H4 de Koude Oorlog
§4.1 Een verdeeld Europa
De opdeling van Europa
1945: nog voor einde Tweede Wereldoorlog, twee vergaderingen in het Russische Jalta en in
het Duitse Potsdam, waarin de Sovjet-Unie, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië
(belangrijkste geallieerde landen) bespraken hoe Europa er na de oorlog uit moest zien:
1. Duitsland en zijn hoofdstad Berlijn werden voorlopig opgedeeld in vier
bezettingszones, onder bestuur van de belangrijkste geallieerde landen en Frankrijk.
2. In de andere landen zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden.
3. De geallieerde landen zouden nauw met elkaar samenwerken.
Samenwerking mislukte, door een afname in vertrouwen:
- Stalin was bang voor een eind aan het communisme door Groot-Brittannië en de VS.
- Groot-Brittannië en de VS vreesden voor een communistische revolutie in de Oost-
Europese buurlanden van de Sovjet-Unie, vanwege twijfel of Stalin parlementaire
democratieën toe zal staan.
1946: de Britse Politicus Winston Churchill waarschuwde dat Europa dreigde uiteen te
vallen. Hij voorzag een IJzeren Gordijn; ondoordringbare grens tussen een democratisch en
kapitalistisch West-Europa en een communistische Oost-Europa.
- Hij kreeg gelijk. Communistische partijen grepen, met hulp van Stalin, in Oost-
Europese landen de macht en andere politieke partijen werden opzijgeschoven.
Begin 1947: de Amerikaans president Harry Truman beloofde militaire en economische
steun aan alle, door het communisme bedreigde, landen. Deze Trumanleer zorgde voor een
verdere spanningstoename tussen Oost en West. Mensen waren bang voor een derde
wereldoorlog die uit zou worden gevochten dmv kernwapens. Er kwam geen oorlog, al was
de vijandschap enorm groot. In 1945 is de Koude Oorlog dus al begonnen.
Wirtschaftswunder en planeconomie
Landen moesten na de Tweede Wereldoorlog weer volledig opgebouwd worden, alles was
verwoest. Dit kost veel geld en ging dus erg traag.
1947: de Verenigde Staten besloten de Europese wederopbouw te versnellen. Miljarden
dollars werden vrijgemaakt, door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, voor
Europese hulp; Marshallplan. Europese landen konden nu hun oorlogsschade snel
repareren en de economie herstelde zich.
- Amerikanen hoopten hiermee een communistisch Europa te voorkomen.
Communisten waren namelijk erg populair na de oorlog, want onder hen zaten de
meeste verzetsstrijders. Ook was dit plan gunstig voor de Amerikaanse economie: de
Europese import uit Amerika zou hierdoor fors toenemen.
, De West-Europese economie groeide, dankzij dit plan, snel. De welvaart in het westen van
Duitsland groeide verbazingwekkend hard; Wirtschaftswunder (economisch wonder). Oost-
Europese landen profiteerden niet van de Amerikaanse hulp, die door Stalin werd verboden.
Ze kregen een planeconomie, waardoor ze ver achterbleven op het Westen.
De tegenstellingen nemen toe
1950; het Westen en het Oostblok (Oost-Europese communistische landen) groeiden snel
uit elkaar:
1. Splitsing van Duitsland 1948: wegens een ruzie tussen Stalin en de westerse
geallieerden, sloot Stalin alle aanvoerwegen naar West-Berlijn af; blokkade van
Berlijn. Het had geen succes, Amerikaanse en Britse vliegtuigen bevoorraadde alsnog
het hongerende stadsdeel. In 1949 werd de blokkade daarom opgeheven en vanaf
dit moment was samenwerking ook niet meer ter sprake.
2. 1949; de westerse bezettingszones werden samengevoegd tot West-Duitsland (BRD;
Bondsrepubliek Duitsland) en in het oosten door de communisten de Duitse
Democratische Republiek (DDR).
