Sociaal werk gericht op empowerment
Kritische beschouwing & professionele ontwikkeling
Naam: Kayleigh Heuveling Datum: 12-01-2020 Jaar van inschrijving: 20
Studentnummer: 622776 Plaats: Nijmegen Docent:1 Sjors Jansen en
Lesgroep: SOW-VC25 E-mailadres: Doomernik
Gelegenheid: 1e gelegenheid Woordenaantal: 4963 w
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................4
2.1 Definitie en voorwaarden van empowerment..............................................................................4
3. Kritische beschouwing........................................................................................................................4
3.1 Werkwijze praktijkplek.................................................................................................................4
3.2 Beleidsmatig bijdrage...................................................................................................................4
3.3 Initiatiefrijk handelen....................................................................................................................5
3.4 Reflecteren door vooruit te kijken................................................................................................5
3.5 Kritische en ethische afwegingen.................................................................................................6
3.6 Creatieve middelen en denktechnieken.......................................................................................6
3.7 Betekenis geven van creativiteit...................................................................................................7
4. Professionele ontwikkeling.................................................................................................................8
4.1 Betrokken.....................................................................................................................................9
4.2 Respectvol....................................................................................................................................9
4.3 Betrouwbaar en integer................................................................................................................9
4.4 Ondernemend............................................................................................................................10
4.5 Onderzoekend en lerend............................................................................................................10
4.6 Creatief.......................................................................................................................................10
4.7 Professioneel onafhankelijk........................................................................................................11
5. Bijlagen.............................................................................................................................................12
Bijlage A. Beoordelingsformulier 1...................................................................................................12
Bijlage B: Beoordelingsformulier 2...................................................................................................14
Bijlage C: Beoordelingsformulier 3...................................................................................................17
Bijlage D: Feedback collega op stage................................................................................................19
Bijlage E: Feedback van medestudent 1...........................................................................................21
Bijlage F: Feedback van medestudent 2...........................................................................................23
Bijlage G: Feedback medestudenten n.a.v. opdracht 1....................................................................24
Bijlage H: Zelfreflectie n.a.v. opdracht 4...........................................................................................25
Bijlage I: Feedbackformulier van jaar 1.............................................................................................28
6. Bronnenlijst......................................................................................................................................32
2
,1. Inleiding
In dit deel van het verslag ga ik een beknopte omschrijving van mijn praktijkcontext geven. Ik loop
stage bij Zilverzorg in Arnhem. Dit is een organisatie die verschillende diensten aanbiedt voor
kwetsbare doelgroepen in de thuiszorg. Deze doelgroepen zijn volwassenen en ouderen met
psychosociale en/of psychiatrische problemen. Denk hierbij aan aandoeningen op het gebied van:
autisme, Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), psychotische stoornissen, angst en
stemmingsstoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, Licht Verstandelijke Beperking (LVB),
dementeringsprocessen en cliënten met psychosociale problemen. Zilverzorg is een nieuwe,
snelgroeiende organisatie die nu twee jaar bestaat. Sinds april biedt Zilverzorg ook ambulante
begeleiding aan. Dat is waar ik vooral mee bezig ben. Ik ga mee naar intakegesprekken, afspraken bij
cliënten thuis en afspraken buiten de deur. Het motto van Zilverzorg is ‘Thuiszorg met een hart van
goud’, waarbij de persoonlijke aandacht voorop staat. De huidige missie van Zilverzorg is als volgt:
“Zilverzorg staat voor het verbeteren van de levens- en woonkwaliteit van mensen die behoefte
hebben aan zorg, hulp of gezelligheid” (Zilverzorg, z.d.). De huidige visie van Zilverzorg is: “Zilverzorg
wilt in samenwerking met de cliënt eenzaamheid uitbannen en de kwaliteit van leven en wonen
verbeteren” (Zilverzorg, z.d.). In het vorige onderzoek ‘Krachtgericht werken in organisatorische
verbanden’, zagen we al dat de missie en visie niet overeenkomen met de huidige werkwijze van de
organisatie. Deze zijn dus nog steeds in ontwikkeling.
Om gebruik te maken van de diensten van Zilverzorg heeft iemand een WMO, PGB of HHT-indicatie
nodig. Als er iemand cliënt wordt van Zilverzorg vindt er eerst een kennismakingsgesprek plaats om
te kijken naar de wensen van de cliënt en wat Zilverzorg kan bieden. Ook worden de verschillende
leefgebieden bevraagd om zo een beter beeld te krijgen van de leefsituatie. Vervolgens stellen cliënt
en begeleider samen een zorgplan op. Indien het niet lukt om dit samen op te stellen, doet de
begeleider dit alleen en bespreekt het plan later met de cliënt. Als de cliënt het eens is met het plan,
moet er een handtekening onder gezet worden zodat het plan definitief is. Om de drie maanden
wordt het plan geëvalueerd en wordt er gekeken naar de acties die zijn ondernomen. Indien nodig
kan het plan weer worden aangepast. Ook vindt er om de zes maanden een gesprek plaats met de
wijkcoach om te kijken hoe het gaat en of er meer of minder uren nodig zijn.
