Deel 1: Fundamentele elementen van het administratief recht........................................................... 10
Hoofdstuk 1: Afbakening van het administratief recht ..................................................................... 10
1. Situering van het administratief recht en begripsomschrijving ............................................ 10
1.1 Situering van het administratief recht .......................................................................... 10
1.1.1 Nationaal of internationaal recht? ........................................................................ 10
1.1.2 Privaat- of publiekrecht? ....................................................................................... 10
1.2 Begrip administratief recht ........................................................................................... 10
2. Administratief recht is uitzonderingsrecht............................................................................ 10
3. Uitvoerbare beslissingen ....................................................................................................... 11
3.1 Begrip en situering ........................................................................................................ 11
3.2 Voorrechten................................................................................................................... 11
3.2.1 Eenzijdig ................................................................................................................. 11
3.2.2 Wettig vermoed..................................................................................................... 11
3.2.3 Uitvoerbaar............................................................................................................ 11
3.3 Indelingen ...................................................................................................................... 12
3.3.1 Reglementaire en individuele beslissingen ........................................................... 12
3.3.2 Rechtverlenende en niet-rechtverlenende beslissingen ....................................... 12
3.3.3 Beslissingen genomen met discretionaire en met gebonden bevoegdheid ......... 12
4. De administratieve sanctie .................................................................................................... 13
4.1 Begrip............................................................................................................................. 13
4.2 Rechtsgevolgen.............................................................................................................. 13
5. Vereisten voor elk bestuurshandelen ................................................................................... 13
5.1 Algemeen belang ........................................................................................................... 13
5.1.1 Rechtvaardiging ..................................................................................................... 13
5.1.2 Begrip..................................................................................................................... 13
5.2 Wettigheid ..................................................................................................................... 14
5.2.1 De hiërarchie van de rechtsregels ......................................................................... 14
5.2.2 Toegewezen bevoegdheid ..................................................................................... 14
5.2.3 Verbod van delegatie van bevoegdheid ................................................................ 14
5.3 Sancties.......................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 2: Bronnen van het administratief recht ......................................................................... 14
1. Algemeen............................................................................................................................... 14
2. Rechtsregels .......................................................................................................................... 15
2.1 Begrip en kenmerken .................................................................................................... 15
2.2 Geschreven rechtsregels ............................................................................................... 15
2.2.1 Algemeen ............................................................................................................... 15
1
Samenvatting administratief recht
, 2.2.2 Bovenstatelijk niveau ............................................................................................ 15
2.2.3 Grondwetgevend niveau ....................................................................................... 15
2.2.4 Wetgevend niveau................................................................................................. 15
2.2.5 Uitvoerend niveau ................................................................................................. 15
2.3 Ongeschreven rechtsregels ........................................................................................... 15
2.3.1 Algemene rechtsbeginselen .................................................................................. 15
2.3.2 Rechtsgewoonte .................................................................................................... 16
3. Pseudowetgeving .................................................................................................................. 16
3.1 Begrip............................................................................................................................. 16
3.2 Indeling .......................................................................................................................... 16
3.2.1 Interpretatieve omzendbrieven en dienstorders .................................................. 16
3.2.2 Indicatieve omzendbrieven en dienstorders ......................................................... 16
3.2.3 Verordenende omzendbrieven ............................................................................. 16
4. Rechtspraak ........................................................................................................................... 16
5. Rechtsleer .............................................................................................................................. 17
Hoofdstuk 3: Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB) ................................................. 17
1. Algemeen............................................................................................................................... 17
1.1 Situering......................................................................................................................... 17
1.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 17
1.3 Indeling .......................................................................................................................... 17
