Samenvatting verzekeringsrecht
Inhoudsopgave
I. Algemene inleiding..............................................................................................................................5
A. Wie is wie?.....................................................................................................................................6
B. Voorbeelden...................................................................................................................................6
II. Verzekeringstechniek.........................................................................................................................7
A. Risico’s en gevaren.........................................................................................................................7
B. Kanscontract (aleatoir contract).....................................................................................................7
C. Risk management...........................................................................................................................8
D. Inversie van productiecyclus..........................................................................................................9
E. Verevening van de risico’s............................................................................................................10
F. Vijf problemen: een overzicht.......................................................................................................11
G. Economisch en maatschappelijk belang.......................................................................................16
III. Basisbegrippen................................................................................................................................17
A. Spelers in de verzekeringssector..................................................................................................17
1. Verzekeringsovereenkomst......................................................................................................17
2. Verzekeringsonderneming........................................................................................................19
3. De controle-autoriteiten...........................................................................................................19
4. Ombudsman van de verzekeringen..........................................................................................19
5. Verzekeringstussenpersoon......................................................................................................20
6. Andere spelers..........................................................................................................................22
B. Verzekeringsdocumenten.............................................................................................................23
1. Polis = verzekeringscontract.....................................................................................................23
2. Bijzondere en algemene voorwaarden.....................................................................................23
3. Bijvoegsels................................................................................................................................24
4. Ipid-fiche...................................................................................................................................24
IV. De algemene verzekeringswet van 2014.........................................................................................24
V. Bijzondere wetten voor bepaalde verzekeringen.............................................................................25
VI. Deel 4 van de verzekeringswet........................................................................................................25
A. Toepassingsgebied van de bepalingen van deel 4 Verz.W............................................................25
B. Dwingend versus aanvullend recht...............................................................................................27
C. Een logische structuur op basis van de soorten verzekeringen....................................................28
VII. Sluiten van de polis.........................................................................................................................34
A. Via een verzekeringsvoorstel........................................................................................................34
1
, B. Andere manieren om een polis te sluiten.....................................................................................36
1. Via een verzekeringsaanvraag..................................................................................................36
2. Via een voorafgetekende polis.................................................................................................37
3. Via verkoop op afstand.............................................................................................................37
VIII. Mededelingsplicht.........................................................................................................................39
A. Wat houdt de mededelingsplicht in?............................................................................................39
B. Opzettelijke verzwijging................................................................................................................40
C. Onopzettelijke verzwijging bij sluiten van de polis – effect op polis.............................................41
D. Onopzettelijke verzwijging bij sluiten van de polis – effect op schaderegeling............................41
E. Risicoverzwaring...........................................................................................................................42
1. Effect op polis...........................................................................................................................43
2. Effect op schaderegeling...........................................................................................................43
F. Risicovermindering.......................................................................................................................43
G. Bijzondere regeling voor levens- en hospitalisatieverzekering.....................................................44
IX. Verplichtingen van de verzekeraar..................................................................................................44
A. Presteren wanneer verzekerd voorval zich voordoet...................................................................44
B. Schadegeval dat opzettelijk werd veroorzaakt.............................................................................45
C. Schadegeval dat door grove schuld werd veroorzaakt.................................................................46
D. Verval van recht op verzekeringsprestatie...................................................................................46
X. Toepassing: schadegeval veroorzaakt door dronkenschap...............................................................47
A. Dronkenschap ≠ alcoholintoxicatie...............................................................................................47
B. Soms verzekerd............................................................................................................................47
C. Soms uitgesloten..........................................................................................................................48
D. Toepassing motorrijtuigenverzekering.........................................................................................49
XI. Premie.............................................................................................................................................51
A. Premiebetaling.............................................................................................................................51
B. Premiewanbetaling.......................................................................................................................52
1. Schorsing van dekking...............................................................................................................52
2. Schorsing van dekking én opzegging van polis..........................................................................53
3. Opzegging van polis..................................................................................................................53
4. Gevolgen voor de benadeelden na schadegeval bij aansprakelijkheidsverzekeringen?...........53
5. Toepassing................................................................................................................................53
C. Polissen met vrije premiebetaling................................................................................................54
XII. Verplichtingen van de verzekerde bij schade.................................................................................54
A. Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de gevolgen van het schadegeval..........54
B. Reddingskosten............................................................................................................................54
2
, 1. Maatregelen genomen NA een gedekt schadegeval.................................................................56
2. Maatregelen genomen ter voorkoming van een schadegeval..................................................56
C. Melding van het schadegeval.......................................................................................................57
XIII. Duur en einde van de polis............................................................................................................57
A. Duur van één jaar met stilzwijgende verlenging...........................................................................57
B. Verschillende momenten voor de opzegging van een polis.........................................................58
1. Opzegging na schadegeval........................................................................................................58
