samenvatting hbo rechten leerjaar 1 strafrecht

Week 1: Inleiding van het strafrecht
De overheid heeft het strafmonopolie, zij bepalen hoe, wie en wat wordt aangeklaagd.
Strafrecht is het meest ingrijpende recht.


Uitgangspunten (legaliteit)
Je kan niet worden aangeklaagd voor iets wat niet strafbaar gesteld staat.
Hierdoor word je beschermd door de wet tegen bijvoorbeeld machtsmisbruik.
Art. 1 Wetboek van Strafrecht: alleen wat in een wettelijke regeling vóóraf strafbaar is gesteld
kan worden bestraft (ook vastgelegd in Grondwet)
Art. 1 Wetboek van Strafvordering: opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten
vindt alleen plaats op de wijze zoals in de wet voorzien.


Doel van het strafrecht
 Algemene (generale) preventie: Voorkomen dat andere mensen het strafbare feit
begaan.
 Speciale preventie: Voorkomen dat de dader nog een keer hetzelfde feit begaat.
 Vergelding: Leed toevoegen aan de dader, zoals het slachtoffer ook leed heeft
ondervonden.
 Incapacitatie: Dader kan tijdens het uitzitten van zijn straf geen andere misdrijven
begaan.


Materieel en formeel strafrecht
Materieel strafrecht: welk gedrag is strafbaar en welke personen kunnen worden gestraft
daarvoor?
 Strafbepaling
 Strafuitsluitingsgronden
 Uitbreiding van strafbaarheid
Voornamelijk in het Sr.

,Formeel strafrecht: welke regels moeten worden gevolgd wanneer een strafrechtelijke
overtreding plaats vindt.
 Regels bevoegdheden politie
 Duur voorlopige hechtenis
 Inhoud dagvaarding
 Instellen hoger beroep
Voornamelijk in Sv.


Strafbare feiten ontleden
Een strafbaar feit bestaat uit bestanddelen en elementen.
Het vierlagen model:
 Menselijke gedraging (MG)
 Wettelijke delictsomschrijving (DO) ---> bestanddeel
 Wederrechtelijkheid (W) -----------------> element
 Schuld (als verwijtbaarheid dus V) -----> element


Menselijke gedraging
Een gedraging is een handeling of een nalaten. Gedachten kunnen niet gestraft worden en zijn
geen gedragingen. Dit geldt alleen voor mensen, vroeger ook voor dieren.


Wettelijke delictsomschrijving
Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet terug zijn te vinden. Bestanddelen van de
delictsomschrijving moeten worden bewezen. Kan het niet bewezen worden zou de verdachte
van alle rechtsvervolgingen ontslagen kunnen worden. Een strafbepaling van de meest
volledige vorm van een delictsomschrijving bestaat uit een kwalificatieaanduiding en een
strafbepaling.


Wederrechtelijkheid
Is de gedraging in strijd met het (ongeschreven) recht? Of is er een rechtvaardigheidsgrond?

, Verwijtbaarheid
Is er een rede waardoor we het feit de dader niet kunnen rekenen wat hij/zij deed? Dus een
schulduitsluitingsgrond.


Week 2: Opzet en schuld
Opzet en schuld: algemeen
 Opzet: expres/de bedoeling hebben om/willens en wetens handelen.
 Schuld (Culpa): per ongeluk/onvoorzichtig/geen bedoeling


Vormen van opzet
 Met bedoeling: als dader heb je een doel, deze bereik je willens en wetens.
 Met noodzakelijkheidsbewustzijn: je hebt een primair doel, maar om deze te
verwezenlijken moet er een ander strafrechtelijk gevolg intreden.
 Voorwaardelijk opzet: willens en wetens de aanmerkelijke kans aanvaarden dat een
bepaald strafbaar gevolg gaat intreden.
Ingeblikt opzet
Hierbij gaat het om het gedwongen worden tot het plegen van een strafbaar feit.


Schuld/Culpa
Culpa is een verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
 Aanmerkelijk: oftewel zeer voorzichtig of met grove onachtzaamheid word je niet
gestraft.
 Verwijtbaar: iemand heeft geen geldig excuus voor zijn handelen.
 Onvoorzichtig: denk aan: het niet houden aan (veiligheid) voorschriften.
Let op!
Het begrip schuld kan voor verwarring zorgen!
Schuld kan namelijk gezien als verwijtbaarheid.
Ook is schuld een ander woord voor Culpa maar dit betekend verwijtbare aanmerkelijke
onvoorzichtigheid.
Dit zijn 2 andere betekenissen.