2. Hoorplicht en recht van verdediging ..................................................................................... 17
2.1 Algemeen....................................................................................................................... 17
2.2 Begrippen en toepassingsgebied................................................................................... 17
2.2.1 Hoorplicht .............................................................................................................. 17
2.2.2 Recht van verdediging ........................................................................................... 18
2.3 Modaliteiten (basisvoorwaarden) ................................................................................. 18
2.4 Uitzonderingen .............................................................................................................. 18
2.4.1 Hoorplicht .............................................................................................................. 18
2.4.2 Recht van verdediging ........................................................................................... 18
3. Formele motiveringsplicht .................................................................................................... 18
4. Onpartijdigheidsbeginsel....................................................................................................... 18
4.1 Begrip............................................................................................................................. 18
4.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 18
5. Fair-playbeginsel.................................................................................................................... 19
6. Zorgvuldigheidsbeginsel ........................................................................................................ 19
7. Gelijkheidsbeginsel ................................................................................................................ 19
2
Samenvatting administratief recht
, 7.1 Begrip............................................................................................................................. 19
7.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 19
7.2.1 Toepassing bij het vaststellen van individuele beslissingen .................................. 19
7.2.2 Toepassing bij het vaststellen van reglementaire beslissingen ............................ 19
8. Rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel.......................................................................... 19
8.1 Algemeen....................................................................................................................... 19
8.2 Begrippen en toepassingsgebied................................................................................... 19
8.2.1 Rechtszekerheidsbeginsel ..................................................................................... 19
8.2.2 Vertrouwensbeginsel............................................................................................. 20
9. Materiële motiveringsplicht .................................................................................................. 20
10. Redelijkheidsbeginsel ........................................................................................................ 20
10.1 Begrip............................................................................................................................. 20
10.2 Rechterlijke controle ..................................................................................................... 20
10.3 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 20
10.4 Specifieke verschijningsvormen .................................................................................... 20
10.4.1 Evenredigheidsbeginsel ......................................................................................... 20
10.4.2 Zuinigheidsbeginsel ............................................................................................... 21
Deel 2: De openbare diensten ............................................................................................................... 22
Hoofdstuk 1: De openbare diensten: algemeen ............................................................................... 22
1. Begrip openbare dienst en beginselen van de openbare dienst........................................... 22
1.1 Het begrip ‘openbare dienst’ ........................................................................................ 22
1.2 De beginselen van de openbare dienst ......................................................................... 22
1.2.1 Het beginsel van de veranderlijke ......................................................................... 22
1.2.2 Het beginsel van de continuïteit............................................................................ 22
1.2.3 Het beginsel van de benuttigingsgelijkheid........................................................... 23
2. Vormen van beheer ............................................................................................................... 23
2.1 Gecentraliseerde openbare diensten ............................................................................ 23
2.1.1 Centralisatie........................................................................................................... 23
2.1.2 Kenmerken van de gecentraliseerde openbare dienst ......................................... 23
2.1.3 Deconcentratie ...................................................................................................... 23
2.2 Gedecentraliseerde openbare diensten ........................................................................ 24
2.2.1 Decentralisatie....................................................................................................... 24
2.2.2 Kenmerken van de gedecentraliseerde openbare dienst ..................................... 24
2.2.3 Functionele en territoriale decentralisatie............................................................ 24
2.3 Overzichtsschema.......................................................................................................... 24
3. Administratief/bestuurlijk toezicht ....................................................................................... 25
3
Samenvatting administratief recht
, 3.1 Begrip ‘administratief toezicht’ en doel ........................................................................ 25
3.2 Draagwijdte administratief toezicht .............................................................................. 25
3.3 Regelgeving administratief toezicht op Vlaamse gemeenten en provincies ................ 25
3.4 Soorten administratief toezicht..................................................................................... 25
3.4.1 Het gewoon administratief toezicht ...................................................................... 25
3.4.2 Het buitengewoon administratief toezicht ........................................................... 27
