Stellen
Overkoepelende functies van schrijven van teksten (Kinderen moeten al deze
functies leren):
Communicatieve functie: je gebruikt tekst om een ander iets duidelijk te maken.
Conceptualiserende functie: greep krijgen op materie door gedachten op papier te zetten
en bijvoorbeeld te schematiseren.
Expressieve functie: taal gebruiken om te experimenteren, gevoelens te uiten en iets
zeggen dat anderen nog niet eerder zo hebben gezegd.
Het schrijfproces
De start bekwame leerkracht legt verbanden tussen de inhoud (thema), de vorm
(taalgebruik en structuur) en de bedoeling (doel) enerzijds en anderzijds de tekstsoort.
Belangrijk:
Kennis: kennis over het onderwerp van de tekst, kennis over het taalsysteem, het retorisch
systeem en over schrijfprocedures.
Communicatieve situatie: je moet sterk rekening houden met voor wie je schrijft.
Eigenlijke schrijfproces: plannen, schrijven, reviseren(taalbeschouwing)
Taalsysteem: woordgebruik, zinsopbouw en spelling.
Retorisch systeem: tekstsoorten, stijl, publiekgerichtheid en doelgerichtheid.
Reviseren(taalbeschouwing): kritisch lezen en bijstellen.
Een start bekwame leerkracht evalueert de schrijftaak met zijn leerlingen of hij laat
leerlingen onderling evalueren om zodoende de stelvaardigheid van de leerling te
vergroten.
Vuistregels voor de tekstbespreking zijn:
- Begin een tekstbespreking altijd met positief commentaar.
- Prijs de tekst op aanwijsbare kwaliteiten en geef geen algemene oordelen.
- Stel de schrijver vragen over zijn tekst en over zijn schrijfproces.
- Stel vragen en geef reacties vanuit je positie als lezer.
, - Stuur de schrijver met je vragen naar het zelf bedenken van oplossingen.
- Zorg ervoor dat de tekstbespreking suggesties voor het herschrijven van de tekst oplevert.
Schrijf strategieën
Vertellend schrijven(knowledge telling): groep 4, 5 en 6 maakt voornamelijk gebruik van
vertellend schrijven. Ze beginnen met schrijven zonder na te denken en schrijven niet met
het doel dat de ander het kan begrijpen. Er vinden geen verbeteringen plaats op het gebied
van de structuur van de tekst.
Denkend schrijven: vanaf groep 7 voornamelijk. Word toegepast bij een ingewikkelder
onderwerp. Vaak ook een middel voor het conceptualiseren. Er wordt gebruik gemaakt van
het korte en lange termijngeheugen. Analyseren en reviseren vindt veel plaats op alle
aspecten van een tekst.
Soorten structuren in een tekst:
Stapelstructuur: een tekst die bestaat uit min of meer losse onderdelen zonder zichtbare
samenhang, bijvoorbeeld een telefoonboek of een boodschappenlijstje.
Verhaalstructuur: een tekst waarin opeenvolgende personages gebeurtenissen meemaken.
Betoogstructuur: een tekststructuur waarin een mening of standpunt wordt ondersteund
met een argument.
Door het schrijven op de computer wordt het verschil tussen vertellend schrijven en
denkend schrijven vervaagd.
Denkend schrijven wordt makkelijker op de computer, omdat je al werkend aan het
schrijven dingen kan aanpassen. Je kunt dus makkelijker beginnen.
Tekstsoorten
Teksten die dezelfde bedoeling hebben, horen tot dezelfde tekstsoort.
Verhalende teksten: waarbij het gaat om verzonnen gebeurtenissen of om een persoonlijke
weergave van de realiteit. Deze teksten hebben vaak de bedoeling om de lezer te amuseren.
Informatieve teksten waarbij de auteurs de werkelijkheid beschrijven, zoals in kranten,
tijdschriften, studieboeken en encyclopedieën. Ze hebben de bedoeling de lezer informatie
te geven en zijn kennis van de werkelijkheid te verrijken.
