Ouderschap
Semester 2
Bibiche Waelput
,LES 1: INLEIDING ....................................................................................................................................................... 5
1. Inleiding........................................................................................................................................................... 5
2. Visie op ouderschap door de jaren heen.................................................................................. 5
2.1. Belangrijke namen ........................................................................................................................ 5
2.2. Eeuwenlang opvoedadviezen ............................................................................................... 5
2.2.1. Triple P: positive parenting program........................................................................... 5
2.3. Eeuwenlang opvoedadviezen ............................................................................................... 5
2.3.1. Extreem ouderschap .............................................................................................................. 5
2.4. Toekomst..............................................................................................................................................6
2.4.1. Krachtig ouderschap .........................................................................................................6
2.4.2. Mild ouderschap ...................................................................................................................6
2.4.3. Mindfull ouderschap ..........................................................................................................6
3. Wat is ouderschap?.................................................................................................................................6
3.1. Ouderschap is niet gelijk aan opvoederschap ...........................................................6
3.2. Wat weten we al over ouderschap? ..................................................................................6
4. 6 fasen............................................................................................................................................................... 7
LES 2: MILD OUDERSCHAP .............................................................................................................................. 8
1. Taak: .................................................................................................................................................................. 8
LES 3: DE SCHIJF VAN VIJF ................................................................................................................................9
1. Dus: er is nood aan een ouderschapstheorie ........................................................................9
2. Ouderschapsmodel van Van der Pas .........................................................................................9
3. Kern van ouderschap .............................................................................................................................9
4. De ouderlijke werkvloer .......................................................................................................................9
5. De schijf van vijf (5 basisvaardigheden) ....................................................................................9
5.1. vaardigheid 1: veiligheid bieden .................................................................................................10
5.2. vaardigheid 2: verzorging ..............................................................................................................10
5.3. vaardigheid 3: zicht houden op het kind ............................................................................10
5.4. vaardigheid 4: verwachtingen en eisen stellen .............................................................. 11
5.5. vaardigheid 5: grenzen stellen .................................................................................................... 11
6. Conclusie ....................................................................................................................................................... 11
LES 4: OUDERSCHAP & DRUGGEBRUIK ................................................................................................ 12
1. Inleiding......................................................................................................................................................... 12
1.1. Wat is verslaving?......................................................................................................................... 12
1.2. Etiologie .............................................................................................................................................. 12
1.3. Bv: druggebruik als copingmechanisme na trauma in de kindertijd ..... 12
1.4. Drugsepidemieën over de laatste decennia ............................................................. 12
1.5. DSM-5: “verslavingen en stoornissen door het gebruik van middelen” . 13
2. Ouderschap en druggebruik .......................................................................................................... 13
1
, 2.1. Mogelijke impact van druggebruik bij ouders voor het kind ........................ 13
2.2. Blootstelling aan andere risicofactoren die kunnen samenhangen met
ouderlijk druggebruik............................................................................................................................... 13
2.3. Classificatie van drugs...............................................................................................................14
2.4. Risico van ouderlijk middelengebruik voor kinderen en beleving
ouders ..................................................................................................................................................................14
2.5. Blootstelling aan andere risicofactoren die kunnen samenhangen met
ouderlijk druggebruik............................................................................................................................... 16
2.6. Protectieve factoren en veerkracht ................................................................................. 17
2.7. Ondersteuning en hulpverlening ..................................................................................... 17
2.8. Stigma en percepties bij hulpverleners ........................................................................ 17
2.8.1. Who’s to say that I’m not a good mother? ....................................................... 17
2.8.2. Stigma: ouderschap en verslaving ......................................................................... 17
2.8.3. Moeders: dubbel stigma ............................................................................................... 18
2.9. Ambivalentie tov hulp ............................................................................................................... 18
LES 5: OUDERLIJKE WERKVLOER: TIMEN EN DOSEREN, EMOTIEREGULATIE ......... 19
1. Recap............................................................................................................................................................... 19
1.1. De ouderlijke werkvloer ........................................................................................................... 19
2. Timen en doseren................................................................................................................................... 19
2.1. De ouderlijke werkvloer: hoe beslissen ouders? ..................................................... 19