4. Ambtenarenstatuut ............................................................................................................... 27
4.1 Begrip ‘ambtenaar’ ........................................................................................................ 27
4.2 De rechtsverhouding ambtenaar-overheid ................................................................... 28
4.3 Het statuut van de ambtenaar ...................................................................................... 28
4.3.1 Eenzijdige aanstelling ............................................................................................ 28
4.3.2 Toepasselijke regelgeving...................................................................................... 28
4.3.3 Inhoud en wijziging van de rechtspositie .............................................................. 28
4.3.4 Vastheid van betrekking ........................................................................................ 28
4.3.5 Tuchtstatuut .......................................................................................................... 29
4.3.6 Geschillenregeling ................................................................................................. 29
4.4 Het ambtenarenstatuut binnen de federale overheid, de gemeenschappen en de
gewesten ................................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 2: De lokale besturen ....................................................................................................... 29
1. De gemeente en het OCMW ................................................................................................. 30
1.1 Het organieke kader van de gemeenten en OCMW’s ................................................... 30
1.2 Het Decreet Lokaal Bestuur als algemene basistekst.................................................... 30
1.3 Algemene bepalingen .................................................................................................... 31
1.4 Bevoegdheden van de gemeenten en het OCMW ........................................................ 31
1.5 Organen van de gemeente en het OCMW en hun werking .......................................... 31
1.5.1 De gemeenteraad (GR) en de raad voor maatschappelijk welzijn (RMW)............ 31
1.5.2 Het college van burgemeester en schepenen (CBS) en het vast bureau (VB) ...... 32
1.5.3 Burgemeester ........................................................................................................ 33
1.5.4 Bijzonder comité voor de sociale dienst ............................................................... 34
1.6 Andere bepalingen over de werking van de gemeente en het OCMW ........................ 34
1.7 Personeel ....................................................................................................................... 35
1.8 Planning en financieel beheer ....................................................................................... 35
1.9 Inspraakmogelijkheden voor de burger ........................................................................ 35
1.10 Administratief toezicht .................................................................................................. 35
1.11 Oprichting van administratieve organen....................................................................... 36
1.12 Gemeentelijke administratieve sancties ....................................................................... 36
4
Samenvatting administratief recht
Hoofdstuk 1: Afbakening van het administratief recht ..................................................................... 10
1. Situering van het administratief recht en begripsomschrijving ............................................ 10
1.1 Situering van het administratief recht .......................................................................... 10
1.1.1 Nationaal of internationaal recht? ........................................................................ 10
1.1.2 Privaat- of publiekrecht? ....................................................................................... 10
1.2 Begrip administratief recht ........................................................................................... 10
2. Administratief recht is uitzonderingsrecht............................................................................ 10
3. Uitvoerbare beslissingen ....................................................................................................... 11
3.1 Begrip en situering ........................................................................................................ 11
3.2 Voorrechten................................................................................................................... 11
3.2.1 Eenzijdig ................................................................................................................. 11
3.2.2 Wettig vermoed..................................................................................................... 11
3.2.3 Uitvoerbaar............................................................................................................ 11
3.3 Indelingen ...................................................................................................................... 12
3.3.1 Reglementaire en individuele beslissingen ........................................................... 12
3.3.2 Rechtverlenende en niet-rechtverlenende beslissingen ....................................... 12
3.3.3 Beslissingen genomen met discretionaire en met gebonden bevoegdheid ......... 12
4. De administratieve sanctie .................................................................................................... 13
4.1 Begrip............................................................................................................................. 13
4.2 Rechtsgevolgen.............................................................................................................. 13
5. Vereisten voor elk bestuurshandelen ................................................................................... 13
5.1 Algemeen belang ........................................................................................................... 13
5.1.1 Rechtvaardiging ..................................................................................................... 13
5.1.2 Begrip..................................................................................................................... 13
5.2 Wettigheid ..................................................................................................................... 14
5.2.1 De hiërarchie van de rechtsregels ......................................................................... 14
5.2.2 Toegewezen bevoegdheid ..................................................................................... 14
5.2.3 Verbod van delegatie van bevoegdheid ................................................................ 14
