Hogeschool Gent
Ontwikkelingsstoornissen
1
Leesstoornissen
2021 - 2022
,Inhoud
Onderscheid tussen leerproblemen, leermoeilijkheden en leerstoornissen ................................................................... 2
Definitie(s) van dyslexie .................................................................................................................................................... 2
Discussie rond definiëring ............................................................................................................................................. 4
Soorten definities .......................................................................................................................................................... 4
Prevalentie ........................................................................................................................................................................ 6
Verklaringsmodellen ......................................................................................................................................................... 7
Multifactoriële oorzaak ................................................................................................................................................. 7
Biologische oorzaken / verklaringen ............................................................................................................................. 7
Neurobiologie van lezen ........................................................................................................................................... 8
Cognitieve en (psycho-)linguïstische verklaringstheorie ............................................................................................ 11
Fonologische deficit hypothese .............................................................................................................................. 11
Double defict theory ............................................................................................................................................... 12
Phonological access deficit ..................................................................................................................................... 12
Temporele informatieverwerkingsdeficiet ............................................................................................................. 12
(rapid) naming speed deficit hypothese ................................................................................................................. 13
Automatiseringsdeficit hypothese .......................................................................................................................... 13
Werkgeheugen deficit hypothese ........................................................................................................................... 13
Comorbiditeit bij dyslexie ............................................................................................................................................... 14
Klinische subtypes en classificatiesystemen ................................................................................................................... 15
Psychoneurologische classificatiebenadering............................................................................................................. 15
Klinische classificatiebenadering ................................................................................................................................ 17
Symptomen en kenmerken van dyslexie ........................................................................................................................ 18
1
, OS 1: leesstoornissen dyslexie
• ‘dys’ = moeilijk
• ‘legere’ = lezen
• ‘dyslexie’ = moeilijk lezen
• ‘lexia’ = woord
→ moeilijkheden met lezen van woorden
Leren lezen
• Taalspelletjes
• 1ste leerjaar
• Niet ‘niet’ meer lezen
• Niet voor alle kinderen vanzelfsprekend
• Moeilijker lezen → faalangst, lager frustratietolerantie, lager zelfbeeld
o Zo vroeg mogelijk detecteren zodat kans op verdere ontwikkeling verhindert wordt
Onderscheid tussen leerproblemen, leermoeilijkheden en leerstoornissen
Leerproblemen Leerstoornissen Leermoeilijkheden
• = overkoepelende term • Sprake van een • Gevolg van niet-specifieke
• Kunnen we opdelen in neurobiologische oorzaak voor oorzaken
leerstoornissen en de problemen en aanleg bij de • Eerder secundair kenmerk
leermoeilijkheden geboorte • Niet aangeboren of in aanleg
• Risico op … is erfelijk aanwezig
• 2 echte leerstoornissen = • Kan verholpen worden
dyslexie en dyscalculie (D3: Leermoeilijkheden zijn doorgaans
dyslexie, dyscalculie en bepaald door:
dysorthografie) • Omgevingsfactoren
• Gaan nooit echt weg • Andere stoornissen
Onderscheid nodig? → M-decreet: niet meer kijken naar medische diagnoses, maar naar specifieke
onderwijsbehoeften
• Alle kinderen met leerproblemen moeten geholpen worden en hebben recht op redelijke aanpassingen
→ nodig om te weten of er daadwerkelijk sprake is van een leerstoornis OF ontoereikend of onaangepast onderwijs
Definitie(s) van dyslexie
Geen algemeen geaccepteerde omschrijving
Begrip dyslexie
• Adolph Kussmaul: ‘woordblindheid’ voor moeilijkheden met lezen
• Rudolf Berlin: dyslexie of alexie in de afasieleer
2
Ontwikkelingsstoornissen
1
Leesstoornissen
2021 - 2022
,Inhoud
Onderscheid tussen leerproblemen, leermoeilijkheden en leerstoornissen ................................................................... 2
Definitie(s) van dyslexie .................................................................................................................................................... 2
Discussie rond definiëring ............................................................................................................................................. 4
Soorten definities .......................................................................................................................................................... 4
Prevalentie ........................................................................................................................................................................ 6
Verklaringsmodellen ......................................................................................................................................................... 7
Multifactoriële oorzaak ................................................................................................................................................. 7
Biologische oorzaken / verklaringen ............................................................................................................................. 7
Neurobiologie van lezen ........................................................................................................................................... 8
Cognitieve en (psycho-)linguïstische verklaringstheorie ............................................................................................ 11
Fonologische deficit hypothese .............................................................................................................................. 11
Double defict theory ............................................................................................................................................... 12
Phonological access deficit ..................................................................................................................................... 12
Temporele informatieverwerkingsdeficiet ............................................................................................................. 12
(rapid) naming speed deficit hypothese ................................................................................................................. 13
Automatiseringsdeficit hypothese .......................................................................................................................... 13
Werkgeheugen deficit hypothese ........................................................................................................................... 13
Comorbiditeit bij dyslexie ............................................................................................................................................... 14
Klinische subtypes en classificatiesystemen ................................................................................................................... 15
Psychoneurologische classificatiebenadering............................................................................................................. 15
Klinische classificatiebenadering ................................................................................................................................ 17
Symptomen en kenmerken van dyslexie ........................................................................................................................ 18
1
, OS 1: leesstoornissen dyslexie
• ‘dys’ = moeilijk
• ‘legere’ = lezen
• ‘dyslexie’ = moeilijk lezen
• ‘lexia’ = woord
→ moeilijkheden met lezen van woorden
Leren lezen
• Taalspelletjes
• 1ste leerjaar
• Niet ‘niet’ meer lezen
• Niet voor alle kinderen vanzelfsprekend
• Moeilijker lezen → faalangst, lager frustratietolerantie, lager zelfbeeld
o Zo vroeg mogelijk detecteren zodat kans op verdere ontwikkeling verhindert wordt
Onderscheid tussen leerproblemen, leermoeilijkheden en leerstoornissen
Leerproblemen Leerstoornissen Leermoeilijkheden
• = overkoepelende term • Sprake van een • Gevolg van niet-specifieke
• Kunnen we opdelen in neurobiologische oorzaak voor oorzaken
leerstoornissen en de problemen en aanleg bij de • Eerder secundair kenmerk
leermoeilijkheden geboorte • Niet aangeboren of in aanleg
• Risico op … is erfelijk aanwezig
• 2 echte leerstoornissen = • Kan verholpen worden
dyslexie en dyscalculie (D3: Leermoeilijkheden zijn doorgaans
dyslexie, dyscalculie en bepaald door:
dysorthografie) • Omgevingsfactoren
• Gaan nooit echt weg • Andere stoornissen
Onderscheid nodig? → M-decreet: niet meer kijken naar medische diagnoses, maar naar specifieke
onderwijsbehoeften
• Alle kinderen met leerproblemen moeten geholpen worden en hebben recht op redelijke aanpassingen
→ nodig om te weten of er daadwerkelijk sprake is van een leerstoornis OF ontoereikend of onaangepast onderwijs
Definitie(s) van dyslexie
Geen algemeen geaccepteerde omschrijving
Begrip dyslexie
• Adolph Kussmaul: ‘woordblindheid’ voor moeilijkheden met lezen
• Rudolf Berlin: dyslexie of alexie in de afasieleer
2