2.2. De ouderlijke werkvloer .......................................................................................................... 20
2.2.1. A: Furman .................................................................................................................................... 20
2.2.2. B: trad: previewing............................................................................................................ 20
2.2.3. C: Stern: affect attunement ........................................................................................ 20
2.2.4. D: Vygotsky: zone van naaste ontwikkeling .................................................... 21
2.3. Tussentijdse samenvatting.................................................................................................... 21
3. Kinderontwikkeling en ouderschapsgroei ........................................................................... 21
3.1. Dus… ...................................................................................................................................................... 22
3.2. ouderschapsGROEI .................................................................................................................... 22
4. Emotieregulatie ...................................................................................................................................... 22
4.1. Wat voelen ouders? ................................................................................................................... 22
4.1.1. Bronnen van onaagename emoties ......................................................................... 22
4.1.2. Gedempte emoties .......................................................................................................... 22
5. Een goed bericht.................................................................................................................................... 24
LES 6: PLEEGZORG .............................................................................................................................................. 25
1. Inleiding........................................................................................................................................................ 25
2. Definitie ........................................................................................................................................................ 25
3. Pleegkinderen – pleeggasten? .................................................................................................... 25
4. Pleegzorg of adoptie? ........................................................................................................................ 25
2
, 5. Verschillende vormen......................................................................................................................... 26
5.1. Ondersteunende pleegzorg ................................................................................................ 26
5.2. Crisispleegzorg .............................................................................................................................. 26
5.3. Perspectiefzoekende pleegzorg ....................................................................................... 26
5.4. Perspectiefbiedende pleegzorg........................................................................................ 26
5.5. Behandelingspleegzorg ......................................................................................................... 27
6. Vrijwillig of gedwongen?.................................................................................................................. 27
7. Tendensen .................................................................................................................................................. 27
8. Naar een nieuwe rol voor biologische ouders?................................................................. 28
9. Een inkijk in het perspectief van een pleeggezin ........................................................... 28
9.1. Getuigenis van Greet de Brauwere................................................................................. 28
LES 7: BUFFERPROCESSEN ........................................................................................................................... 29
1. Inleiding........................................................................................................................................................ 29
2. 4 bufferprocessen.................................................................................................................................. 29
2.1. Taakverdeling ROND ouderschap ................................................................................... 29
2.1.1. Twee soorten taken. ............................................................................................................. 29
2.1.2. Maatschappij ............................................................................................................................. 29
2.1.3. 3 niveaus van betrokkenheid ......................................................................................... 29
2.1.4. Moedertaken en vadertaken..................................................................................... 30
2.1.5. De impact van genderboodschappen .................................................................... 30
2.2. Taakverdeling BINNEN ouderschap .............................................................................. 30
2.2.1. Macht versus invloed ........................................................................................................... 30
2.2.2. Ouderschap is niet gelijk aan partnerschap .................................................. 30
2.2.3. De ouderrelatie op de werkvloer ............................................................................ 30
2.2.4. De ouderrelatie onder druk ........................................................................................ 31
2.3. Een metapositie ........................................................................................................................... 32
2.4. Intrapsychische groei van ouderschap ........................................................................ 32
LES 8: OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN EN EEN PARENTALE BURN-OUT ......... 33
1. Wat is ouderschap?.............................................................................................................................. 33
2. Beleving van het ouderschap ....................................................................................................... 33
2.1. Welzijn ouders ............................................................................................................................... 35
2.2. Link met ouderlijke burnout (eerst deel 1 van punt 3)....................................... 35
2.2.1. Model: balance between risks and resources..................................................... 35
2.2.2. Conclusie ................................................................................................................................. 36
3. Een motivationele analyse van het ouderschap .............................................................. 36
3.1. Zelf-determinatie theorie ...................................................................................................... 36
3.1.1. Deel 1: Over de energetische basis van ouderschap: de rol van
behoeftesatisfactie en -frustratie ............................................................................................... 36
