Hogeschool Gent
Basiswetenschappen 2
NKO anatomie
2021-2022
,Inhoud
Overzicht van het ademhalingsstelsel .............................................................................................................................. 3
Anatomische bouw ....................................................................................................................................................... 3
Functies ademhalingsorganen .................................................................................................................................. 3
Klinische indeling .......................................................................................................................................................... 4
De neus ............................................................................................................................................................................. 4
De uitwendige neus of nasus externus ......................................................................................................................... 4
De musculatuur ......................................................................................................................................................... 5
De kraakbeenstructuren ........................................................................................................................................... 5
De inwendige neus of nasus internus ........................................................................................................................... 6
Zones ......................................................................................................................................................................... 6
Grenzen ..................................................................................................................................................................... 7
De neusbijholten ......................................................................................................................................................... 10
Sinus maxillaris ........................................................................................................................................................ 11
Sinus frontalis = voorhoofdsholte ........................................................................................................................... 11
Sinus ethmoidales ................................................................................................................................................... 11
Sinus sphenoidalis ................................................................................................................................................... 12
Wand van de neusholte en neusbijholten .................................................................................................................. 13
De neusholte ........................................................................................................................................................... 13
De neusbijholte ....................................................................................................................................................... 14
Bezenuwing van de neus............................................................................................................................................. 14
Het reukzintuig ............................................................................................................................................................ 16
Bloedvoorziening van de neus .................................................................................................................................... 16
De pharynx ...................................................................................................................................................................... 18
Inleiding....................................................................................................................................................................... 18
Bouw van de pharynx.............................................................................................................................................. 18
Functie van de pahrynx ........................................................................................................................................... 20
De nasopharynx .......................................................................................................................................................... 20
Bouw van de nasopharynx ...................................................................................................................................... 20
Functie van de nasopharynx ................................................................................................................................... 21
Oropharynx ................................................................................................................................................................. 22
Bouw van de oropharynx ........................................................................................................................................ 22
Functie van de oropharynx ..................................................................................................................................... 22
Laryngopharynx........................................................................................................................................................... 22
Bouw van de laryngopharynx.................................................................................................................................. 22
Functie van de laryngopharynx ............................................................................................................................... 23
Musculatuur van de pharynx ...................................................................................................................................... 23
Ring van Waldeyer ...................................................................................................................................................... 25
1
, Bouw van de ring van Waldeyer ............................................................................................................................. 25
Functie van de ring van Waldeyer .......................................................................................................................... 25
De larynx = het strottenhoofd .................................................................................................................................... 25
Bouw van de larynx ................................................................................................................................................. 25
Functie (musculatuur) van de larynx ...................................................................................................................... 30
Het oor ............................................................................................................................................................................ 32
Het uitwendige oor ..................................................................................................................................................... 33
Anatomie van het uitwendige oor .......................................................................................................................... 33
Fysiologie van het uitwendige oor .......................................................................................................................... 35
Het middenoor ............................................................................................................................................................ 37
Anatomie van het middenoor ................................................................................................................................. 37
Fysiologie van het middenoor................................................................................................................................. 42
Het binnenoor ............................................................................................................................................................. 45
Anatomie van het binnenoor .................................................................................................................................. 45
Fysiologie van het binnenoor .................................................................................................................................. 54
2
,Basiswetenschappen ifv therapeutisch handelen 2
NKO anatomie
Overzicht van het ademhalingsstelsel
Anatomische bouw
De organen van het ademhalingsstelsel → “uitwendige ademhaling”
− = via de ademhalingsorganen wordt zuurstof uit de lucht opgenomen en kooldioxide uit het bloed afgegeven
→ gaswisselingsoppervlakken en luchtgeleidende wegen.
− Totale oppervlakte van gasuitwisselingsoppervlakken: ca. 200m² → alveoli (grootste deel) van de longen
− Via de luchtgeleidende wegen: nasus (neus) en cavitas nasi (neusholte), pharynx (keelholte), larynx
(strottenhoofd), trachea (luchtpijp) en de bronchusboom komt de ingeademde lucht in de longalveolen
terecht
− Door de luchtwegen tot aan de longalveolen op verschillende manieren gezuiverd, bevochtigd en verwarmd.
Tekening:
1. Longen
2. Cavitas nasi (= neusholte)
3. Pharynx (= keelholte)
4. Larynx (= strottenhoofd)
5. Trachea (= luchtpijp)
6. Bronchusboom
7. Pleuraholte (= holte tussen de longvliezen)
Functies ademhalingsorganen (functionele indeling):
− Gasuitwisseling
− Zuiverende functie
− Beschermende functie
− Klank- en stemvorming door het strottenhoofd en de aangrenzende structuren
− Geurwaarneming door het in de neus gelegen reukorgaan.
