Samenvatting deel Epidemiologie

Samenvatting Epidemiologie 2021-2022
HOOFDSTUK 0: INLEIDING
Epidemiologie = wat zich voordoet in de POPULATIE bestuderen
= beschrijven en verklaren van ziekte in hun natuurlijke omgeving
= studie van de noemer (context)
= infectieuze ziekten/metabole ziekten/zoönose/productie -
karakteristieken/welzijn
≠ pathologie (DIER)
≠ biostatistiek (middel)
 Bijna alle ziektes zijn multifactorieel!!
 Voorkomen van ziekte vs. economie
 “Evidence Based Veterinary medicine”
 DATA (zo weinig mogelijk bias)
HOOFDSTUK 1: BASIS EPIDEMIOLOGISCHE CONCEPTEN
Geschiedenis
18de eeuw
- Behandelen symptomen + afslachten
- Runderpest EU
- 1762: 1ste veeartsenijschool (Lyon)
- Belang hygiëne
Eind 19e eeuw:
- Ontdekking microscoop ( microbiologie, oorzaak van ziekten)
- Louis Pasteur/Robert Koch
Postulaten van Koch
1. Agens aanwezig bij alle dieren die ziekte hebben
2. Agens komt niet voor bij dieren met andere ziekte/geen ziekte
3. Agens kan in reincultuur geïsoleerd worden uit zieke dieren
4. Agens moet bij inplanting in ziek dier ook ziekte veroorzaken
20ste eeuw:
- Verbetering therapieën en preventie ziekten Uitgeroeide ziekten:
- Belang metabole ziekten - Pokken (humaan)
- Veel ziekten = multifactorieel - Rinderpest (dierlijk)
 Epidemiologie zoekt factoren die invloed hebben op
voorkomen/verspreiding/preventie Toeval bestaat!

, Postulaten van Evans
1. Proportie dieren met ziekte in groep MET RF > groep ZONDER RF
2. Groep dieren met ziekte meer blootgesteld aan RF dan groep zonder ziekte
3. Aantal nieuwe gevallen in groep blootgesteld aan RF > groep niet blootgesteld aan RF
4. Ziekte volgt op blootstelling RF (incubatieperiode)
5. Blootstelling aan RF  gastheerreacties
6. Meetbare gastheerreactie moet freq. voorkomen bij dieren blootgesteld aan RF
7. Onder exp. omstandigheden  ziekte frequenter bij dieren blootgesteld aan RF
8. Wegnemen RF  daling aantal nieuwe gevallen
9. Versterken gastheerreactie bij blootstelling aan RF moet freq. van voorkomen ziekte
verlagen
10. Alle verbanden tss. ziekte en RF moeten biologisch verklaarbaar zijn


Multifactoriële ziekten

 Mastitis bij rundvee
 Salmonella bij varkens


Veranderen van opinie is normaal




Verhaal dr. Snow (19e eeuw)
- Arts in Londen
- Streepjes zetten op huizen waar mensen stierven aan Cholera
- Opwaartse/afwaartse stroom Thames
- Afwaarts water was vervuild
- Begin Epidemiologie
- Vb. besmettelijke pleuropneumonie, BSE (dolle koeienziekte)
Hoofdstuk 2: Voorkomen van ziekte

Beschrijvende epidemiologie = observeren en registreren van ziekten in functie van tijd en
ruimte en het beschrijven van mogelijke oorzaken van deze ziekten

- Welke
- Hoeveel
- Wie
- Wanneer
- Waar
 Steekproef (representatief + voldoende groot)

, Definitie van “ziekte”
 Diagnostiek

Bioveiligheid = het geheel van preventieve maatregelen om ziekte-insleep en -verspreiding
op het bedrijf te voorkomen




Sciensano (EPISTAT)
= wetenschappelijk instituut in België dat instaat voor de monitoring en surveillance van
zowel de gezondheid van dieren als mensen.


Ziekte = een toestand waarin de gezondheid of het functioneren van het dier suboptimaal is


 Infectieuze of niet-infectieuze aard


Endemische ziekten
- situatie stabiel
- weinig variatie in frequentie van voorkomen in bep. periode
- voorkomen is voorspelbaar
- ook niet-infectieuze aandoeningen


Epidemische ziekten  (afhankelijk van infectieus agens en populatie waar het terechtkomt)
- duidelijke/onverwachte stijging van aantal ziektegevallen
- fluctuerende incidentie = moeilijk onderscheid met endemisch
- nieuwe stam van agens/agens komt in gevoelige populatie
- begrensd in tijd en ruimte (pandemie)

Arbovirus = virus die via geleedpotigen als vector wordt overgedragen van
gastheer naar gastheer (vb. Blauwtong, Schmallenbergvirus)

 epidemische curve afhankelijk van verspreiding/aanwezigheid vector
 in zomer actiever dan winter

Viremie = periode dat her virus aanwezig is en zich kan vermenigvuldigen in
het lichaam van de gastheer

Opkomende ziekten (emerging diseases) = ziekten die plots opduiken in een populatie
waar ze voorheen nog niet aanwezig/gediagnosticeerd waren

, Heropkomende ziekten (reemerging diseases) = ziekten die in het verleden reeds voorkwamen in
een populatie, maar gedurende een tijd afwezig geweest zijn of waarvan de incidentie sterk is
gestegen ongeacht de gewone seizoensgebonden variaties in het voorkomen van de ziekte



Soorten (her)opkomende ziekten:
- Nieuwe ziekte (vb. BSE)
- Gemuteerde pathogene agentia (vb. Aviaire Influenza)
- Verspreidt naar een nieuw gebied (vb. Blauwtong)
- Incidentie die sterk toeneemt (vb. Q-koorts)
- Risico op opkomen (vb. West-Nijlkoorts) Bacterie: buitenkant van vlees
- Heropkomende dierziekte (vb. Afrikaanse varkenspest)
 Dood bij verhitting

Virus: in het vlees
Griepvirus (Influenza):
 Blijft leven
- 2 eiwitten (Hemagglutinine en Neuraminidase)
Men gaat steeds meer in de
- Verschillende soorten/combinaties  jaarlijkse vaccinatie
stad wonen, mens en dier bij
elkaar!
Oorzaken (her)introductie:
We schatten de wereld volledig verkeerd in
- Reizen van dieren en mensen = BIAS
- Handel in dieren en dierlijke producten
- Migratie van dieren
- Intensifiëring van verschillende sectoren in de landbouw
- Klimaatverandering
Epidemiologisch onderzoek = hypothese genererend onderzoek
 Epidemiologie bewijst niks! Er worden associaties gemaakt.
 ALTIJD naar de noemer kijken!

Rate/dichtheid = verhouding van het aantal gevallen van ziekte
ten opzichte van een dier-tijdseenheid

Ratio = verhouding in aantal gevallen tussen twee categorieën


Prevalentie: (P)
- Maat voor het aantal dieren dat ziek is in de populatie op een bepaald tijdstip
- Statisch
# zieke dieren op een bepaald tijdstip x 100
- Percentage
totaal aantal dieren (ziek en niet-ziek)