3
, 2. Theoretisch kader
2.1 Definitie en voorwaarden van empowerment
De module van dit semester is gericht op empowerment. Om te begrijpen waar sommige delen van
dit verslag over gaan is het belangrijk om hiervan de definitie en voorwaarden te weten. Volgens
Wolf (2019, p. 104) is empowerment op individueel niveau een proces van toenemende
bewustwording, zelfbeschikking en ontgroeien van lijdzaamheid en machteloosheid. Dit proces is
gericht op persoonlijke controle, een proactieve benadering van het leven en kritische reflectie. Doel
in het proces is om participatie en zelfregie te vergroten op het vermogen van de cliënt. Wolf (2019,
p. 59) stelt dat er vier voorwaarden voor empowerment zijn: sociale empowerment, sociale cohesie,
sociaaleconomische zekerheid en sociale inclusie. Sociale empowerment geeft aan dat mensen in
zekere mate autonoom moeten zijn om te kunnen participeren in de samenleving. Sociale cohesie
verwijst naar de mate waarop iemand zich verbonden voelt met anderen en de samenleving.
Sociaaleconomische zekerheid is de mate waarin mensen toegang hebben tot bronnen die hen
beschermen en ondersteunen in het krijgen en behouden van een levensstandaard. Sociale inclusie
staat voor de mate waarin mensen toegang hebben tot economische, sociale en culturele instituties.
3. Kritische beschouwing
3.1 Werkwijze praktijkplek
De werkwijze van Zilverzorg is als volgt. Zilverzorg werkt vanuit de principes van
herstelondersteuning en krachtgericht werken. Dit betekent dat het individuele herstelproces van de
cliënt centraal staat. De begeleiders helpen met het (her)ontdekken van de eigen krachten en
mogelijkheden van de cliënt. Deze werkwijze komt overeen met het gedachtegoed van
empowerment. Namelijk om participatie en zelfregie te vergroten op het vermogen van de cliënt
(Wolf, 2019, p. 104). Deze werkwijze heeft als invloed gehad op mij dat ik de theorieën, methoden en
vaardigheden kon toepassen die ik vanuit school heb geleerd. Voor mijn stage betekende dit dat ik
nieuwe informatie aan het licht kon brengen. Op deze manier komen oude theorieën en nieuwe
theorieën samen tot een geheel. Doordat Zilverzorg al een herstelondersteunende en krachtgerichte
werkwijze heeft, was het gemakkelijker voor mij om mijn opdrachten uit te voeren met
belanghebbenden. De theorie sloot hierdoor mooi aan met wat ik in de praktijk moest uitvoeren.
3.2 Beleidsmatig bijdrage
Voor dit verslag heb ik twee onderzoeken uitgevoerd op stage. Onderzoek 1 was gericht op het
verbeteren van de kwaliteit van leven van een cliënt (Heuveling, 2019a). Onderzoek 2 was gericht op
een verbetering op organisatorisch niveau (Heuveling, 2019b). In dit deel van mijn verslag zal ik kort
de uitkomsten van deze onderzoeken vertellen.