Lucht-geleidende wegen = de dode ruimte = de weg die afgelegd word door de lucht vooraleer die in de longblaasjes
terecht komt
Functies ademhalingsorganen
− Gasuitwisseling
− Zuiveren
− Beschermen
− Verwarmen → EXAMEN!: mechanisme die kapot gaat door neusdruppels – koude lucht = doorgang nauwer /
warme lucht = doorgang ruimer
− Bevochtigen
− Klank- en stemvorming
o Sinussen = neusbijholten
− Geurwaarnemingen
3
, Klinische indeling
Rode lijn = grens tussen bovenste en onderste luchtwegen
= larynx
Als we een staal nemen, dan heeft dit een klinische
betekenis → alles wat onder de rode lijn zit, moet steriel
zijn → hier horen geen bacteriën in thuis!
Wel bacteriën? → longontsteking!
Bacteriën in bovenste luchtwegen zorgen voor verdediging
voor andere bacteriën en virussen
Klinische indeling in de bovenste en onderste luchtwegen:
− De bovenste luchtwegen
o Voornamelijk in het hoofd: alle structuren die boven het strottenhoofd liggen
▪ Neusholten met de aangrenzende bijholten, sinus paranasales, en de keelholte
▪ De bijholten = pneumatische ruimten in bijbehorend schedelbeen en hebben verbinding met
de neusholten.
▪ In de keelholte kruisen de ademhalingswegen en voedingswegen zich.
− De onderste luchtwegen liggen in de hals en borstkas:
o Strottenhoofd, de luchtpijp en de gezamenlijke vertakkingen van de bronchiën tot aan de
gasuitwisselende oppervlakken van de alveolen
o De longen zijn in de borstkas ondergebracht in de sereuze pleuraholten, die naar mediaal aan het
mediastinum grenzen
→ belangrijk onderscheid voor pathologie!!!
De neus
De uitwendige neus of nasus externus
Grens nasus internus en externus: bot en kraakbeen
− Kraakbeen = uitwendige neus
− Bot = inwendige neus
Uitwendige neus, nasus externus, is met zijn bot- en kraakbeengeraamte uniek voor de mens
− Neuswortel, radix nasi: geraamte van de neus uit botten, de ossa nasalia
− Neuspunt: uitwendige neus ondersteund door hyaliene kraakbeentjes = cartilago nasalis
→ Deze vormen de grondlaag voor de zijwanden van de neus en de neusrug, dorsum nasi.
− Het dorsum nasi buigt ter hoogte van de neuspunt, apex nasi, om naar het midden waar het deel uitmaakt
van het neustussenschot, septum nasi.
− De neusvleugels, ala nasi, omsluiten de neusgaten of nares
4
Basiswetenschappen 2
NKO anatomie
2021-2022
,Inhoud
Overzicht van het ademhalingsstelsel .............................................................................................................................. 3
Anatomische bouw ....................................................................................................................................................... 3
Functies ademhalingsorganen .................................................................................................................................. 3
Klinische indeling .......................................................................................................................................................... 4
De neus ............................................................................................................................................................................. 4
De uitwendige neus of nasus externus ......................................................................................................................... 4
De musculatuur ......................................................................................................................................................... 5
De kraakbeenstructuren ........................................................................................................................................... 5
De inwendige neus of nasus internus ........................................................................................................................... 6
Zones ......................................................................................................................................................................... 6
Grenzen ..................................................................................................................................................................... 7
De neusbijholten ......................................................................................................................................................... 10
Sinus maxillaris ........................................................................................................................................................ 11
Sinus frontalis = voorhoofdsholte ........................................................................................................................... 11
Sinus ethmoidales ................................................................................................................................................... 11
Sinus sphenoidalis ................................................................................................................................................... 12
Wand van de neusholte en neusbijholten .................................................................................................................. 13
De neusholte ........................................................................................................................................................... 13
De neusbijholte ....................................................................................................................................................... 14
Bezenuwing van de neus............................................................................................................................................. 14
Het reukzintuig ............................................................................................................................................................ 16
Bloedvoorziening van de neus .................................................................................................................................... 16
De pharynx ...................................................................................................................................................................... 18
Inleiding....................................................................................................................................................................... 18
Bouw van de pharynx.............................................................................................................................................. 18
Functie van de pahrynx ........................................................................................................................................... 20
De nasopharynx .......................................................................................................................................................... 20
Bouw van de nasopharynx ...................................................................................................................................... 20
Functie van de nasopharynx ................................................................................................................................... 21
Oropharynx ................................................................................................................................................................. 22
Bouw van de oropharynx ........................................................................................................................................ 22
Functie van de oropharynx ..................................................................................................................................... 22
Laryngopharynx........................................................................................................................................................... 22
Bouw van de laryngopharynx.................................................................................................................................. 22
Functie van de laryngopharynx ............................................................................................................................... 23
Musculatuur van de pharynx ...................................................................................................................................... 23
Ring van Waldeyer ...................................................................................................................................................... 25
1
, Bouw van de ring van Waldeyer ............................................................................................................................. 25
Functie van de ring van Waldeyer .......................................................................................................................... 25
De larynx = het strottenhoofd .................................................................................................................................... 25
Bouw van de larynx ................................................................................................................................................. 25
Functie (musculatuur) van de larynx ...................................................................................................................... 30
Het oor ............................................................................................................................................................................ 32
Het uitwendige oor ..................................................................................................................................................... 33
Anatomie van het uitwendige oor .......................................................................................................................... 33
Fysiologie van het uitwendige oor .......................................................................................................................... 35
Het middenoor ............................................................................................................................................................ 37
Anatomie van het middenoor ................................................................................................................................. 37
Fysiologie van het middenoor................................................................................................................................. 42
Het binnenoor ............................................................................................................................................................. 45
Anatomie van het binnenoor .................................................................................................................................. 45
Fysiologie van het binnenoor .................................................................................................................................. 54
2
,Basiswetenschappen ifv therapeutisch handelen 2
NKO anatomie
Overzicht van het ademhalingsstelsel
Anatomische bouw
De organen van het ademhalingsstelsel → “uitwendige ademhaling”
− = via de ademhalingsorganen wordt zuurstof uit de lucht opgenomen en kooldioxide uit het bloed afgegeven
→ gaswisselingsoppervlakken en luchtgeleidende wegen.
