Hogeschool Gent
Neurogene spraak- en
slikstoornissen
NMA en CP
2021-2022
,Inhoud
Ontwikkeling van het CZS ................................................................................................................................................. 3
Algemene ontwikkeling................................................................................................................................................. 3
0 tot 4-5 weken ............................................................................................................................................................. 3
Neuroanatomie ................................................................................................................................................................. 8
De hersenen .................................................................................................................................................................. 8
Cerebrum ...................................................................................................................................................................... 8
Thalamus (rood op de tekening) .................................................................................................................................. 9
Basale ganglia................................................................................................................................................................ 9
Hersenstam ................................................................................................................................................................. 10
Cerebellum (= kleine hersenen) .................................................................................................................................. 10
Basisprincipes van de motorische ontwikkeling ............................................................................................................. 10
Evolutie ....................................................................................................................................................................... 11
Personen met een neuromotorische handicap .............................................................................................................. 11
1. Neuromusculaire aandoeningen (NMA) ............................................................................................................. 11
2. Centraal neurologische aandoeningen (CP)........................................................................................................ 12
Spina Bifida.............................................................................................................................................................. 12
Cerebrale parese ..................................................................................................................................................... 13
CP (cerebrale parese) ...................................................................................................................................................... 14
Incidentie .................................................................................................................................................................... 14
CP veroorzaakt door hersenschade: vormen van hersenschade ................................................................................ 14
1. Periventriculaire leucomalacie = PVL .............................................................................................................. 14
2. Intraventriculaire bloedingen = IVB ................................................................................................................ 14
3. Letsel in de basale kernen............................................................................................................................... 15
4. Arteriële infarcten ........................................................................................................................................... 15
Oorzaken van hersenschade ....................................................................................................................................... 15
1. Prenatale oorzaken ......................................................................................................................................... 15
2. Perinatale oorzaken (tijdens de geboorte) ..................................................................................................... 16
3. Postnatale oorzaken ....................................................................................................................................... 16
Classificatie.................................................................................................................................................................. 17
Topografisch beeld .................................................................................................................................................. 17
Klinisch beeld .......................................................................................................................................................... 18
Prognose ..................................................................................................................................................................... 24
Oefening functionaliteitsschalen: VOORBEREIDING EXAMEN ...................................................................................... 25
Algemeen ........................................................................................................................................................................ 26
Voorkomen ................................................................................................................................................................. 27
Symptomen ................................................................................................................................................................. 27
VOORHOORNCEL AANDOENINGEN ............................................................................................................................ 28
1
, Spinaal musculaire atrofie ...................................................................................................................................... 28
ALS = Amyotrofische lateraal sclerose .................................................................................................................... 29
Polio ........................................................................................................................................................................ 29
AANDOENINGEN AAN DE ZENUWWORTELS/PLEXUS ................................................................................................. 29
Guillain Barré syndroom ......................................................................................................................................... 29
Neuralgische amyotrofie ......................................................................................................................................... 30
AANDOENING IN DE PERIFERE ZENUWEN .................................................................................................................. 30
Carpaal tunnel syndroom........................................................................................................................................ 30
AANDOENING IN DE NEUROMUSCULAIRE OVERGANG.............................................................................................. 30
Myastenia gravis ..................................................................................................................................................... 30
AANDOENING VAN DE SPIER ...................................................................................................................................... 31
Spierziekten/myophatieën...................................................................................................................................... 31
Ziekte van Duchenne............................................................................................................................................... 32
Ziekte van Steinert .................................................................................................................................................. 32
ANDERE ....................................................................................................................................................................... 33
AMC (arthrogryposis multiplex congenita) ............................................................................................................. 33
Ataxie van Friedreich .............................................................................................................................................. 33
Heriditaire spastische paraparese........................................................................................................................... 33
2
,Neurogene spraak- en slikstoornissen
CP = Cerebrale Parese
NMA = NeuroMusculaire Aandoeningen
Cerebrale parese
Ontwikkeling van het CZS
Algemene ontwikkeling
Waarom is dit belangrijk?
Als je de normale ontwikkeling
beter snapt, dan vormt dit een
referentiepunt voor de
abnormale ontwikkeling te
begrijpen. En dit zal ook
bijdragen tot een betere
behandeling.
