Samenvatting Frappant 6: Nederlands over de eeuwen heen

Geschiedenis van het Nederlands




Alle vogels zijn met hun nesten begonnen behalve jij en ik: waarop wachten we nog?

Oudnederlands (- 1150)

 Probatio pennae = pennenprobeersel
 West-Vlaamse monnik/kopiist in abdij in Kent: schreef zomaar op wat hem te
binnen schoot ( heimwee/liefdesverdriet)
 Aangemerkt als de oudst bekende Nederlandse zin in het Oudnederlands (1100)
 Ontdekt in 20ste eeuw door een Engelse germanist op Oudengels
prekenhandschrift uit abdij van Rochester
 Controverse: slechts hypothese/ veronderstelling
o verschillende interpretaties of wel écht NL is/ man/vrouw

Middelnederlands (1150-1500)

Ambtelijke teksten Literaire teksten
schrijfdoel Informeren, non – fictie Diverteren, fictie
doelpubliek Gewone volk, burgers stad Adel, clerus
interessant Specifieke bronnen
Volgens taal die volk spreekt
dialectkenmerken
=>Nauwkeurige, lokale
benadering


KLANKEN

 Onbeklemtoonde eindmedeklinker verdoft tot sjwa en valt weg : riddere, vrouwe, bedde

SPELLING

 Fonetische spelling/ weinig systematisch: hant, hij wort
 Latijnse invloed: c, q, x : siecte, quat, dagelix
 Verlenging klinkers met e/i/y: jaer of jair , suer of suyr

, Verschuiving van de politiek-economisch-culturele –
maatschappelijke overwichten/zwaartepunten in de Nederlanden
13de – 14de eeuw Eind 14de – 16de eeuw 16de eeuw humanisme
(Nieuwnederlands)

Vlaanderen Brabant

 Sterke steden met sterke  Bourgondische vorsten  Simon Stevin: natuurkundige
leenmannen van de Franse vestigen zich in Brabant
 grondlegger
koning (Brussel, Mechelen)
wetenschappelijk/technisch
 Sterke economie :  Economie : NL

 Belangrijke zeehavens  verzanding van het Zwin  NL= oertaal (Adam/Eva)
(Brugge, Gent)  verlies belang
 korte woorden – makkelijke
Vlaamse havens:
 Lakennijverheid samenstellingen
Antwerpen nam de
 Economische rijkdom functie van zeehaven  Purisme= taalzuivering
culturele bloei (Vlaamse over
 eigen NL namen voor
Primitieven)
 Honderdjarige Oorlog wetenschappelijke
tussen FR/ENG  wol uit begrippen
ENG geblokkeerd crash
lakennijverheid Parallel evenwijdig

 culturele leven vooral Mathematicawiskunde
afspelen in Brabant (vb.
schilderkunst : Rubens
Antwerpen)

 Oprichting universiteit
Leuven (1425)

Eind 16-Begin 17: Tachtigjarige oorlog Standaardisering Statenbijbel (1637)
(1568-1648)

Brabant (Antwerpen) Holland
(Amsterdam)

 1585: Val van Antwerpen Selectie = opnemen/ afwijzen van  Hervorming: protestanten geacht
 Schrikbewind : onvrij regionale eigenaardigheden Bijbel te lezen
geestesklimaat in de Zuidelijke  Eerste officiële Bijbelvertaling in het
 keuze voor het Hollands (met
Nederlanden Nederlands, rechtstreeks uit GR/HB
Brabantse invloeden)
(intellectuelen/kooplieden/  Grote invloed (veel gezinnen)
kunstenaars uit het Zuiden Codificatie =normen vastleggen  dmv samenwerking tussen mensen
trekken (voorgoed) naar uit verschillende dialectgroepen een
Holland : braindrain (kennis  woordenboeken en grammatica’s gemeenschappelijke basis voor een
opdoen) opstellen: (Spieghel, Kiliaan) eenheidstaal te leggen.
 Noorden sluit Scheldetoegang Twe-spraack vande Nederduitse
naar Antwerpen af veel rijke letterkunst
kooplieden naar Holland
Functie-uitbreiding= moedertaal voor
(moneydrain)