Directieve teksten, waarbij beschreven wordt hoe een bepaalde handeling of procedure
moet worden uitgevoerd, zoals een recept uit een kookboek of een handleiding. Schrijvers
Overkoepelende functies van schrijven van teksten (Kinderen moeten al deze
functies leren):
Communicatieve functie: je gebruikt tekst om een ander iets duidelijk te maken.
Conceptualiserende functie: greep krijgen op materie door gedachten op papier te zetten
en bijvoorbeeld te schematiseren.
Expressieve functie: taal gebruiken om te experimenteren, gevoelens te uiten en iets
zeggen dat anderen nog niet eerder zo hebben gezegd.
Het schrijfproces
De start bekwame leerkracht legt verbanden tussen de inhoud (thema), de vorm
(taalgebruik en structuur) en de bedoeling (doel) enerzijds en anderzijds de tekstsoort.
Belangrijk:
Kennis: kennis over het onderwerp van de tekst, kennis over het taalsysteem, het retorisch
systeem en over schrijfprocedures.
Communicatieve situatie: je moet sterk rekening houden met voor wie je schrijft.
Eigenlijke schrijfproces: plannen, schrijven, reviseren(taalbeschouwing)
Taalsysteem: woordgebruik, zinsopbouw en spelling.
Retorisch systeem: tekstsoorten, stijl, publiekgerichtheid en doelgerichtheid.
Reviseren(taalbeschouwing): kritisch lezen en bijstellen.
Een start bekwame leerkracht evalueert de schrijftaak met zijn leerlingen of hij laat
leerlingen onderling evalueren om zodoende de stelvaardigheid van de leerling te
vergroten.
Vuistregels voor de tekstbespreking zijn:
- Begin een tekstbespreking altijd met positief commentaar.
- Prijs de tekst op aanwijsbare kwaliteiten en geef geen algemene oordelen.
- Stel de schrijver vragen over zijn tekst en over zijn schrijfproces.
- Stel vragen en geef reacties vanuit je positie als lezer.
, - Stuur de schrijver met je vragen naar het zelf bedenken van oplossingen.
- Zorg ervoor dat de tekstbespreking suggesties voor het herschrijven van de tekst oplevert.
Schrijf strategieën
Vertellend schrijven(knowledge telling): groep 4, 5 en 6 maakt voornamelijk gebruik van
vertellend schrijven. Ze beginnen met schrijven zonder na te denken en schrijven niet met
het doel dat de ander het kan begrijpen. Er vinden geen verbeteringen plaats op het gebied
van de structuur van de tekst.
Denkend schrijven: vanaf groep 7 voornamelijk. Word toegepast bij een ingewikkelder
onderwerp. Vaak ook een middel voor het conceptualiseren. Er wordt gebruik gemaakt van
het korte en lange termijngeheugen. Analyseren en reviseren vindt veel plaats op alle
aspecten van een tekst.
Soorten structuren in een tekst:
Stapelstructuur: een tekst die bestaat uit min of meer losse onderdelen zonder zichtbare
samenhang, bijvoorbeeld een telefoonboek of een boodschappenlijstje.
Verhaalstructuur: een tekst waarin opeenvolgende personages gebeurtenissen meemaken.
Betoogstructuur: een tekststructuur waarin een mening of standpunt wordt ondersteund
met een argument.
Door het schrijven op de computer wordt het verschil tussen vertellend schrijven en
denkend schrijven vervaagd.
Denkend schrijven wordt makkelijker op de computer, omdat je al werkend aan het
schrijven dingen kan aanpassen. Je kunt dus makkelijker beginnen.
Tekstsoorten
Teksten die dezelfde bedoeling hebben, horen tot dezelfde tekstsoort.
Verhalende teksten: waarbij het gaat om verzonnen gebeurtenissen of om een persoonlijke
weergave van de realiteit. Deze teksten hebben vaak de bedoeling om de lezer te amuseren.
Informatieve teksten waarbij de auteurs de werkelijkheid beschrijven, zoals in kranten,
tijdschriften, studieboeken en encyclopedieën. Ze hebben de bedoeling de lezer informatie
te geven en zijn kennis van de werkelijkheid te verrijken.
Directieve teksten, waarbij beschreven wordt hoe een bepaalde handeling of procedure
moet worden uitgevoerd, zoals een recept uit een kookboek of een handleiding. Schrijvers