5.3 Sancties.......................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 2: Bronnen van het administratief recht ......................................................................... 14
1. Algemeen............................................................................................................................... 14
2. Rechtsregels .......................................................................................................................... 15
2.1 Begrip en kenmerken .................................................................................................... 15
2.2 Geschreven rechtsregels ............................................................................................... 15
2.2.1 Algemeen ............................................................................................................... 15
1
Samenvatting administratief recht
, 2.2.2 Bovenstatelijk niveau ............................................................................................ 15
2.2.3 Grondwetgevend niveau ....................................................................................... 15
2.2.4 Wetgevend niveau................................................................................................. 15
2.2.5 Uitvoerend niveau ................................................................................................. 15
2.3 Ongeschreven rechtsregels ........................................................................................... 15
2.3.1 Algemene rechtsbeginselen .................................................................................. 15
2.3.2 Rechtsgewoonte .................................................................................................... 16
3. Pseudowetgeving .................................................................................................................. 16
3.1 Begrip............................................................................................................................. 16
3.2 Indeling .......................................................................................................................... 16
3.2.1 Interpretatieve omzendbrieven en dienstorders .................................................. 16
3.2.2 Indicatieve omzendbrieven en dienstorders ......................................................... 16
3.2.3 Verordenende omzendbrieven ............................................................................. 16
4. Rechtspraak ........................................................................................................................... 16
5. Rechtsleer .............................................................................................................................. 17
Hoofdstuk 3: Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB) ................................................. 17
1. Algemeen............................................................................................................................... 17
1.1 Situering......................................................................................................................... 17
1.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 17
1.3 Indeling .......................................................................................................................... 17
2. Hoorplicht en recht van verdediging ..................................................................................... 17
2.1 Algemeen....................................................................................................................... 17
2.2 Begrippen en toepassingsgebied................................................................................... 17
2.2.1 Hoorplicht .............................................................................................................. 17
2.2.2 Recht van verdediging ........................................................................................... 18
2.3 Modaliteiten (basisvoorwaarden) ................................................................................. 18
2.4 Uitzonderingen .............................................................................................................. 18
2.4.1 Hoorplicht .............................................................................................................. 18
2.4.2 Recht van verdediging ........................................................................................... 18
3. Formele motiveringsplicht .................................................................................................... 18
4. Onpartijdigheidsbeginsel....................................................................................................... 18
4.1 Begrip............................................................................................................................. 18
4.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 18
5. Fair-playbeginsel.................................................................................................................... 19
6. Zorgvuldigheidsbeginsel ........................................................................................................ 19
7. Gelijkheidsbeginsel ................................................................................................................ 19
2
Samenvatting administratief recht
, 7.1 Begrip............................................................................................................................. 19
7.2 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 19
7.2.1 Toepassing bij het vaststellen van individuele beslissingen .................................. 19
7.2.2 Toepassing bij het vaststellen van reglementaire beslissingen ............................ 19
8. Rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel.......................................................................... 19
8.1 Algemeen....................................................................................................................... 19
8.2 Begrippen en toepassingsgebied................................................................................... 19
8.2.1 Rechtszekerheidsbeginsel ..................................................................................... 19
8.2.2 Vertrouwensbeginsel............................................................................................. 20
9. Materiële motiveringsplicht .................................................................................................. 20
10. Redelijkheidsbeginsel ........................................................................................................ 20
10.1 Begrip............................................................................................................................. 20
10.2 Rechterlijke controle ..................................................................................................... 20
