INTRODUCTIE TOT ENDODONTOLOGIE
INLEIDING
Endodontologie betreft alle processen en structuren binnen de tand met bijzondere aandacht voor de pulpa
Pulpa
WAT zachte bindweefselkern die wordt afgelijnd door dentinevormende odontoblasten die celuitlopers hebben
tot in het dentine
Endodontische behandeling hebben 3 belangrijke doelen
® Biologisch doel (belangrijkste doel)
Voorkomen en behandelen van apicale parodontitis veroorzaakt door microbiële besmetting van de
pulpa en het wortelkanaalsysteem waardoor de patiënt zijn natuurlijke tanden kan behouden
BEHANDELING
Desinfectie van de kanalen en hun posterieure afdichting om het binnendringen van bacteriën te
voorkomen
1 Geïnfecteerde zachte en harde weefsels verwijderen
2 Creeëren van voldoende ruimte zodat
• desinfectiemiddelen en medicijnen het apicale deel van het kanaal kunnen bereiken
• afsluiting van de kanalen mogelijk is
3 De integriteit van de resterende tandstructuur behouden
Om het biologische doel te bereiken en te behouden moeten er nog 2 andere doelen bereikt worden
® Mechanisch doel
Endodontische behandeling waarbij zo weinig mogelijk tandweefsel verloren gaat en waarbij de
kanaalpreparatie zich steeds in midden van het kanaal bevindt (oorspronkelijke anatomie van de tand
moet worden gerespecteerd)
® Technisch doel
Kanaal zo prepareren dat
• alle instrumenten kunnen reiken tot in het peri-apicale deel van de tand
• het kanaal een mooie vorm krijgt waardoor we het goed kunnen vullen
! De mechanische en technische doelstellingen zijn ondergeschikt aan de biologische doelstelling
DUS als het verbeteren van een van deze secundaire doelstellingen nadelig is voor het bereiken van het
biologische doel, gaan we dit niet doel
1
,HET DENTINE-PULPA COMPLEX
ANATOMIE
De = dentine
Pr = predentine
Od = odontoblasten
Cf = celvrijze zone
Cr = celrijke zone (fibroblasten)
Odontoblasten
® hebben celuitlopers (vezel van Tomes) die lopen tot in de dentinetubuli
® zijn specifieke cellen voor de pulpa
® vormen dentine
® kunnen niet meer delen of regenereren
® vooral aanwezig t.h.v. de kroon (in mindere mate t.h.v. het apicaal gedeelte van de tand)
! Indien odontoblasten worden vernietigd kunnen er vanuit de stamcellen ‘odontoblast like cellen’ ontstaan die
ook dentine kunnen vormen
De pulpa bestaat uit
® bindweefsel WAT een netwerk dat bestaat uit collageenvezels
® cellen (bevinden zich tussen het collageennetwerk)
• Fibroblasten
• Macrofagen
• Dendritische cellen
• Lymfocyten
• Stamcellen (ongedifferentieerde cellen)
• …
De collageenvezels en cellen zijn ingebed in een grondsubstantie (gelatineuze massa) die de pulpa verstevigd
! Als de pulpa ouder wordt neemt het aantal vezels toe (collageen #)
Pulpa t.h.v. de kroon " meer cellen en minder collageenvezels
Pulpa t.h.v. de wortel " minder cellen en meer fibreus
In het midden van de pulpa t.h.v. de kroon bevindt zich een zone die rijk is aan stamcellen die kunnen
differentiëren tot odontoblasten, fibroblasten, osteoclasten, …
2
,In de pulpa zijn ook bloedvaten en zenuwen gelegen
EMBRYOLOGIE
De plaatsen van de glazuurknopen komen overeen met de toekomstige tandknobbels
! Embryologische start de kroonvorming voor de wortelvorming
3
, FUNCTIE
De belangrijkste functies van het pulpaweefsel, dankzij de cellulaire en neurovasculaire inhoud, zijn
® Sensitieve functie (pijn, temperatuur, …)
® Proprioceptie
® Immuno-modulatie (afweer)
® Vorming van secundaire en tertiair dentine
® Verdedigingsmechanisme
FYSIOLOGIE
Er bestaan 3 theorieën over het ontstaan van pijn
A Klassieke theorie
WAT stimuli direct op sensorische zenuw
B Gewijzigde versie van de klassieke theorie
WAT stimuli op odontoblast via synaps naar sensorische zenuw
C Hydrodynamische theorie van Brännström
WAT vloeistofbeweging in tubuli wordt doorgegeven naar pulpa zenuw