C. Andere manieren om een polis te beëindigen..............................................................................62
D. Veranderen van verzekeraar ≠ veranderen van verzekeringstussenpersoon...............................63
XIV. Verjaring........................................................................................................................................63
A. Het principe van de verjaring en de 3 kernvragen........................................................................63
B. Algemene verjaringsregel voor rechtsvorderingen op basis van een polis...................................64
C. De bijzondere verjaringsregel voor levensverzekeringen.............................................................64
D. Bijzondere verjaringsregel voor aansprakelijkheidsverzekeringen...............................................65
XV. Verzekeringen tot vergoeding van schade.....................................................................................66
A. Het indemnitair basisprincipe voor verzekeringen tot vergoeding van schade............................66
B. De gevolgen van het indemnitair principe....................................................................................67
1. Subrogatie = indeplaatsstelling.................................................................................................67
2. Oververzekering........................................................................................................................72
3. Samenloop van indemnitaire verzekeringen............................................................................75
4. Samenloop van indemnitaire en forfaitaire verzekeringen.......................................................77
5. Samenloop van verzekeringen: algemeen overzicht.................................................................79
6. Onderverzekering.....................................................................................................................86
XVI. Bijzondere regels voor levensverzekeringen en hospitalisatieverzekeringen................................88
A. Sluiten van de overeenkomst.......................................................................................................89
B. Niet naleven van de mededelingsplicht........................................................................................89
C. Plicht van de verzekeringnemer om de premie te betalen...........................................................89
D. Plicht van de verzekeraar om te presteren..................................................................................90
E. Regels voor de opzegging van de polis.........................................................................................90
XVII. Rechtsbijstandverzekering...........................................................................................................90
A. Definitie........................................................................................................................................90
B. Verzekerde prestaties...................................................................................................................91
C. Het aanbod op de rechtsbijstandsverzekeringsmarkt..................................................................92
D. Verzekerde waarborgen...............................................................................................................92
1. Burgerlijk verhaal......................................................................................................................93
2. Burgerlijk verhaal – insolventie derden....................................................................................94
3
, 3. Strafrechtelijke verdediging......................................................................................................95
4. Burgerlijke verdediging.............................................................................................................95
5. Contractuele geschillen............................................................................................................96
6. Andere waarborgen..................................................................................................................96
E. Minnelijke regeling / aanstelling advocaat...................................................................................97
F. Belangenconflict...........................................................................................................................97
G. Objectiviteitsclausule...................................................................................................................98
H. Troeven........................................................................................................................................99
I. Fiscaalvriendelijke rechtsbijstandverzekering...............................................................................99
4
Inhoudsopgave
I. Algemene inleiding..............................................................................................................................5
A. Wie is wie?.....................................................................................................................................6
B. Voorbeelden...................................................................................................................................6
II. Verzekeringstechniek.........................................................................................................................7
A. Risico’s en gevaren.........................................................................................................................7
B. Kanscontract (aleatoir contract).....................................................................................................7
C. Risk management...........................................................................................................................8
D. Inversie van productiecyclus..........................................................................................................9
E. Verevening van de risico’s............................................................................................................10
F. Vijf problemen: een overzicht.......................................................................................................11
G. Economisch en maatschappelijk belang.......................................................................................16
III. Basisbegrippen................................................................................................................................17
A. Spelers in de verzekeringssector..................................................................................................17
1. Verzekeringsovereenkomst......................................................................................................17
2. Verzekeringsonderneming........................................................................................................19
3. De controle-autoriteiten...........................................................................................................19
4. Ombudsman van de verzekeringen..........................................................................................19
5. Verzekeringstussenpersoon......................................................................................................20
6. Andere spelers..........................................................................................................................22
B. Verzekeringsdocumenten.............................................................................................................23
1. Polis = verzekeringscontract.....................................................................................................23
2. Bijzondere en algemene voorwaarden.....................................................................................23
3. Bijvoegsels................................................................................................................................24
4. Ipid-fiche...................................................................................................................................24
IV. De algemene verzekeringswet van 2014.........................................................................................24
V. Bijzondere wetten voor bepaalde verzekeringen.............................................................................25
VI. Deel 4 van de verzekeringswet........................................................................................................25
A. Toepassingsgebied van de bepalingen van deel 4 Verz.W............................................................25
B. Dwingend versus aanvullend recht...............................................................................................27
C. Een logische structuur op basis van de soorten verzekeringen....................................................28
VII. Sluiten van de polis.........................................................................................................................34
A. Via een verzekeringsvoorstel........................................................................................................34
1
, B. Andere manieren om een polis te sluiten.....................................................................................36
1. Via een verzekeringsaanvraag..................................................................................................36
2. Via een voorafgetekende polis.................................................................................................37
3. Via verkoop op afstand.............................................................................................................37