− Totale oppervlakte van gasuitwisselingsoppervlakken: ca. 200m² → alveoli (grootste deel) van de longen
− Via de luchtgeleidende wegen: nasus (neus) en cavitas nasi (neusholte), pharynx (keelholte), larynx
(strottenhoofd), trachea (luchtpijp) en de bronchusboom komt de ingeademde lucht in de longalveolen
terecht
− Door de luchtwegen tot aan de longalveolen op verschillende manieren gezuiverd, bevochtigd en verwarmd.
Tekening:
1. Longen
2. Cavitas nasi (= neusholte)
3. Pharynx (= keelholte)
4. Larynx (= strottenhoofd)
5. Trachea (= luchtpijp)
6. Bronchusboom
7. Pleuraholte (= holte tussen de longvliezen)
Functies ademhalingsorganen (functionele indeling):
− Gasuitwisseling
− Zuiverende functie
− Beschermende functie
− Klank- en stemvorming door het strottenhoofd en de aangrenzende structuren
− Geurwaarneming door het in de neus gelegen reukorgaan.
Lucht-geleidende wegen = de dode ruimte = de weg die afgelegd word door de lucht vooraleer die in de longblaasjes
terecht komt
Functies ademhalingsorganen
− Gasuitwisseling
− Zuiveren
− Beschermen
− Verwarmen → EXAMEN!: mechanisme die kapot gaat door neusdruppels – koude lucht = doorgang nauwer /
warme lucht = doorgang ruimer
− Bevochtigen
− Klank- en stemvorming
o Sinussen = neusbijholten
− Geurwaarnemingen
3
, Klinische indeling
Rode lijn = grens tussen bovenste en onderste luchtwegen
= larynx
Als we een staal nemen, dan heeft dit een klinische
betekenis → alles wat onder de rode lijn zit, moet steriel
zijn → hier horen geen bacteriën in thuis!
Wel bacteriën? → longontsteking!
Bacteriën in bovenste luchtwegen zorgen voor verdediging
voor andere bacteriën en virussen
Klinische indeling in de bovenste en onderste luchtwegen:
− De bovenste luchtwegen
o Voornamelijk in het hoofd: alle structuren die boven het strottenhoofd liggen
▪ Neusholten met de aangrenzende bijholten, sinus paranasales, en de keelholte
▪ De bijholten = pneumatische ruimten in bijbehorend schedelbeen en hebben verbinding met
de neusholten.
▪ In de keelholte kruisen de ademhalingswegen en voedingswegen zich.
− De onderste luchtwegen liggen in de hals en borstkas:
o Strottenhoofd, de luchtpijp en de gezamenlijke vertakkingen van de bronchiën tot aan de
gasuitwisselende oppervlakken van de alveolen
o De longen zijn in de borstkas ondergebracht in de sereuze pleuraholten, die naar mediaal aan het
mediastinum grenzen
→ belangrijk onderscheid voor pathologie!!!
De neus
De uitwendige neus of nasus externus
Grens nasus internus en externus: bot en kraakbeen
− Kraakbeen = uitwendige neus
− Bot = inwendige neus
Uitwendige neus, nasus externus, is met zijn bot- en kraakbeengeraamte uniek voor de mens
− Neuswortel, radix nasi: geraamte van de neus uit botten, de ossa nasalia
− Neuspunt: uitwendige neus ondersteund door hyaliene kraakbeentjes = cartilago nasalis
→ Deze vormen de grondlaag voor de zijwanden van de neus en de neusrug, dorsum nasi.
− Het dorsum nasi buigt ter hoogte van de neuspunt, apex nasi, om naar het midden waar het deel uitmaakt
van het neustussenschot, septum nasi.
− De neusvleugels, ala nasi, omsluiten de neusgaten of nares
4
