DRAAIBOEK
PEDAGOGISCHE VRAAGSTUKKEN ROND
POLARISATIE
2021 - 2022
COORDINATOREN: BELINDA HIBBEL EN ALISSA PANIS
UTRECHT UNIVERSITY
,Draaiboek Ped. Vraagstukken
Week 2
Studievragen bij Dekker en Den Ridder (2014)
1. Dekker en Den Ridder beschouwen polarisaties als “een verbreding van tegenstellingen”
(p.104) Wat bedoelen zij hiermee?
Polarisatie is een vorm van tegenstelling. Wat hierin geschreven wordt is dat tegenstellingen binnen
een bevolking ontstaan en deze door groepsvorming sterker worden. Zij bedoelen hier dat polarisatie
de verbreding tussen de bestaande tegenstellingen is. Er is sprake van een toenemende verdeeldheid
2. Welke onderzoeksvragen willen Dekker en Den Ridder beantwoorden?
Is er meer politiek-culturele verdeeldheid in de bevolking ontstaan?
Zijn politiek-culturele verschillen tussen bevolkingsgroepen groter geworden?
Is de samenhang van politieke voorkeuren met zelfvertrouwen sterker geworden?
Zijn we vaker gaan denken dat er grote tegenstellingen zijn?
3. Geef in eigen woorden weer wat het verschil tussen de eerste en de tweede
onderzoeksvraag is.
De eerste onderzoeksvraag duidt op het verschil in de gehele bevolking. Is deze gehele bevolking
meer verdeeld. Vraag twee gaat er iets dieper op in. In een bevolking bestaan groepen in vorm van
tegenstellingen. Bijvoorbeeld een groep die voor de vrijheid is en een groep die voor de gelijkheid is.
Zijn de verschillen tussen deze twee groepen dan groter geworden. Vraag een duidt op het individu
en vraag twee duidt op een groep.
4. Dekker en Den Ridder maken in hun onderzoek gebruik van enquêtedata. Wat zijn
enquêtedata? Hebben Dekker en Den Ridder zelf respondenten benaderd?
Dekker en Den Ridder hebben in hun onderzoek gebruik gemaakt van bevolkingsenquêtes uit twee
langlopende onderzoeken. De enquête data zijn verzamelde antwoorden van verschillende
respondenten op dezelfde soort vragen. Dekker en Den Ridder hebben gebruik gemaakt van
bestaande data en hebben dus niet zelf de respondenten benaderd.
5. Wat is het verschil tussen een beschrijvend of een verklarend onderzoek? (Let op: het
antwoord op deze vraag is niet in het artikel te vinden)
Een beschrijvend onderzoek is een onderzoek wat inzichten kan geven op bepaalde cijfers. Er kan
bijvoorbeeld in beschreven worden wat de hoeveelheid concurrenten op een markt zijn. Een
verklarend onderzoek gaat vooral om het beantwoorden van waarom vragen. Er wordt onderzocht
welke variabelen invloed hebben en hoe die elkaar beïnvloeden.
6. Is het onderzoek van Dekker en Den Ridder een beschrijvend of een verklarend
onderzoek? Leg uit.
Het onderzoek is een beschrijvend onderzoek. In dit onderzoek proberen ze vooral informatie te
geven over bepaalde cijfers ect.
7. Welke antwoorden vinden Dekker en Den Ridder op de gestelde onderzoeksvragen?
De bevolking is zeker niet over de hele linie meer verdeeld geraakt.
1
, Draaiboek Ped. Vraagstukken
Meestal zijn de veranderingen tussen de groepen niet groter geworden. In enkele gevallen wel;
de links-rechtstegenstelling nam toe tussen de seksen en tussen lager- en hoger opgeleiden, op
inkomstensnivellering polariseerden jong en oud en op EU hoger- en lager opgeleiden.
Ook hier vonden zij geen duidelijk antwoord. Er werd wel geconstateerd dat de samenhang van
politiek zelfvertrouwen met globaliseringskwesties relatief sterk is.
Niet als het om tegenstellingen tussen politieke partijen gaat, maar gemiddeld wel bij de
vergelijking van sociale groepen.
8. In de conclusie wordt vermeld: “We onderzochten polarisatie uitsluitend als kenmerk van
de opgetelde opvattingen en houdingen van individuen en niet als iets wat politiek en
maatschappelijk speelt in de interactie van burgers, in de media en in relaties tussen
partijen en maatschappelijke verbanden” (p. 125) Wat wordt hiermee bedoeld en waarom
is het van belang dat Dekker en Den Ridder dit vermelden?
Ze laten hiermee goed zien welke variabelen ze meegenomen hebben en op welk vlak ze getoetst
hebben. Zo kan men het niet vertalen naar het grotere geheel, omdat dat niet is waar dit onderzoek
betrekking op heeft. Het is belangrijk dat dit vermeld wordt, omdat anders de informatie misschien
verkeerd interpreteert wordt.