3
Semester 2
Bibiche Waelput
,LES 1: INLEIDING ....................................................................................................................................................... 5
1. Inleiding........................................................................................................................................................... 5
2. Visie op ouderschap door de jaren heen.................................................................................. 5
2.1. Belangrijke namen ........................................................................................................................ 5
2.2. Eeuwenlang opvoedadviezen ............................................................................................... 5
2.2.1. Triple P: positive parenting program........................................................................... 5
2.3. Eeuwenlang opvoedadviezen ............................................................................................... 5
2.3.1. Extreem ouderschap .............................................................................................................. 5
2.4. Toekomst..............................................................................................................................................6
2.4.1. Krachtig ouderschap .........................................................................................................6
2.4.2. Mild ouderschap ...................................................................................................................6
2.4.3. Mindfull ouderschap ..........................................................................................................6
3. Wat is ouderschap?.................................................................................................................................6
3.1. Ouderschap is niet gelijk aan opvoederschap ...........................................................6
3.2. Wat weten we al over ouderschap? ..................................................................................6
4. 6 fasen............................................................................................................................................................... 7
LES 2: MILD OUDERSCHAP .............................................................................................................................. 8
1. Taak: .................................................................................................................................................................. 8
LES 3: DE SCHIJF VAN VIJF ................................................................................................................................9
1. Dus: er is nood aan een ouderschapstheorie ........................................................................9
2. Ouderschapsmodel van Van der Pas .........................................................................................9
3. Kern van ouderschap .............................................................................................................................9
4. De ouderlijke werkvloer .......................................................................................................................9
5. De schijf van vijf (5 basisvaardigheden) ....................................................................................9
5.1. vaardigheid 1: veiligheid bieden .................................................................................................10
5.2. vaardigheid 2: verzorging ..............................................................................................................10
5.3. vaardigheid 3: zicht houden op het kind ............................................................................10
5.4. vaardigheid 4: verwachtingen en eisen stellen .............................................................. 11
5.5. vaardigheid 5: grenzen stellen .................................................................................................... 11
6. Conclusie ....................................................................................................................................................... 11
LES 4: OUDERSCHAP & DRUGGEBRUIK ................................................................................................ 12
1. Inleiding......................................................................................................................................................... 12
1.1. Wat is verslaving?......................................................................................................................... 12
1.2. Etiologie .............................................................................................................................................. 12
1.3. Bv: druggebruik als copingmechanisme na trauma in de kindertijd ..... 12
1.4. Drugsepidemieën over de laatste decennia ............................................................. 12
1.5. DSM-5: “verslavingen en stoornissen door het gebruik van middelen” . 13
2. Ouderschap en druggebruik .......................................................................................................... 13
1
, 2.1. Mogelijke impact van druggebruik bij ouders voor het kind ........................ 13
2.2. Blootstelling aan andere risicofactoren die kunnen samenhangen met
ouderlijk druggebruik............................................................................................................................... 13
2.3. Classificatie van drugs...............................................................................................................14
2.4. Risico van ouderlijk middelengebruik voor kinderen en beleving
ouders ..................................................................................................................................................................14
2.5. Blootstelling aan andere risicofactoren die kunnen samenhangen met
ouderlijk druggebruik............................................................................................................................... 16
2.6. Protectieve factoren en veerkracht ................................................................................. 17
2.7. Ondersteuning en hulpverlening ..................................................................................... 17
2.8. Stigma en percepties bij hulpverleners ........................................................................ 17
2.8.1. Who’s to say that I’m not a good mother? ....................................................... 17
2.8.2. Stigma: ouderschap en verslaving ......................................................................... 17
2.8.3. Moeders: dubbel stigma ............................................................................................... 18
2.9. Ambivalentie tov hulp ............................................................................................................... 18
LES 5: OUDERLIJKE WERKVLOER: TIMEN EN DOSEREN, EMOTIEREGULATIE ......... 19
1. Recap............................................................................................................................................................... 19
1.1. De ouderlijke werkvloer ........................................................................................................... 19
2. Timen en doseren................................................................................................................................... 19
2.1. De ouderlijke werkvloer: hoe beslissen ouders? ..................................................... 19