Enkele aandachtspunten:
− Het CZS begint al vroeg
te ontwikkelen vanaf 3
weken na de
bevruchting. Dit blijft het
langst in ontwikkeling en
is ook het langste kwetsbaar.
− Ook de ogen beginnen vroeg net zoals het CZS.
0 tot 4-5 weken
Embryo ontstaat uit platte schijf met drie lagen cellen
− Endoderm: interne organen (viscera) ontwikkelen
− Mesoderm: skelet en spieren ontwikkelen
− Ectoderm: zenuwstelsel en huid ontwikkelen → eerst neurale plaat
3
, Hier zie je hoe de embryo met
de 3 kiemlagen ontstaat
Eerste gedeelte van neurolatie is de vorming van een dikker gedeelte met cellen (= neurale plaat)
(lichtblauwe gedeelte) (foto 1).
De neurale plaat vormt zich aan het craniale eind van het embryo en groeit in een caudale richting.
− Het hoofdeind van de neurale plaat wordt later het brein (foto 2)
− De caudale staart wordt later het ruggenmerg (foto 2)
Op het einde van de 3de week van de ontwikkeling, zullen de laterale wanden van de neurale plaat omhoog
gaan staan en het onderste deel plooit omhoog en naar elkaar toe (= neurale plooien) met als resultaat een
neurale groeve. (foto 3 en 4)
De neurale plooien groeien samen aan elkaar en de neurale plaat wordt een neurale buis. (foto 5)
Het samensmelten gebeurd in het midden van de embryo waardoor het verlengt in beide richtingen. (foto
6)
Tijdens het sluiten van de neurale buis, gaan cellen van de neurale plooien loskomen en vormen ze een
nieuwe celpopulatie = neurale lijst. En deze cellen staan bij voor de vorming van het PZS (perifeer
zenuwstelsel). (foto 7 en 8)
Als de neurale buis volledig afgesloten is dan is het proces van neurolatie klaar.
Foto 1 Foto 3
Foto 2
Foto 4 Foto 6
Foto 5
4
Neurogene spraak- en
slikstoornissen
NMA en CP
2021-2022
,Inhoud
Ontwikkeling van het CZS ................................................................................................................................................. 3
Algemene ontwikkeling................................................................................................................................................. 3
0 tot 4-5 weken ............................................................................................................................................................. 3
Neuroanatomie ................................................................................................................................................................. 8
De hersenen .................................................................................................................................................................. 8
Cerebrum ...................................................................................................................................................................... 8
Thalamus (rood op de tekening) .................................................................................................................................. 9
Basale ganglia................................................................................................................................................................ 9
Hersenstam ................................................................................................................................................................. 10
Cerebellum (= kleine hersenen) .................................................................................................................................. 10
Basisprincipes van de motorische ontwikkeling ............................................................................................................. 10
Evolutie ....................................................................................................................................................................... 11
Personen met een neuromotorische handicap .............................................................................................................. 11
1. Neuromusculaire aandoeningen (NMA) ............................................................................................................. 11
2. Centraal neurologische aandoeningen (CP)........................................................................................................ 12
Spina Bifida.............................................................................................................................................................. 12
Cerebrale parese ..................................................................................................................................................... 13
CP (cerebrale parese) ...................................................................................................................................................... 14
Incidentie .................................................................................................................................................................... 14
CP veroorzaakt door hersenschade: vormen van hersenschade ................................................................................ 14
1. Periventriculaire leucomalacie = PVL .............................................................................................................. 14
2. Intraventriculaire bloedingen = IVB ................................................................................................................ 14
3. Letsel in de basale kernen............................................................................................................................... 15
4. Arteriële infarcten ........................................................................................................................................... 15
Oorzaken van hersenschade ....................................................................................................................................... 15
1. Prenatale oorzaken ......................................................................................................................................... 15
2. Perinatale oorzaken (tijdens de geboorte) ..................................................................................................... 16
3. Postnatale oorzaken ....................................................................................................................................... 16
