Algemene economie
Het is beter beschikbare arbeid in te zetten voor andere doeleinden dan het in te zetten voor
productie of dienstverlening dat in het buitenland goedkoper kan. Dit is grote welvaartsvoordeel van
internationale handel. Je benut schaalvoordelen; beschikbaarheid grondstoffen, kapitaal en arbeid
bepaalt wat je produceert.
Transactiekosten = Transportkosten, kosten afdekken valutarisico’s zijn extra kosten voor
internationale handel. Hoe hoger, hoe minder internationale handel. Informatie-, communicatie- en
transporttechnologie en afbouwen formele handelingsbelemmeringen hebben de transactiekosten
verlaagd en internationale handel (daarmee ook deelfabricaten) gestimuleerd.
Internationale handel zorgt ook voor internationale investering en internationale arbeidsmigratie
+ kosten bespaard
+ knelpunten op arbeidsmarkt verminderd
+ markttoegang verkregen
- angst en verzet tegen economische herstructurering die het gevolg ervan zijn
- bedenkingen over ecologische consequenties van globalisering
- bedenkingen over machtsposities van multinationale ondernemingen die overheid naar hun hand
hebben gezet
17.1. Internationalisering: enkele feiten
Internationalisering/globalisering = het proces waarbij afzetmarkten en productieprocessen in
verschillende landen in toenemende mate met elkaar verweven raken. Dit is een profijtelijk proces.
Men investeert in buitenland om kosten te besparen en om de lokale markt te voorzien.
Verbeteringen van communicatie en informatie zorgen ervoor dat internationale handel ook op
gebied van glasvezel kan zoals internationaal onderzoek/boekhouding etc. en zorgt voor contact met
lagere kosten.
Gebruik van containers heeft internationale handel van productie sterk bevorderd. Door vaste
maten kan het overal heen; universeel en kan veel worden verscheept in een keer. Kosten daarom
laag. Veel handel gaat over zee.
Dienstverlening ook internationaal. Persoonsgebonden dienstverlening (producent naar land
consument of andersom, stelt eisen aan mobiliteit) en niet persoonsgebonden dienstverlening
(distribueren en verwerken van informatie, door verbeteren communicatietechnologie is dit
gestegen).
Waar bedrijven hoge ontwikkelingskosten hebben en lage productie en distributiekosten, zorgen
voor groot aandeel constante kosten en dan is internationale handel het meest effectief aangezien
daarmee kosten per eenheid product sterk afneemt. Producten die gevoelig zijn voor schaal meer
gebaad bij internationale handel (Software, muziek, computerspelletjes).
, 17.2. Waarom gaan bedrijven hun verkoop en productie
internationaliseren?
Bedrijven in landen internationaliseren, niet de landen en hebben drie motieven:
- Kostenmotief
Internationalisering maakt schaalvergroting mogelijk en daarmee afname kosten per
product (zie plaatje boek 17.1). Hoeft niet alleen maar dat een land een product maakt, kan
ook zorgen voor meerdere keuzes voor afnemers aangezien er productdifferentiatie ontstaat
zoals bijvoorbeeld met auto’s. Kan ook ontstaan door lagere loonkosten of door uitbesteding
(offshore outsourcing) of investering van verplaatsen productie (inhouse offshoring) (zie
figuur 17.3 boek).
Internationale productiefragmentatie = productieproces in stukken knippen en uitvoeren op
verschillende locaties in het buitenland.
Hiertegenover staan kosten van transport en regie (producties op elkaar afstemmen).
- Markttoegangsmotief
Door internationalisering van de afzet kan meer worden verkocht in kortere tijd. Export of
investeren in het land waar je wil verkopen (horizontale buitenlandse investering). Door
horizontale investering mis je schaalvoordelen, maar bespaar je op transportkosten,
valutarisico beter want productie en verkoop in zelfde land en importquota omzeilen.
- Samenwerkingsmotief
Het zoeken naar buitenlandse markten wordt gestimuleerd doordat technologische
ontwikkeling de productlevenscycli van producten korter maakt, en de volgende stap
duurder wordt in technologische ontwikkeling. Om dit bij te blijven moet je samenwerken
als bedrijven om meer te verdienen. Dit biedt toegang tot kennis en ideeën en kosten en
risico’s kunnen worden gedeeld.
17.3. Hoe ontstaan specialisatiepatronen?
Verschillen in natuurlijke omstandigheden kunnen redenen zijn voor handelsrelaties tussen landen.
Door de investering in onderwijs en &D kunnen specialisatiepatronen veranderen. Groeiende
economie in ander land betekent betere afzet voor andere landen en zorgt voor
productdifferentiatie. Dat beide landen in zelfde gespecialiseerd zijn hoeft nog geen bedreiging te
zijn.
Omdat het bij internationale handel niet gaan om absolute kostenverschillen, naar oom relatieve
kostenverschillen is er reden voor specialisatie en internationale handel als China goedkoper kan
produceren voor zelfde kwaliteit (zie 17.2 boek). In traditionele zin wordt dan gesproken van
internationale handel in eindproducten.
Voorwaarde is wel dat de internationale ruilvoet tussen de nationale ruilvoeten in ligt. Wanneer dit
voor een van beide erbuiten ligt gaat een van beide lande erop achteruit en zal er geen
internationale handel ontstaan.
Waar veel mankracht is en weinig kennis zullen arbeidsintensieve producten worden geproduceerd
(Azië) en andersom (Nederland). Dit is geen gegevens omdat landen investering in onderwijs en
onderzoek en lonen gaan stijgen als meer landen willen profiteren van de lage lonen.
Outputkant verklaart waarom landen handel drijven die dezelfde omstandigheden hebben. In de
ogen van afnemers kunnen producten uit zelfde categorie toch verschillend zijn.