2.2. De ouderlijke werkvloer .......................................................................................................... 20
2.2.1. A: Furman .................................................................................................................................... 20
2.2.2. B: trad: previewing............................................................................................................ 20
2.2.3. C: Stern: affect attunement ........................................................................................ 20
2.2.4. D: Vygotsky: zone van naaste ontwikkeling .................................................... 21
2.3. Tussentijdse samenvatting.................................................................................................... 21
3. Kinderontwikkeling en ouderschapsgroei ........................................................................... 21
3.1. Dus… ...................................................................................................................................................... 22
3.2. ouderschapsGROEI .................................................................................................................... 22
4. Emotieregulatie ...................................................................................................................................... 22
4.1. Wat voelen ouders? ................................................................................................................... 22
4.1.1. Bronnen van onaagename emoties ......................................................................... 22
4.1.2. Gedempte emoties .......................................................................................................... 22
5. Een goed bericht.................................................................................................................................... 24
LES 6: PLEEGZORG .............................................................................................................................................. 25
1. Inleiding........................................................................................................................................................ 25
2. Definitie ........................................................................................................................................................ 25
3. Pleegkinderen – pleeggasten? .................................................................................................... 25
4. Pleegzorg of adoptie? ........................................................................................................................ 25
2
, 5. Verschillende vormen......................................................................................................................... 26
5.1. Ondersteunende pleegzorg ................................................................................................ 26
5.2. Crisispleegzorg .............................................................................................................................. 26
5.3. Perspectiefzoekende pleegzorg ....................................................................................... 26
5.4. Perspectiefbiedende pleegzorg........................................................................................ 26
5.5. Behandelingspleegzorg ......................................................................................................... 27
6. Vrijwillig of gedwongen?.................................................................................................................. 27
7. Tendensen .................................................................................................................................................. 27
8. Naar een nieuwe rol voor biologische ouders?................................................................. 28
9. Een inkijk in het perspectief van een pleeggezin ........................................................... 28
9.1. Getuigenis van Greet de Brauwere................................................................................. 28
LES 7: BUFFERPROCESSEN ........................................................................................................................... 29
1. Inleiding........................................................................................................................................................ 29
2. 4 bufferprocessen.................................................................................................................................. 29
2.1. Taakverdeling ROND ouderschap ................................................................................... 29
2.1.1. Twee soorten taken. ............................................................................................................. 29
2.1.2. Maatschappij ............................................................................................................................. 29
2.1.3. 3 niveaus van betrokkenheid ......................................................................................... 29
2.1.4. Moedertaken en vadertaken..................................................................................... 30
2.1.5. De impact van genderboodschappen .................................................................... 30
2.2. Taakverdeling BINNEN ouderschap .............................................................................. 30
2.2.1. Macht versus invloed ........................................................................................................... 30
2.2.2. Ouderschap is niet gelijk aan partnerschap .................................................. 30
2.2.3. De ouderrelatie op de werkvloer ............................................................................ 30
2.2.4. De ouderrelatie onder druk ........................................................................................ 31
2.3. Een metapositie ........................................................................................................................... 32
2.4. Intrapsychische groei van ouderschap ........................................................................ 32
LES 8: OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN EN EEN PARENTALE BURN-OUT ......... 33
1. Wat is ouderschap?.............................................................................................................................. 33
2. Beleving van het ouderschap ....................................................................................................... 33
2.1. Welzijn ouders ............................................................................................................................... 35
2.2. Link met ouderlijke burnout (eerst deel 1 van punt 3)....................................... 35
2.2.1. Model: balance between risks and resources..................................................... 35
2.2.2. Conclusie ................................................................................................................................. 36
3. Een motivationele analyse van het ouderschap .............................................................. 36
3.1. Zelf-determinatie theorie ...................................................................................................... 36
3.1.1. Deel 1: Over de energetische basis van ouderschap: de rol van
behoeftesatisfactie en -frustratie ............................................................................................... 36
3