H33. Diversiteit en evolutie
sessiel kan zichzelf niet voortbewegen
embryonale ontwikkeling met morula - blastula - gastrula
mitotische delingen
Parazoa sponzen
geen gedefinieerde weefsels en organen
geen symmetrie
Eumatazoa gescheiden weefsels
irreversiebele differentiatie
radiaal of bilateraal
Bilateria evolutionair voordeel
cephalisatie: evolutie van specifieke hersenregio
meer mobiliteit
lichaamsholte ruimte omgeven door mesoderm
ondersteunt weefsels
laat ontwikkeling van geavanceerde orgaansystemen toe
acoelomata geen lichaamsholte
pseudocoelomata pseudocoel tussen meso- en endoderm
coelomata coeloom omgeven door mesoderm
hebben circulair systeem
archenteron primitieve darm
blastoporus opening naar buitenwereld
Protostomia oermondigen
mond wordt ontwikkeld uit blastoporus
spirale klieving (bestemming ligt vast)
coeloom ontwikkelt uit mesoderm
Deuterostomia nieuwmondigen
anus wordt ontwikkeld uit blastoporus
radiale klieving (identieke dochtercellen)
coeloom ontwikkelt uit archenteron
di(plo)blastisch 2 kiemcellagen
tri(plo)blastisch 3 kiemcellagen
Spiralia continue toename van lichaamsomvang
opgedeeld in Lophotrochozoa en Platyzoa
Ecdyzoa groeien stapsgewijs via vervelling (=hard exoskelet)
opgedeeld in Nematoda en Antrhopoda
Porifera sponzen
,osculum holle zak met uitstroomopening
choanocyten kraagcellen met flagel
amoebocyten voedselverterende cellen in mesophyl
mesophyl gelatineuze matrix tussen epitheliale wand en
choanocyten
spicula skeletnaald uit CaCO3 = extra stevigheid
ostium porie
Cnidaria neteldieren
meduse vrijzwemmend
tentakels rond mond
seksueel
meestal solitair
poliep sessiel
aseksueel
solitair of koloniaal
gastrodermis bestaat uit gestrodermale en sensorische cellen
omhult gastrovasculaire holte
mesoglea laag tussen gastrodermis en epidermis
epidermis bestaat uit epidermale cellen en nematocyten
nematocyt netelcel
GFP Green Fluorescent Protein
aquaporines reageren met calcium waardoor blauw
omgezet wordt in groen
Hydrozoa kwalpoliepen
Scyphozoa schijfkwallen
medusestadium overheerst
Cubozoa dooskwallen
Anthozoa bloemdieren
vaak in symbiose met fotosynthetiserende algen
Ctenofphora ribkwallen
colloblasten kleefcellen
,H34. Protostomia
Platyhelminthes platwormen
regeneratie elk ‘afgeknipt’ stuk groeit uit tot volledige platworm
Turbellaria trilhaarwormen
vrijlevend
Trematoda zuigwormen
parasitair
Cestoda lintwormen
parasitair, geen eigen spijsvertering, proglottide
2 gastheren
endoparasiet IN het lichaam van gastheer
miracidium 1e stadium larve
proglottide complexe hermafrodiete eenheid
bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen
scolex kop met zuignappen en haken
Mollusca weekdieren
mantel ontstaan door plooien in dorsale lichaamswand
gespierde voet voor voortbeweging
radula chitinetandjes
nephridia soort nieren
nephrostroom gecilieerde trechter die afvalstoffen op neemt uit
coeloom
trochophoor vrijzwemmende larve
Polyplacophora keverslakken
Gastropoda slakken
Bivalvia schelpdieren
Cephalopoda inktvissen
sifon opening bij inktvissen (waardoor ze inkt lozen)
Annelida gelede wormen
chaetae borstels op segment
ganglia niersysteem
Polychaetae borstelwormen
Oligochaeta aardwormen
, Hirudinea bloedzuigers
geen segmentatie
clitellum slijmcocon (bevat gonaden) en schuift af
parapodia vleesachtige uitgroeisels op elk segment waarme ze
kunnen zwemmen, graven of ademen
hirudine anti-stollingsmiddel
Nematoda rondwormen
volledig spijsverteringskanaal mond - pharynx - darm - anus
sexueel dimorfisme man en vrouw zien er anders uit
amoeboïde beweging cytoplasma naar voor gooien en zo zichzelf eruit trekken
Ascaris lumbricoides mensenspoelworm
Wuchereria bancrofti veroorzaakt elephantiasis
Arthropoda geleedpotigen
ocelli simpele ogen
onderscheiden licht van donker
facetogen elk eigen lens en lichtgevoelig rhabdoom
ommatidia mozaiekbeeld
segmenatie kop - thorax - abdomen
cephalothorax kop + thorax
prosoma kop + thorax
buisjes van Malpighi overgang tussen midden- en eindarm
verwijderen van stikstofhoudende stoffen via precipiatie
Arachnida spinachtigen
Crustaceae kreeftachtigen
Insecta insecten
chelichera haaktanden met gifklier bij spinnen
pedipalpi lijken op kleine poten maar spelen geen rol in de
voortbeweging, wel in de copulatie of een sensorische
functie
boeklongen bladachtige plaatjes waarover lucht wordt aangezogen
