Taal behandelen
1.1
S-TOS
Primaire taalontwikkelingsstoornis
-
Niet specifieke taalontwikkelingsstoornis
Secundaire taalontwikkelingsstoornis
-
Blootstellingsachterstand
Naast deze stoornissen kan er ook sprake zijn van een lager niet-verbale intelligentie
(bijv. IQ 60). Wat kun je dan verwachten van de taal?
TOS wordt verdeeld in twee groepen. Een specifieke groep (S-TOS) en een niet-
specifieke groep (TOS). Bij een specifieke groep staat de TOS op de voorgrond, er
is geen heel duidelijke oorzaak te vinden. Het woord 'specifiek' wordt vaak
weggelaten, er wordt gesproken over TOS, meestal wordt 'een specifieke TOS'
bedoeld.
Bij niet specifieke taalontwikkelingsstoornissen is de taalontwikkeling vertraagd of
verloopt afwijkend als gevolg van, of in combinatie met, een ander probleem, zoals
een auditieve beperking, moeite met of een andere ontwikkelingsstoornis (denk aan
ADHD, ASS), of een verstandelijke beperking. De grenzen tussen deze twee vormen
zijn vaag (Sanders, 2017).
Dysfasie, Dysfatische Ontwikkeling:
Definitie Tan (2005): een dysfatische ontwikkeling is een neurologische spraak-
taalontwikkelingsstoornis met het volgende hoofdkenmerk: het begrip van het
gesprokene is duidelijk hoger van niveau dan de eigen spraaktaalproductie.
Veel discussie over DO: wat is de meerwaarde van een onderscheid tussen TOS en
DO?
In zijn recente boek (2004) geeft Njiokiktjien aan dat “meer dan de helft van de
kinderen met DO geen duidelijke klinisch neurologische afwijkingen (heeft). Bij deze
kinderen berust de oorzaak niet op hersenbeschadiging”. Bij de ‘kleinere’helft worden
wel neurologische symptomen gevonden. Er zijn volgens Njiokiktjien daarnaast nog
wel andere aanwijzingen voor,bij voorbeeld,een gebrekkige specialisatie (voor taal)
van de linker hersenhelft.
,Inhoud diagnose:
• Eventueel aanwezige stoornissen, beperkingen en participatieproblemen: voor
zover relevant, met daarbij aangegeven: aard, ernst en beloop.
• Het verwachte herstel
• (Niet aangedane of juist bijzonder goede functies, anatomische
eigenschappen, activiteiten en participatie)
• Alle voor de logopedische behandeling relevant bevonden medische, externe
en persoonlijke factoren die op het functioneren van de cliënt van invloed zijn
• (Onderdelen van) de door de cliënt verwoorde contactreden / hulpvraag
(maken) maakt, voor zover relevant, onderdeel uit van de logopedische
diagnose.
1.2 a woordenschat ontwikkeling en woordenschatdidaktiek
Er is geen panklaar recept voor behandeling binnen taal
Let op: behandelplan altijd opstellen volgens de logopedische verslaglegging
Uitgangspunt: Afstemming per individu op de taalbegripsleeftijd.
, Passief Woorden Actief Woorden
0.9 jaar 10 0.9 jaar
1.0 jaar 40 tot 50 1.0 jaar 0 tot 3
1.3 jaar 120 1.3 jaar 15
1.6-1.9jaar 200-300 1.6-1.9 jaar 50
2.0 jaar 420 2.0 jaar 250
2.6 jaar 600 2.6 jaar 500-550
3.0 jaar 1000-1250 3.0 jaar 1000
4 jaar 1600-3000 4 jaar 1500
5.6 jaar 3500-4000 5.6 jaar 3000-3200
6 jaar 4500-5000 6 jaar 3500 tot 3900
10 jaar 10.000 12 jaar 8000 ?
12 jaar 16.000
Factoren voor succesvolle taalverwerving
Taalaanbod: voorziet kinderen van taal die ze nodig hebben voor hun
taalontwikkeling
Taalruimte/productiegelegenheid: biedt kinderen de gelegenheid om taal te
produceren en om met taal te experimenteren
Feedback: biedt kinderen reacties op hun taaluitingen waardoor ze deze
kunnen verbeteren, uitbreiden en verfijnen
Op welke manieren kun je feedback geven?
VB recasten: kind roept: “tein”. Jij herhaalt: “Ja, trein”.
VB expanderen: kind roept: “tein”. Jij expandeert: “Ja, mooie trein”.
VB recasten: kind roept: “twee gatten”. Jij herhaalt: “Ja, twee gaten”.
VB expanderen: kind roept: “twee gatten”. Jij expandeert: “Ja, twee grote
gaten”.