3. Vorming van militaire bondgenootschappen: de NAVO (Noord-Atlantische
Verdragsorganisatie) werd in 1949 door de VS en andere westerse landen opgericht.
Ze beloofden elkaar steun bij een aanval op één van hen. Als gevolg richtte het
Oostblok in 1955 het Warschaupact op. Ze sloten dezelfde belofte als de NAVO-
leden, maar konden ook ingrijpen bij een poging tot afschaffing van het
communisme door een Oost-Europees land. Zo dwong het Warschaupact in 1956
Hongarije met militair geweld om bij het communisme te blijven, na hun poging tot
het verlaten van het Oostblok.
4. Berlijnse Muur; hét symbool van de koude oorlog. Werd in 1961 gebouwd door de
DDR en de Sovjet-Unie, waardoor Duitsers niet langer meer van Oost naar West
konden reizen en voorkwamen hiermee een verhuizing van ontevreden Oost-Duitse
inwoners.
§4.2 Een verdeelde wereld
Oplopende spanningen
1949; ontstaan communistisch China. Na de ineenstorting van het Chinese keizerrijk (1911),
wonnen in 1949 de communisten de machtsstrijd. Hun leider Mao Zedong riep de
Volksrepubliek China uit. China was straatarm, maar wel enorm groot, dus was er in het
westen vrees voor Chinese invloed op andere Aziatische landen. De vrees voor het
communistisch worden van het ene na het andere land; dominotheorie.
- In Korea, vroeger een Japanse kolonie, vertrokken in 1945 de Japanners, waarna het
communistische Noord-Korea en het kapitalistische Zuid-Korea ontstond. Noord-
Korea viel in 1950 het zuiden binnen. Een internationaal leger, onder leiding van de
VS, dreef ze weer terug, waarna het communistische China Noord-Korea te hulp
kwam. De Koreaoorlog eindigde in 1953 met het sluiten van een wapenstilstand, de
grens bleef op zijn plek.
§4.1 Een verdeeld Europa
De opdeling van Europa
1945: nog voor einde Tweede Wereldoorlog, twee vergaderingen in het Russische Jalta en in
het Duitse Potsdam, waarin de Sovjet-Unie, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië
(belangrijkste geallieerde landen) bespraken hoe Europa er na de oorlog uit moest zien:
1. Duitsland en zijn hoofdstad Berlijn werden voorlopig opgedeeld in vier
bezettingszones, onder bestuur van de belangrijkste geallieerde landen en Frankrijk.
2. In de andere landen zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden.
3. De geallieerde landen zouden nauw met elkaar samenwerken.
Samenwerking mislukte, door een afname in vertrouwen:
- Stalin was bang voor een eind aan het communisme door Groot-Brittannië en de VS.
- Groot-Brittannië en de VS vreesden voor een communistische revolutie in de Oost-
Europese buurlanden van de Sovjet-Unie, vanwege twijfel of Stalin parlementaire
democratieën toe zal staan.
1946: de Britse Politicus Winston Churchill waarschuwde dat Europa dreigde uiteen te
vallen. Hij voorzag een IJzeren Gordijn; ondoordringbare grens tussen een democratisch en
kapitalistisch West-Europa en een communistische Oost-Europa.
- Hij kreeg gelijk. Communistische partijen grepen, met hulp van Stalin, in Oost-
Europese landen de macht en andere politieke partijen werden opzijgeschoven.
Begin 1947: de Amerikaans president Harry Truman beloofde militaire en economische
steun aan alle, door het communisme bedreigde, landen. Deze Trumanleer zorgde voor een
verdere spanningstoename tussen Oost en West. Mensen waren bang voor een derde
wereldoorlog die uit zou worden gevochten dmv kernwapens. Er kwam geen oorlog, al was
de vijandschap enorm groot. In 1945 is de Koude Oorlog dus al begonnen.
