Samenvatting Historische context verlichting verlichting

HC VERLICHTING
17eeuw -> veel meer wetenschappers die onderzoek doen door:
1. Observeren
2. Experimenteren
3. Redeneren
Oorzaken
 Ontdekkingsreizen -> toename kennis
 Ambacht -> meer controle over natuur en behoefte aan precieze meet appratuur
 Hernieuwde oriëntatie op Grieken en romeinen

Rationalisme (Descartes) -> logisch redeneren
Empirisme (Locke) -> kennis door waarneming en ervaring

Wetenschappelijke revolutie -> nieuwe inzichten -> in strijdt met ideeën en wereldbeeld van
de kerk -> discussie positie kerk in de maatschappij -> geloof meer zelf invullen en vrijheid
van geloof

Verlichting -> met verstand verklaren, door rationeel denken en wetenschappelijk onderzoek,
dit zou bijdragen aan de samenleving -> waren tradities de kerk en de machtsverhouding wel
goed -> erfelijkheid en ideeën -> moest gebaseerd zijn op rede

Traditioneel -> macht bij vorst (door god aangesteld)

Sociaalcontract (burgers en vorst) -> voorkomen van oorlog binnen een land -> burgers
dragen hun macht over aan de overheid (straffen en leger) in ruil daarvoor beschermt de
vorst de rechten via de wetgeving

Locke (adel + rijke burgers -> volk)
 Iedereen vrij en gelijk
 Macht bij volk
 Tijdelijke macht bij vorst (mag afgezet worden) -> sociaal contract -> wederzijds
vertrouwen

Rousseau (alle burgers -> Volk)
 Iedereen gelijk
 Macht bij het volk
 Bij slechte vorst afzetten en alles voor algemene wil

Montisque -> machtenscheiding
1. Wetgevende
2. Rechtsprekende
3. Uitvoerende

Adam Smith
 Weinig overheidsbemoeienis
 Iedereen dromen najagen -> iedereen hard werken voor zichzelf
Vorsten moeten rekening houden met de publieke opinie

, Vorst in de 15eeuw veel centralisatie en absolutisme (verantwoording god schuldig en god
heeft mij aangesteld)

Verlicht Absolutisme
 Frederik Pruisen: geen inspraak bestuur maar wel verbeteringen voor het volk zoals
voedsel en godsdienstvrijheid
o Verantwoording volk, maar kon niet afgezet worden
 Catherina de grote -> grondwet -> adel boos zelfde rechten/plichten horigen

Deze verlichtingsideaal ook naar koloniën -> koloniën wilde meer inspraak
Amerika was een kolonie van Engeland
Goed
 Veel vrijheid bestuur
 Vrije handel
Slecht
 Vorst Engeland wil absolute macht
 Belastingen gaan omhoog
 Verplicht om meer van Engelse handelaren te kopen

Frustratie kolonisten; meer belastingen, maar geen inspraak bestuur
Amerikanen zetten burgercomités op die communiceren met elkaar -> verzetten zicht tegen
de maatregelen -> eigen parlement

Juni 1776: onafhankelijk verklaring Amerika
 Leider George Washington door:
o Legerleider
o Veel terughalen commen cence
 Koning Engeland bruut ten opzichte van Amerika
 Niemand kon Amerika iets verplichten
 Groot continent niet bestuurd worden door Engeland
Vs krijgt grondwet gebaseerd op verlichting
 Federale staat
o Federale regering in Washington (leger, buiteland, belastingen)
o Deelstaat eigen regering
 Scheiding der machten

In praktijk geen gelijkheid
 Vrouwen -> geen kiesrecht
 Slaven -> bezit -> geen kiesrecht
 Indianen -> verdreven
In de meesten staten rijke blanken mannen aan de macht

Verschil noorden en zuiden
Noord (kleine ondernemingen)
 Tegen slavernij
 Federale overheid groter (centralisatie)
 Invoerrechten -> eigen markt beschermen