10.3 Toepassingsgebied ........................................................................................................ 20
10.4 Specifieke verschijningsvormen .................................................................................... 20
10.4.1 Evenredigheidsbeginsel ......................................................................................... 20
10.4.2 Zuinigheidsbeginsel ............................................................................................... 21
Deel 2: De openbare diensten ............................................................................................................... 22
Hoofdstuk 1: De openbare diensten: algemeen ............................................................................... 22
1. Begrip openbare dienst en beginselen van de openbare dienst........................................... 22
1.1 Het begrip ‘openbare dienst’ ........................................................................................ 22
1.2 De beginselen van de openbare dienst ......................................................................... 22
1.2.1 Het beginsel van de veranderlijke ......................................................................... 22
1.2.2 Het beginsel van de continuïteit............................................................................ 22
1.2.3 Het beginsel van de benuttigingsgelijkheid........................................................... 23
2. Vormen van beheer ............................................................................................................... 23
2.1 Gecentraliseerde openbare diensten ............................................................................ 23
2.1.1 Centralisatie........................................................................................................... 23
2.1.2 Kenmerken van de gecentraliseerde openbare dienst ......................................... 23
2.1.3 Deconcentratie ...................................................................................................... 23
2.2 Gedecentraliseerde openbare diensten ........................................................................ 24
2.2.1 Decentralisatie....................................................................................................... 24
2.2.2 Kenmerken van de gedecentraliseerde openbare dienst ..................................... 24
2.2.3 Functionele en territoriale decentralisatie............................................................ 24
2.3 Overzichtsschema.......................................................................................................... 24
3. Administratief/bestuurlijk toezicht ....................................................................................... 25
3
Samenvatting administratief recht
, 3.1 Begrip ‘administratief toezicht’ en doel ........................................................................ 25
3.2 Draagwijdte administratief toezicht .............................................................................. 25
3.3 Regelgeving administratief toezicht op Vlaamse gemeenten en provincies ................ 25
3.4 Soorten administratief toezicht..................................................................................... 25
3.4.1 Het gewoon administratief toezicht ...................................................................... 25
3.4.2 Het buitengewoon administratief toezicht ........................................................... 27
4. Ambtenarenstatuut ............................................................................................................... 27
4.1 Begrip ‘ambtenaar’ ........................................................................................................ 27
4.2 De rechtsverhouding ambtenaar-overheid ................................................................... 28
4.3 Het statuut van de ambtenaar ...................................................................................... 28
4.3.1 Eenzijdige aanstelling ............................................................................................ 28
4.3.2 Toepasselijke regelgeving...................................................................................... 28
4.3.3 Inhoud en wijziging van de rechtspositie .............................................................. 28
4.3.4 Vastheid van betrekking ........................................................................................ 28
4.3.5 Tuchtstatuut .......................................................................................................... 29
4.3.6 Geschillenregeling ................................................................................................. 29
4.4 Het ambtenarenstatuut binnen de federale overheid, de gemeenschappen en de
gewesten ................................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 2: De lokale besturen ....................................................................................................... 29
1. De gemeente en het OCMW ................................................................................................. 30
1.1 Het organieke kader van de gemeenten en OCMW’s ................................................... 30
1.2 Het Decreet Lokaal Bestuur als algemene basistekst.................................................... 30
1.3 Algemene bepalingen .................................................................................................... 31
1.4 Bevoegdheden van de gemeenten en het OCMW ........................................................ 31
1.5 Organen van de gemeente en het OCMW en hun werking .......................................... 31
1.5.1 De gemeenteraad (GR) en de raad voor maatschappelijk welzijn (RMW)............ 31
1.5.2 Het college van burgemeester en schepenen (CBS) en het vast bureau (VB) ...... 32
1.5.3 Burgemeester ........................................................................................................ 33
1.5.4 Bijzonder comité voor de sociale dienst ............................................................... 34
1.6 Andere bepalingen over de werking van de gemeente en het OCMW ........................ 34
1.7 Personeel ....................................................................................................................... 35
1.8 Planning en financieel beheer ....................................................................................... 35
1.9 Inspraakmogelijkheden voor de burger ........................................................................ 35
1.10 Administratief toezicht .................................................................................................. 35
1.11 Oprichting van administratieve organen....................................................................... 36
1.12 Gemeentelijke administratieve sancties ....................................................................... 36
4
Samenvatting administratief recht