Recasten: foutieve uiting correct herhalen
1.1
S-TOS
Primaire taalontwikkelingsstoornis
-
Niet specifieke taalontwikkelingsstoornis
Secundaire taalontwikkelingsstoornis
-
Blootstellingsachterstand
Naast deze stoornissen kan er ook sprake zijn van een lager niet-verbale intelligentie
(bijv. IQ 60). Wat kun je dan verwachten van de taal?
TOS wordt verdeeld in twee groepen. Een specifieke groep (S-TOS) en een niet-
specifieke groep (TOS). Bij een specifieke groep staat de TOS op de voorgrond, er
is geen heel duidelijke oorzaak te vinden. Het woord 'specifiek' wordt vaak
weggelaten, er wordt gesproken over TOS, meestal wordt 'een specifieke TOS'
bedoeld.
Bij niet specifieke taalontwikkelingsstoornissen is de taalontwikkeling vertraagd of
verloopt afwijkend als gevolg van, of in combinatie met, een ander probleem, zoals
een auditieve beperking, moeite met of een andere ontwikkelingsstoornis (denk aan
ADHD, ASS), of een verstandelijke beperking. De grenzen tussen deze twee vormen
zijn vaag (Sanders, 2017).
Dysfasie, Dysfatische Ontwikkeling:
Definitie Tan (2005): een dysfatische ontwikkeling is een neurologische spraak-
taalontwikkelingsstoornis met het volgende hoofdkenmerk: het begrip van het
gesprokene is duidelijk hoger van niveau dan de eigen spraaktaalproductie.
Veel discussie over DO: wat is de meerwaarde van een onderscheid tussen TOS en
DO?
In zijn recente boek (2004) geeft Njiokiktjien aan dat “meer dan de helft van de
kinderen met DO geen duidelijke klinisch neurologische afwijkingen (heeft). Bij deze
kinderen berust de oorzaak niet op hersenbeschadiging”. Bij de ‘kleinere’helft worden
wel neurologische symptomen gevonden. Er zijn volgens Njiokiktjien daarnaast nog
wel andere aanwijzingen voor,bij voorbeeld,een gebrekkige specialisatie (voor taal)
van de linker hersenhelft.
,Inhoud diagnose:
• Eventueel aanwezige stoornissen, beperkingen en participatieproblemen: voor
zover relevant, met daarbij aangegeven: aard, ernst en beloop.
• Het verwachte herstel
• (Niet aangedane of juist bijzonder goede functies, anatomische
eigenschappen, activiteiten en participatie)
• Alle voor de logopedische behandeling relevant bevonden medische, externe
en persoonlijke factoren die op het functioneren van de cliënt van invloed zijn
• (Onderdelen van) de door de cliënt verwoorde contactreden / hulpvraag
(maken) maakt, voor zover relevant, onderdeel uit van de logopedische
diagnose.
1.2 a woordenschat ontwikkeling en woordenschatdidaktiek
Er is geen panklaar recept voor behandeling binnen taal
Let op: behandelplan altijd opstellen volgens de logopedische verslaglegging
Uitgangspunt: Afstemming per individu op de taalbegripsleeftijd.
, Passief Woorden Actief Woorden
0.9 jaar 10 0.9 jaar
1.0 jaar 40 tot 50 1.0 jaar 0 tot 3
1.3 jaar 120 1.3 jaar 15
1.6-1.9jaar 200-300 1.6-1.9 jaar 50
2.0 jaar 420 2.0 jaar 250
2.6 jaar 600 2.6 jaar 500-550
3.0 jaar 1000-1250 3.0 jaar 1000
4 jaar 1600-3000 4 jaar 1500
5.6 jaar 3500-4000 5.6 jaar 3000-3200
6 jaar 4500-5000 6 jaar 3500 tot 3900
10 jaar 10.000 12 jaar 8000 ?
12 jaar 16.000
Factoren voor succesvolle taalverwerving
Taalaanbod: voorziet kinderen van taal die ze nodig hebben voor hun
taalontwikkeling
Taalruimte/productiegelegenheid: biedt kinderen de gelegenheid om taal te
produceren en om met taal te experimenteren
Feedback: biedt kinderen reacties op hun taaluitingen waardoor ze deze
kunnen verbeteren, uitbreiden en verfijnen
Op welke manieren kun je feedback geven?
VB recasten: kind roept: “tein”. Jij herhaalt: “Ja, trein”.
VB expanderen: kind roept: “tein”. Jij expandeert: “Ja, mooie trein”.
VB recasten: kind roept: “twee gatten”. Jij herhaalt: “Ja, twee gaten”.
VB expanderen: kind roept: “twee gatten”. Jij expandeert: “Ja, twee grote
gaten”.
Recasten: foutieve uiting correct herhalen