sessiel kan zichzelf niet voortbewegen
embryonale ontwikkeling met morula - blastula - gastrula
mitotische delingen
Parazoa sponzen
geen gedefinieerde weefsels en organen
geen symmetrie
Eumatazoa gescheiden weefsels
irreversiebele differentiatie
radiaal of bilateraal
Bilateria evolutionair voordeel
cephalisatie: evolutie van specifieke hersenregio
meer mobiliteit
lichaamsholte ruimte omgeven door mesoderm
ondersteunt weefsels
laat ontwikkeling van geavanceerde orgaansystemen toe
acoelomata geen lichaamsholte
pseudocoelomata pseudocoel tussen meso- en endoderm
coelomata coeloom omgeven door mesoderm
hebben circulair systeem
archenteron primitieve darm
blastoporus opening naar buitenwereld
Protostomia oermondigen
mond wordt ontwikkeld uit blastoporus
spirale klieving (bestemming ligt vast)
coeloom ontwikkelt uit mesoderm
Deuterostomia nieuwmondigen
anus wordt ontwikkeld uit blastoporus
radiale klieving (identieke dochtercellen)
coeloom ontwikkelt uit archenteron
di(plo)blastisch 2 kiemcellagen
tri(plo)blastisch 3 kiemcellagen
Spiralia continue toename van lichaamsomvang
opgedeeld in Lophotrochozoa en Platyzoa
Ecdyzoa groeien stapsgewijs via vervelling (=hard exoskelet)
opgedeeld in Nematoda en Antrhopoda
Porifera sponzen
,osculum holle zak met uitstroomopening
choanocyten kraagcellen met flagel
amoebocyten voedselverterende cellen in mesophyl
mesophyl gelatineuze matrix tussen epitheliale wand en
choanocyten
spicula skeletnaald uit CaCO3 = extra stevigheid
ostium porie
Cnidaria neteldieren
meduse vrijzwemmend
tentakels rond mond
seksueel
meestal solitair
poliep sessiel
aseksueel
solitair of koloniaal
gastrodermis bestaat uit gestrodermale en sensorische cellen
omhult gastrovasculaire holte
mesoglea laag tussen gastrodermis en epidermis
epidermis bestaat uit epidermale cellen en nematocyten
nematocyt netelcel
GFP Green Fluorescent Protein
aquaporines reageren met calcium waardoor blauw
omgezet wordt in groen
Hydrozoa kwalpoliepen
Scyphozoa schijfkwallen
medusestadium overheerst
Cubozoa dooskwallen
Anthozoa bloemdieren
vaak in symbiose met fotosynthetiserende algen
Ctenofphora ribkwallen
colloblasten kleefcellen
,H34. Protostomia
Platyhelminthes platwormen
regeneratie elk ‘afgeknipt’ stuk groeit uit tot volledige platworm
Turbellaria trilhaarwormen
vrijlevend
Trematoda zuigwormen
parasitair
Cestoda lintwormen
parasitair, geen eigen spijsvertering, proglottide
2 gastheren
endoparasiet IN het lichaam van gastheer
miracidium 1e stadium larve
proglottide complexe hermafrodiete eenheid
bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen
scolex kop met zuignappen en haken
Mollusca weekdieren
mantel ontstaan door plooien in dorsale lichaamswand
gespierde voet voor voortbeweging
radula chitinetandjes
nephridia soort nieren
nephrostroom gecilieerde trechter die afvalstoffen op neemt uit
coeloom
trochophoor vrijzwemmende larve
Polyplacophora keverslakken
Gastropoda slakken
Bivalvia schelpdieren
Cephalopoda inktvissen
sifon opening bij inktvissen (waardoor ze inkt lozen)
Annelida gelede wormen
chaetae borstels op segment
ganglia niersysteem
Polychaetae borstelwormen
Oligochaeta aardwormen
, Hirudinea bloedzuigers
geen segmentatie
clitellum slijmcocon (bevat gonaden) en schuift af
parapodia vleesachtige uitgroeisels op elk segment waarme ze
kunnen zwemmen, graven of ademen
hirudine anti-stollingsmiddel
Nematoda rondwormen
volledig spijsverteringskanaal mond - pharynx - darm - anus
sexueel dimorfisme man en vrouw zien er anders uit
amoeboïde beweging cytoplasma naar voor gooien en zo zichzelf eruit trekken
Ascaris lumbricoides mensenspoelworm
Wuchereria bancrofti veroorzaakt elephantiasis
Arthropoda geleedpotigen
ocelli simpele ogen
onderscheiden licht van donker
facetogen elk eigen lens en lichtgevoelig rhabdoom
ommatidia mozaiekbeeld
segmenatie kop - thorax - abdomen
cephalothorax kop + thorax
prosoma kop + thorax
buisjes van Malpighi overgang tussen midden- en eindarm
verwijderen van stikstofhoudende stoffen via precipiatie
Arachnida spinachtigen
Crustaceae kreeftachtigen
Insecta insecten
chelichera haaktanden met gifklier bij spinnen
pedipalpi lijken op kleine poten maar spelen geen rol in de
voortbeweging, wel in de copulatie of een sensorische
functie
boeklongen bladachtige plaatjes waarover lucht wordt aangezogen