In onderzoek 1 zijn de cliënt en ik samen tot een verbeterwens gekomen. In dit onderzoek zal zij
verder verwezen worden als mevrouw T. Haar wens was: Eind januari kan ik lopend naar het
koffietentje in de buurt om daar een bakje koffie te drinken. De verbeterwens van mevrouw T. was
erop gericht dat haar fysieke gezondheid verbeterd wordt zodat zij beter kan participeren in de
samenleving. Door vaker naar buiten te gaan kan zij nieuwe mensen leren kennen zodat zij haar
sociale netwerk kan vergroten (sociale cohesie). Ook kan ze meer betrokken worden in de
samenleving (sociale inclusie). Door vaker naar buiten te gaan wordt mevrouw ook autonomer en zal
ze minder hulp nodig hebben van hulpverlening en begeleiders (sociale empowerment). Zoals we al
eerder zagen is autonomie een belangrijke voorwaarde voor sociale empowerment (zie 2.1
Theoretisch kader). Ook zagen we dat sociale participatie bestaat uit sociale cohesie en sociale
inclusie. Door te werken aan de verbeterwens zal er verbetering plaatsvinden op het gebied van
4
Kritische beschouwing & professionele ontwikkeling
Naam: Kayleigh Heuveling Datum: 12-01-2020 Jaar van inschrijving: 20
Studentnummer: 622776 Plaats: Nijmegen Docent:1 Sjors Jansen en
Lesgroep: SOW-VC25 E-mailadres: Doomernik
Gelegenheid: 1e gelegenheid Woordenaantal: 4963 w
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................4
2.1 Definitie en voorwaarden van empowerment..............................................................................4
3. Kritische beschouwing........................................................................................................................4
3.1 Werkwijze praktijkplek.................................................................................................................4
3.2 Beleidsmatig bijdrage...................................................................................................................4
3.3 Initiatiefrijk handelen....................................................................................................................5
3.4 Reflecteren door vooruit te kijken................................................................................................5
3.5 Kritische en ethische afwegingen.................................................................................................6
3.6 Creatieve middelen en denktechnieken.......................................................................................6
3.7 Betekenis geven van creativiteit...................................................................................................7
4. Professionele ontwikkeling.................................................................................................................8
4.1 Betrokken.....................................................................................................................................9
4.2 Respectvol....................................................................................................................................9
4.3 Betrouwbaar en integer................................................................................................................9
4.4 Ondernemend............................................................................................................................10
4.5 Onderzoekend en lerend............................................................................................................10
4.6 Creatief.......................................................................................................................................10
4.7 Professioneel onafhankelijk........................................................................................................11
5. Bijlagen.............................................................................................................................................12
Bijlage A. Beoordelingsformulier 1...................................................................................................12
Bijlage B: Beoordelingsformulier 2...................................................................................................14
Bijlage C: Beoordelingsformulier 3...................................................................................................17
Bijlage D: Feedback collega op stage................................................................................................19
Bijlage E: Feedback van medestudent 1...........................................................................................21
Bijlage F: Feedback van medestudent 2...........................................................................................23
Bijlage G: Feedback medestudenten n.a.v. opdracht 1....................................................................24
Bijlage H: Zelfreflectie n.a.v. opdracht 4...........................................................................................25
Bijlage I: Feedbackformulier van jaar 1.............................................................................................28
6. Bronnenlijst......................................................................................................................................32
2
,1. Inleiding
In dit deel van het verslag ga ik een beknopte omschrijving van mijn praktijkcontext geven. Ik loop
stage bij Zilverzorg in Arnhem. Dit is een organisatie die verschillende diensten aanbiedt voor
kwetsbare doelgroepen in de thuiszorg. Deze doelgroepen zijn volwassenen en ouderen met
psychosociale en/of psychiatrische problemen. Denk hierbij aan aandoeningen op het gebied van:
autisme, Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), psychotische stoornissen, angst en
stemmingsstoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, Licht Verstandelijke Beperking (LVB),
dementeringsprocessen en cliënten met psychosociale problemen. Zilverzorg is een nieuwe,
snelgroeiende organisatie die nu twee jaar bestaat. Sinds april biedt Zilverzorg ook ambulante
begeleiding aan. Dat is waar ik vooral mee bezig ben. Ik ga mee naar intakegesprekken, afspraken bij
cliënten thuis en afspraken buiten de deur. Het motto van Zilverzorg is ‘Thuiszorg met een hart van
goud’, waarbij de persoonlijke aandacht voorop staat. De huidige missie van Zilverzorg is als volgt:
“Zilverzorg staat voor het verbeteren van de levens- en woonkwaliteit van mensen die behoefte
hebben aan zorg, hulp of gezelligheid” (Zilverzorg, z.d.). De huidige visie van Zilverzorg is: “Zilverzorg
wilt in samenwerking met de cliënt eenzaamheid uitbannen en de kwaliteit van leven en wonen
verbeteren” (Zilverzorg, z.d.). In het vorige onderzoek ‘Krachtgericht werken in organisatorische
verbanden’, zagen we al dat de missie en visie niet overeenkomen met de huidige werkwijze van de
organisatie. Deze zijn dus nog steeds in ontwikkeling.
Om gebruik te maken van de diensten van Zilverzorg heeft iemand een WMO, PGB of HHT-indicatie
nodig. Als er iemand cliënt wordt van Zilverzorg vindt er eerst een kennismakingsgesprek plaats om
te kijken naar de wensen van de cliënt en wat Zilverzorg kan bieden. Ook worden de verschillende
leefgebieden bevraagd om zo een beter beeld te krijgen van de leefsituatie. Vervolgens stellen cliënt
en begeleider samen een zorgplan op. Indien het niet lukt om dit samen op te stellen, doet de
begeleider dit alleen en bespreekt het plan later met de cliënt. Als de cliënt het eens is met het plan,
moet er een handtekening onder gezet worden zodat het plan definitief is. Om de drie maanden
wordt het plan geëvalueerd en wordt er gekeken naar de acties die zijn ondernomen. Indien nodig
kan het plan weer worden aangepast. Ook vindt er om de zes maanden een gesprek plaats met de
wijkcoach om te kijken hoe het gaat en of er meer of minder uren nodig zijn.