4
INLEIDING
Endodontologie betreft alle processen en structuren binnen de tand met bijzondere aandacht voor de pulpa
Pulpa
WAT zachte bindweefselkern die wordt afgelijnd door dentinevormende odontoblasten die celuitlopers hebben
tot in het dentine
Endodontische behandeling hebben 3 belangrijke doelen
® Biologisch doel (belangrijkste doel)
Voorkomen en behandelen van apicale parodontitis veroorzaakt door microbiële besmetting van de
pulpa en het wortelkanaalsysteem waardoor de patiënt zijn natuurlijke tanden kan behouden
BEHANDELING
Desinfectie van de kanalen en hun posterieure afdichting om het binnendringen van bacteriën te
voorkomen
1 Geïnfecteerde zachte en harde weefsels verwijderen
2 Creeëren van voldoende ruimte zodat
• desinfectiemiddelen en medicijnen het apicale deel van het kanaal kunnen bereiken
• afsluiting van de kanalen mogelijk is
3 De integriteit van de resterende tandstructuur behouden
Om het biologische doel te bereiken en te behouden moeten er nog 2 andere doelen bereikt worden
® Mechanisch doel
Endodontische behandeling waarbij zo weinig mogelijk tandweefsel verloren gaat en waarbij de
kanaalpreparatie zich steeds in midden van het kanaal bevindt (oorspronkelijke anatomie van de tand
moet worden gerespecteerd)
® Technisch doel
Kanaal zo prepareren dat
• alle instrumenten kunnen reiken tot in het peri-apicale deel van de tand
• het kanaal een mooie vorm krijgt waardoor we het goed kunnen vullen
! De mechanische en technische doelstellingen zijn ondergeschikt aan de biologische doelstelling
DUS als het verbeteren van een van deze secundaire doelstellingen nadelig is voor het bereiken van het
biologische doel, gaan we dit niet doel
1
,HET DENTINE-PULPA COMPLEX
ANATOMIE
De = dentine
Pr = predentine
Od = odontoblasten
Cf = celvrijze zone
Cr = celrijke zone (fibroblasten)
Odontoblasten
® hebben celuitlopers (vezel van Tomes) die lopen tot in de dentinetubuli
® zijn specifieke cellen voor de pulpa
® vormen dentine
® kunnen niet meer delen of regenereren
® vooral aanwezig t.h.v. de kroon (in mindere mate t.h.v. het apicaal gedeelte van de tand)
! Indien odontoblasten worden vernietigd kunnen er vanuit de stamcellen ‘odontoblast like cellen’ ontstaan die
ook dentine kunnen vormen
De pulpa bestaat uit
® bindweefsel WAT een netwerk dat bestaat uit collageenvezels
® cellen (bevinden zich tussen het collageennetwerk)
• Fibroblasten
• Macrofagen
• Dendritische cellen
• Lymfocyten
• Stamcellen (ongedifferentieerde cellen)
• …
De collageenvezels en cellen zijn ingebed in een grondsubstantie (gelatineuze massa) die de pulpa verstevigd
! Als de pulpa ouder wordt neemt het aantal vezels toe (collageen #)
Pulpa t.h.v. de kroon " meer cellen en minder collageenvezels
Pulpa t.h.v. de wortel " minder cellen en meer fibreus
In het midden van de pulpa t.h.v. de kroon bevindt zich een zone die rijk is aan stamcellen die kunnen
differentiëren tot odontoblasten, fibroblasten, osteoclasten, …
2
,In de pulpa zijn ook bloedvaten en zenuwen gelegen
EMBRYOLOGIE
De plaatsen van de glazuurknopen komen overeen met de toekomstige tandknobbels
! Embryologische start de kroonvorming voor de wortelvorming
3
, FUNCTIE
De belangrijkste functies van het pulpaweefsel, dankzij de cellulaire en neurovasculaire inhoud, zijn
® Sensitieve functie (pijn, temperatuur, …)
® Proprioceptie
® Immuno-modulatie (afweer)
® Vorming van secundaire en tertiair dentine
® Verdedigingsmechanisme
FYSIOLOGIE
Er bestaan 3 theorieën over het ontstaan van pijn
A Klassieke theorie
WAT stimuli direct op sensorische zenuw
B Gewijzigde versie van de klassieke theorie
WAT stimuli op odontoblast via synaps naar sensorische zenuw
C Hydrodynamische theorie van Brännström
WAT vloeistofbeweging in tubuli wordt doorgegeven naar pulpa zenuw
4