Wirtschaftswunder en planeconomie
Landen moesten na de Tweede Wereldoorlog weer volledig opgebouwd worden, alles was
verwoest. Dit kost veel geld en ging dus erg traag.
1947: de Verenigde Staten besloten de Europese wederopbouw te versnellen. Miljarden
dollars werden vrijgemaakt, door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, voor
Europese hulp; Marshallplan. Europese landen konden nu hun oorlogsschade snel
repareren en de economie herstelde zich.
- Amerikanen hoopten hiermee een communistisch Europa te voorkomen.
Communisten waren namelijk erg populair na de oorlog, want onder hen zaten de
meeste verzetsstrijders. Ook was dit plan gunstig voor de Amerikaanse economie: de
Europese import uit Amerika zou hierdoor fors toenemen.
, De West-Europese economie groeide, dankzij dit plan, snel. De welvaart in het westen van
Duitsland groeide verbazingwekkend hard; Wirtschaftswunder (economisch wonder). Oost-
Europese landen profiteerden niet van de Amerikaanse hulp, die door Stalin werd verboden.
Ze kregen een planeconomie, waardoor ze ver achterbleven op het Westen.
De tegenstellingen nemen toe
1950; het Westen en het Oostblok (Oost-Europese communistische landen) groeiden snel
uit elkaar:
1. Splitsing van Duitsland 1948: wegens een ruzie tussen Stalin en de westerse
geallieerden, sloot Stalin alle aanvoerwegen naar West-Berlijn af; blokkade van
Berlijn. Het had geen succes, Amerikaanse en Britse vliegtuigen bevoorraadde alsnog
het hongerende stadsdeel. In 1949 werd de blokkade daarom opgeheven en vanaf
dit moment was samenwerking ook niet meer ter sprake.
2. 1949; de westerse bezettingszones werden samengevoegd tot West-Duitsland (BRD;
Bondsrepubliek Duitsland) en in het oosten door de communisten de Duitse
Democratische Republiek (DDR).
3. Vorming van militaire bondgenootschappen: de NAVO (Noord-Atlantische
Verdragsorganisatie) werd in 1949 door de VS en andere westerse landen opgericht.
Ze beloofden elkaar steun bij een aanval op één van hen. Als gevolg richtte het
Oostblok in 1955 het Warschaupact op. Ze sloten dezelfde belofte als de NAVO-
leden, maar konden ook ingrijpen bij een poging tot afschaffing van het
communisme door een Oost-Europees land. Zo dwong het Warschaupact in 1956
Hongarije met militair geweld om bij het communisme te blijven, na hun poging tot
het verlaten van het Oostblok.
4. Berlijnse Muur; hét symbool van de koude oorlog. Werd in 1961 gebouwd door de
DDR en de Sovjet-Unie, waardoor Duitsers niet langer meer van Oost naar West
konden reizen en voorkwamen hiermee een verhuizing van ontevreden Oost-Duitse
inwoners.
§4.2 Een verdeelde wereld
Oplopende spanningen
1949; ontstaan communistisch China. Na de ineenstorting van het Chinese keizerrijk (1911),
wonnen in 1949 de communisten de machtsstrijd. Hun leider Mao Zedong riep de
Volksrepubliek China uit. China was straatarm, maar wel enorm groot, dus was er in het
westen vrees voor Chinese invloed op andere Aziatische landen. De vrees voor het
communistisch worden van het ene na het andere land; dominotheorie.
- In Korea, vroeger een Japanse kolonie, vertrokken in 1945 de Japanners, waarna het
communistische Noord-Korea en het kapitalistische Zuid-Korea ontstond. Noord-
Korea viel in 1950 het zuiden binnen. Een internationaal leger, onder leiding van de
VS, dreef ze weer terug, waarna het communistische China Noord-Korea te hulp
kwam. De Koreaoorlog eindigde in 1953 met het sluiten van een wapenstilstand, de
grens bleef op zijn plek.