VIII. Mededelingsplicht.........................................................................................................................39
A. Wat houdt de mededelingsplicht in?............................................................................................39
B. Opzettelijke verzwijging................................................................................................................40
C. Onopzettelijke verzwijging bij sluiten van de polis – effect op polis.............................................41
D. Onopzettelijke verzwijging bij sluiten van de polis – effect op schaderegeling............................41
E. Risicoverzwaring...........................................................................................................................42
1. Effect op polis...........................................................................................................................43
2. Effect op schaderegeling...........................................................................................................43
F. Risicovermindering.......................................................................................................................43
G. Bijzondere regeling voor levens- en hospitalisatieverzekering.....................................................44
IX. Verplichtingen van de verzekeraar..................................................................................................44
A. Presteren wanneer verzekerd voorval zich voordoet...................................................................44
B. Schadegeval dat opzettelijk werd veroorzaakt.............................................................................45
C. Schadegeval dat door grove schuld werd veroorzaakt.................................................................46
D. Verval van recht op verzekeringsprestatie...................................................................................46
X. Toepassing: schadegeval veroorzaakt door dronkenschap...............................................................47
A. Dronkenschap ≠ alcoholintoxicatie...............................................................................................47
B. Soms verzekerd............................................................................................................................47
C. Soms uitgesloten..........................................................................................................................48
D. Toepassing motorrijtuigenverzekering.........................................................................................49
XI. Premie.............................................................................................................................................51
A. Premiebetaling.............................................................................................................................51
B. Premiewanbetaling.......................................................................................................................52
1. Schorsing van dekking...............................................................................................................52
2. Schorsing van dekking én opzegging van polis..........................................................................53
3. Opzegging van polis..................................................................................................................53
4. Gevolgen voor de benadeelden na schadegeval bij aansprakelijkheidsverzekeringen?...........53
5. Toepassing................................................................................................................................53
C. Polissen met vrije premiebetaling................................................................................................54
XII. Verplichtingen van de verzekerde bij schade.................................................................................54
A. Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de gevolgen van het schadegeval..........54
B. Reddingskosten............................................................................................................................54
2
, 1. Maatregelen genomen NA een gedekt schadegeval.................................................................56
2. Maatregelen genomen ter voorkoming van een schadegeval..................................................56
C. Melding van het schadegeval.......................................................................................................57
XIII. Duur en einde van de polis............................................................................................................57
A. Duur van één jaar met stilzwijgende verlenging...........................................................................57
B. Verschillende momenten voor de opzegging van een polis.........................................................58
1. Opzegging na schadegeval........................................................................................................58
C. Andere manieren om een polis te beëindigen..............................................................................62
D. Veranderen van verzekeraar ≠ veranderen van verzekeringstussenpersoon...............................63
XIV. Verjaring........................................................................................................................................63
A. Het principe van de verjaring en de 3 kernvragen........................................................................63
B. Algemene verjaringsregel voor rechtsvorderingen op basis van een polis...................................64
C. De bijzondere verjaringsregel voor levensverzekeringen.............................................................64
D. Bijzondere verjaringsregel voor aansprakelijkheidsverzekeringen...............................................65
XV. Verzekeringen tot vergoeding van schade.....................................................................................66
A. Het indemnitair basisprincipe voor verzekeringen tot vergoeding van schade............................66
B. De gevolgen van het indemnitair principe....................................................................................67
1. Subrogatie = indeplaatsstelling.................................................................................................67
2. Oververzekering........................................................................................................................72
3. Samenloop van indemnitaire verzekeringen............................................................................75
4. Samenloop van indemnitaire en forfaitaire verzekeringen.......................................................77
5. Samenloop van verzekeringen: algemeen overzicht.................................................................79
6. Onderverzekering.....................................................................................................................86
XVI. Bijzondere regels voor levensverzekeringen en hospitalisatieverzekeringen................................88
A. Sluiten van de overeenkomst.......................................................................................................89
B. Niet naleven van de mededelingsplicht........................................................................................89
C. Plicht van de verzekeringnemer om de premie te betalen...........................................................89
D. Plicht van de verzekeraar om te presteren..................................................................................90
E. Regels voor de opzegging van de polis.........................................................................................90
XVII. Rechtsbijstandverzekering...........................................................................................................90
A. Definitie........................................................................................................................................90
B. Verzekerde prestaties...................................................................................................................91
C. Het aanbod op de rechtsbijstandsverzekeringsmarkt..................................................................92
D. Verzekerde waarborgen...............................................................................................................92
1. Burgerlijk verhaal......................................................................................................................93
2. Burgerlijk verhaal – insolventie derden....................................................................................94
3
, 3. Strafrechtelijke verdediging......................................................................................................95
4. Burgerlijke verdediging.............................................................................................................95
5. Contractuele geschillen............................................................................................................96
6. Andere waarborgen..................................................................................................................96
E. Minnelijke regeling / aanstelling advocaat...................................................................................97
F. Belangenconflict...........................................................................................................................97
G. Objectiviteitsclausule...................................................................................................................98
H. Troeven........................................................................................................................................99
I. Fiscaalvriendelijke rechtsbijstandverzekering...............................................................................99
4