Classificatie.................................................................................................................................................................. 17
Topografisch beeld .................................................................................................................................................. 17
Klinisch beeld .......................................................................................................................................................... 18
Prognose ..................................................................................................................................................................... 24
Oefening functionaliteitsschalen: VOORBEREIDING EXAMEN ...................................................................................... 25
Algemeen ........................................................................................................................................................................ 26
Voorkomen ................................................................................................................................................................. 27
Symptomen ................................................................................................................................................................. 27
VOORHOORNCEL AANDOENINGEN ............................................................................................................................ 28
1
, Spinaal musculaire atrofie ...................................................................................................................................... 28
ALS = Amyotrofische lateraal sclerose .................................................................................................................... 29
Polio ........................................................................................................................................................................ 29
AANDOENINGEN AAN DE ZENUWWORTELS/PLEXUS ................................................................................................. 29
Guillain Barré syndroom ......................................................................................................................................... 29
Neuralgische amyotrofie ......................................................................................................................................... 30
AANDOENING IN DE PERIFERE ZENUWEN .................................................................................................................. 30
Carpaal tunnel syndroom........................................................................................................................................ 30
AANDOENING IN DE NEUROMUSCULAIRE OVERGANG.............................................................................................. 30
Myastenia gravis ..................................................................................................................................................... 30
AANDOENING VAN DE SPIER ...................................................................................................................................... 31
Spierziekten/myophatieën...................................................................................................................................... 31
Ziekte van Duchenne............................................................................................................................................... 32
Ziekte van Steinert .................................................................................................................................................. 32
ANDERE ....................................................................................................................................................................... 33
AMC (arthrogryposis multiplex congenita) ............................................................................................................. 33
Ataxie van Friedreich .............................................................................................................................................. 33
Heriditaire spastische paraparese........................................................................................................................... 33
2
,Neurogene spraak- en slikstoornissen
CP = Cerebrale Parese
NMA = NeuroMusculaire Aandoeningen
Cerebrale parese
Ontwikkeling van het CZS
Algemene ontwikkeling
Waarom is dit belangrijk?
Als je de normale ontwikkeling
beter snapt, dan vormt dit een
referentiepunt voor de
abnormale ontwikkeling te
begrijpen. En dit zal ook
bijdragen tot een betere
behandeling.
Enkele aandachtspunten:
− Het CZS begint al vroeg
te ontwikkelen vanaf 3
weken na de
bevruchting. Dit blijft het
langst in ontwikkeling en
is ook het langste kwetsbaar.
− Ook de ogen beginnen vroeg net zoals het CZS.
0 tot 4-5 weken
Embryo ontstaat uit platte schijf met drie lagen cellen
− Endoderm: interne organen (viscera) ontwikkelen
− Mesoderm: skelet en spieren ontwikkelen
− Ectoderm: zenuwstelsel en huid ontwikkelen → eerst neurale plaat
3
, Hier zie je hoe de embryo met
de 3 kiemlagen ontstaat
Eerste gedeelte van neurolatie is de vorming van een dikker gedeelte met cellen (= neurale plaat)
(lichtblauwe gedeelte) (foto 1).
De neurale plaat vormt zich aan het craniale eind van het embryo en groeit in een caudale richting.
− Het hoofdeind van de neurale plaat wordt later het brein (foto 2)
− De caudale staart wordt later het ruggenmerg (foto 2)
Op het einde van de 3de week van de ontwikkeling, zullen de laterale wanden van de neurale plaat omhoog
gaan staan en het onderste deel plooit omhoog en naar elkaar toe (= neurale plooien) met als resultaat een
neurale groeve. (foto 3 en 4)
De neurale plooien groeien samen aan elkaar en de neurale plaat wordt een neurale buis. (foto 5)
Het samensmelten gebeurd in het midden van de embryo waardoor het verlengt in beide richtingen. (foto
6)
Tijdens het sluiten van de neurale buis, gaan cellen van de neurale plooien loskomen en vormen ze een
nieuwe celpopulatie = neurale lijst. En deze cellen staan bij voor de vorming van het PZS (perifeer
zenuwstelsel). (foto 7 en 8)
Als de neurale buis volledig afgesloten is dan is het proces van neurolatie klaar.
Foto 1 Foto 3
Foto 2
Foto 4 Foto 6
Foto 5
4