Het is beter beschikbare arbeid in te zetten voor andere doeleinden dan het in te zetten voor
productie of dienstverlening dat in het buitenland goedkoper kan. Dit is grote welvaartsvoordeel van
internationale handel. Je benut schaalvoordelen; beschikbaarheid grondstoffen, kapitaal en arbeid
bepaalt wat je produceert.
Transactiekosten = Transportkosten, kosten afdekken valutarisico’s zijn extra kosten voor
internationale handel. Hoe hoger, hoe minder internationale handel. Informatie-, communicatie- en
transporttechnologie en afbouwen formele handelingsbelemmeringen hebben de transactiekosten
verlaagd en internationale handel (daarmee ook deelfabricaten) gestimuleerd.
Internationale handel zorgt ook voor internationale investering en internationale arbeidsmigratie
+ kosten bespaard
+ knelpunten op arbeidsmarkt verminderd
+ markttoegang verkregen
- angst en verzet tegen economische herstructurering die het gevolg ervan zijn
- bedenkingen over ecologische consequenties van globalisering
- bedenkingen over machtsposities van multinationale ondernemingen die overheid naar hun hand
hebben gezet
17.1. Internationalisering: enkele feiten
Internationalisering/globalisering = het proces waarbij afzetmarkten en productieprocessen in
verschillende landen in toenemende mate met elkaar verweven raken. Dit is een profijtelijk proces.
Men investeert in buitenland om kosten te besparen en om de lokale markt te voorzien.
Verbeteringen van communicatie en informatie zorgen ervoor dat internationale handel ook op
gebied van glasvezel kan zoals internationaal onderzoek/boekhouding etc. en zorgt voor contact met
lagere kosten.
Gebruik van containers heeft internationale handel van productie sterk bevorderd. Door vaste
maten kan het overal heen; universeel en kan veel worden verscheept in een keer. Kosten daarom
laag. Veel handel gaat over zee.
Dienstverlening ook internationaal. Persoonsgebonden dienstverlening (producent naar land
consument of andersom, stelt eisen aan mobiliteit) en niet persoonsgebonden dienstverlening
(distribueren en verwerken van informatie, door verbeteren communicatietechnologie is dit
gestegen).
Waar bedrijven hoge ontwikkelingskosten hebben en lage productie en distributiekosten, zorgen
voor groot aandeel constante kosten en dan is internationale handel het meest effectief aangezien
daarmee kosten per eenheid product sterk afneemt. Producten die gevoelig zijn voor schaal meer
gebaad bij internationale handel (Software, muziek, computerspelletjes).
, 17.2. Waarom gaan bedrijven hun verkoop en productie
internationaliseren?
Bedrijven in landen internationaliseren, niet de landen en hebben drie motieven:
- Kostenmotief
Internationalisering maakt schaalvergroting mogelijk en daarmee afname kosten per
product (zie plaatje boek 17.1). Hoeft niet alleen maar dat een land een product maakt, kan
ook zorgen voor meerdere keuzes voor afnemers aangezien er productdifferentiatie ontstaat
zoals bijvoorbeeld met auto’s. Kan ook ontstaan door lagere loonkosten of door uitbesteding
(offshore outsourcing) of investering van verplaatsen productie (inhouse offshoring) (zie
figuur 17.3 boek).
Internationale productiefragmentatie = productieproces in stukken knippen en uitvoeren op
verschillende locaties in het buitenland.
Hiertegenover staan kosten van transport en regie (producties op elkaar afstemmen).
- Markttoegangsmotief
Door internationalisering van de afzet kan meer worden verkocht in kortere tijd. Export of
investeren in het land waar je wil verkopen (horizontale buitenlandse investering). Door
horizontale investering mis je schaalvoordelen, maar bespaar je op transportkosten,
valutarisico beter want productie en verkoop in zelfde land en importquota omzeilen.
- Samenwerkingsmotief
Het zoeken naar buitenlandse markten wordt gestimuleerd doordat technologische
ontwikkeling de productlevenscycli van producten korter maakt, en de volgende stap
duurder wordt in technologische ontwikkeling. Om dit bij te blijven moet je samenwerken
als bedrijven om meer te verdienen. Dit biedt toegang tot kennis en ideeën en kosten en
risico’s kunnen worden gedeeld.
17.3. Hoe ontstaan specialisatiepatronen?
Verschillen in natuurlijke omstandigheden kunnen redenen zijn voor handelsrelaties tussen landen.
Door de investering in onderwijs en &D kunnen specialisatiepatronen veranderen. Groeiende
economie in ander land betekent betere afzet voor andere landen en zorgt voor
productdifferentiatie. Dat beide landen in zelfde gespecialiseerd zijn hoeft nog geen bedreiging te
zijn.
Omdat het bij internationale handel niet gaan om absolute kostenverschillen, naar oom relatieve
kostenverschillen is er reden voor specialisatie en internationale handel als China goedkoper kan
produceren voor zelfde kwaliteit (zie 17.2 boek). In traditionele zin wordt dan gesproken van
internationale handel in eindproducten.
Voorwaarde is wel dat de internationale ruilvoet tussen de nationale ruilvoeten in ligt. Wanneer dit
voor een van beide erbuiten ligt gaat een van beide lande erop achteruit en zal er geen
internationale handel ontstaan.
Waar veel mankracht is en weinig kennis zullen arbeidsintensieve producten worden geproduceerd
(Azië) en andersom (Nederland). Dit is geen gegevens omdat landen investering in onderwijs en
onderzoek en lonen gaan stijgen als meer landen willen profiteren van de lage lonen.
Outputkant verklaart waarom landen handel drijven die dezelfde omstandigheden hebben. In de
ogen van afnemers kunnen producten uit zelfde categorie toch verschillend zijn.
