanneer er niet medisch is ingegrepen (ook zonder
instrumentele interventie)
Autonomie bij besluitvorming
Eerste studie in Vlaanderne met de VIVES:
, 4
Vlaamse vrouwen ervaren minder autonomie
Iets hogere bij de vroedvrouwen
Twee belangrijke elementen:
o Kwaliteit en kwantiteit voorlichting: grotere autonomie
Kwaliteit van leven
Wijze van bevallen heeft een grote impact op kwaliteit van leven
Hoogste kwaliteit van leven tot vinden bij vrouwen met een vaginale
bevalling, laagst bij een spoedkeizersnede
o Per dimensie: vrouwen hebben minder pijn... (behalve bij mentale
gezondheid scoort alles beter)
Birth matters (organisatie):
Vertaalslag van evidentie naar mama’s
3.2.3 Neonatale outcome
Prematuriteit
Vanaf 37 weken is een baby voldragen (92% behaald dit)
o
In bepaalde socio-demografische groepen, meer kans op
prematuriteit
Borstvoeding
Spreiding tussen de verschillende gewesten
o Steeds mama’s proberen aanzetten tot het geven van borstvoeding
o Meer baby’s krijgen borstvoeding ten op zichte van vroeger
4. Zorggebruik
4.1 Prenataal zorggebruik
Hoeveel % van de vrouwen komt in contact met de vroedvrouw tijdens haar
zwangerschap?
Richting prenatale consultaties: 10 consultaties
55 % van de laagrisico populatie heeft minstens 1 keer een vroedvrouw
gezien
Hoeveel contacten heeft een vrouw met vroedvrouw tijdens de zwangerschap?
Mediaan van het aantal bezoeken is 3 keer
Welk aandeel van de vrouwen heeft echt een mixed follow-up (gyneacoloog en
vroedvrouw)?
55 %
Welk aandeel heeft een volledig folluw up door de vroedvrouw?
0,3 %
KCE rapport:
Overzicht financiering en organisatie prenatale zorg in ons land
Compliance met richtlijnen
Rol van diverse stakeholders
Wettelijk kader rond prenatale zorg