3
, 2. Theoretisch kader
2.1 Definitie en voorwaarden van empowerment
De module van dit semester is gericht op empowerment. Om te begrijpen waar sommige delen van
dit verslag over gaan is het belangrijk om hiervan de definitie en voorwaarden te weten. Volgens
Wolf (2019, p. 104) is empowerment op individueel niveau een proces van toenemende
bewustwording, zelfbeschikking en ontgroeien van lijdzaamheid en machteloosheid. Dit proces is
gericht op persoonlijke controle, een proactieve benadering van het leven en kritische reflectie. Doel
in het proces is om participatie en zelfregie te vergroten op het vermogen van de cliënt. Wolf (2019,
p. 59) stelt dat er vier voorwaarden voor empowerment zijn: sociale empowerment, sociale cohesie,
sociaaleconomische zekerheid en sociale inclusie. Sociale empowerment geeft aan dat mensen in
zekere mate autonoom moeten zijn om te kunnen participeren in de samenleving. Sociale cohesie
verwijst naar de mate waarop iemand zich verbonden voelt met anderen en de samenleving.
Sociaaleconomische zekerheid is de mate waarin mensen toegang hebben tot bronnen die hen
beschermen en ondersteunen in het krijgen en behouden van een levensstandaard. Sociale inclusie
staat voor de mate waarin mensen toegang hebben tot economische, sociale en culturele instituties.
3. Kritische beschouwing
3.1 Werkwijze praktijkplek
De werkwijze van Zilverzorg is als volgt. Zilverzorg werkt vanuit de principes van
herstelondersteuning en krachtgericht werken. Dit betekent dat het individuele herstelproces van de
cliënt centraal staat. De begeleiders helpen met het (her)ontdekken van de eigen krachten en
mogelijkheden van de cliënt. Deze werkwijze komt overeen met het gedachtegoed van
empowerment. Namelijk om participatie en zelfregie te vergroten op het vermogen van de cliënt
(Wolf, 2019, p. 104). Deze werkwijze heeft als invloed gehad op mij dat ik de theorieën, methoden en
vaardigheden kon toepassen die ik vanuit school heb geleerd. Voor mijn stage betekende dit dat ik
nieuwe informatie aan het licht kon brengen. Op deze manier komen oude theorieën en nieuwe
theorieën samen tot een geheel. Doordat Zilverzorg al een herstelondersteunende en krachtgerichte
werkwijze heeft, was het gemakkelijker voor mij om mijn opdrachten uit te voeren met
belanghebbenden. De theorie sloot hierdoor mooi aan met wat ik in de praktijk moest uitvoeren.
3.2 Beleidsmatig bijdrage
Voor dit verslag heb ik twee onderzoeken uitgevoerd op stage. Onderzoek 1 was gericht op het
verbeteren van de kwaliteit van leven van een cliënt (Heuveling, 2019a). Onderzoek 2 was gericht op
een verbetering op organisatorisch niveau (Heuveling, 2019b). In dit deel van mijn verslag zal ik kort
de uitkomsten van deze onderzoeken vertellen.
In onderzoek 1 zijn de cliënt en ik samen tot een verbeterwens gekomen. In dit onderzoek zal zij
verder verwezen worden als mevrouw T. Haar wens was: Eind januari kan ik lopend naar het
koffietentje in de buurt om daar een bakje koffie te drinken. De verbeterwens van mevrouw T. was
erop gericht dat haar fysieke gezondheid verbeterd wordt zodat zij beter kan participeren in de
samenleving. Door vaker naar buiten te gaan kan zij nieuwe mensen leren kennen zodat zij haar
sociale netwerk kan vergroten (sociale cohesie). Ook kan ze meer betrokken worden in de
samenleving (sociale inclusie). Door vaker naar buiten te gaan wordt mevrouw ook autonomer en zal
ze minder hulp nodig hebben van hulpverlening en begeleiders (sociale empowerment). Zoals we al
eerder zagen is autonomie een belangrijke voorwaarde voor sociale empowerment (zie 2.1
Theoretisch kader). Ook zagen we dat sociale participatie bestaat uit sociale cohesie en sociale
inclusie. Door te werken aan de verbeterwens zal er verbetering plaatsvinden op het gebied van
4