Studievragen bij Bakker, J. (2012)
1. “De komst van grote groepen migranten gedurende de jaren 60 en 70 van de vorige
eeuw ging als het ware kleur geven aan de reeds bestaande sociaal-economische
segregatie in de samenlevingen als geheel, die in het onderwijs in het bijzonder” (p.106)
Wat bedoelt Bakker hiermee?
Er was al een langere tijd sprake van segregatie, maar pas toen de migranten kwamen, werd het
onderwerp echt belicht. Er gingen mensen verhuizen (witte vlucht), waardoor zuilen eigenlijk gingen
instorten en er een mengelmoes kwam van groepen.
2. Geef een korte beschrijving van de drie hoofdoorzaken van schoolsegregatie.
- De kenmerken van het onderwijssysteem
o Door de spreiding van openbare en bijzondere scholen; meer
openbare scholen in buurten/wijken/regio's waar meer mensen
wonen met een andere achtergrond.
o Bijzondere scholen mogen leerlingen weigeren als hun achtergrond
niet aansluit bij de identiteit van de school.
o Er mogen scholen gesticht worden die aansluiten bij de
religie/levensbeschouwing waardoor ook meer islamitische scholen
kunnen ontstaan.
o De mate van differentiatie en selectie (moment selectie) bij de
overgang van primair naar secundair onderwijs dragen bij aan de
segregatie
- Ruimtelijke of residetiele segregatie
o Homogener worden van de populaties in de gesegregeerde
woonwijken (vooral in Rotterdam en Amsterdam)
o Eenzijdig samengestelde buurten zijn ook sociaaleconomische
achterstandswijken waar problemen kunnen oplopen
o Staat in de weg van interetnisch contract
o Kan een bedreiging zijn voor sociale cohesie
- Schoolkeuze gedrag van de ouders
2
PEDAGOGISCHE VRAAGSTUKKEN ROND
POLARISATIE
2021 - 2022
COORDINATOREN: BELINDA HIBBEL EN ALISSA PANIS
UTRECHT UNIVERSITY
,Draaiboek Ped. Vraagstukken
Week 2
Studievragen bij Dekker en Den Ridder (2014)
1. Dekker en Den Ridder beschouwen polarisaties als “een verbreding van tegenstellingen”
(p.104) Wat bedoelen zij hiermee?
Polarisatie is een vorm van tegenstelling. Wat hierin geschreven wordt is dat tegenstellingen binnen
een bevolking ontstaan en deze door groepsvorming sterker worden. Zij bedoelen hier dat polarisatie
de verbreding tussen de bestaande tegenstellingen is. Er is sprake van een toenemende verdeeldheid
2. Welke onderzoeksvragen willen Dekker en Den Ridder beantwoorden?
Is er meer politiek-culturele verdeeldheid in de bevolking ontstaan?
Zijn politiek-culturele verschillen tussen bevolkingsgroepen groter geworden?
Is de samenhang van politieke voorkeuren met zelfvertrouwen sterker geworden?
Zijn we vaker gaan denken dat er grote tegenstellingen zijn?
3. Geef in eigen woorden weer wat het verschil tussen de eerste en de tweede
onderzoeksvraag is.
De eerste onderzoeksvraag duidt op het verschil in de gehele bevolking. Is deze gehele bevolking
meer verdeeld. Vraag twee gaat er iets dieper op in. In een bevolking bestaan groepen in vorm van
tegenstellingen. Bijvoorbeeld een groep die voor de vrijheid is en een groep die voor de gelijkheid is.
Zijn de verschillen tussen deze twee groepen dan groter geworden. Vraag een duidt op het individu
en vraag twee duidt op een groep.
4. Dekker en Den Ridder maken in hun onderzoek gebruik van enquêtedata. Wat zijn
enquêtedata? Hebben Dekker en Den Ridder zelf respondenten benaderd?
Dekker en Den Ridder hebben in hun onderzoek gebruik gemaakt van bevolkingsenquêtes uit twee
langlopende onderzoeken. De enquête data zijn verzamelde antwoorden van verschillende
respondenten op dezelfde soort vragen. Dekker en Den Ridder hebben gebruik gemaakt van
bestaande data en hebben dus niet zelf de respondenten benaderd.
5. Wat is het verschil tussen een beschrijvend of een verklarend onderzoek? (Let op: het
antwoord op deze vraag is niet in het artikel te vinden)
Een beschrijvend onderzoek is een onderzoek wat inzichten kan geven op bepaalde cijfers. Er kan
bijvoorbeeld in beschreven worden wat de hoeveelheid concurrenten op een markt zijn. Een
verklarend onderzoek gaat vooral om het beantwoorden van waarom vragen. Er wordt onderzocht
welke variabelen invloed hebben en hoe die elkaar beïnvloeden.
6. Is het onderzoek van Dekker en Den Ridder een beschrijvend of een verklarend
onderzoek? Leg uit.
Het onderzoek is een beschrijvend onderzoek. In dit onderzoek proberen ze vooral informatie te
geven over bepaalde cijfers ect.
7. Welke antwoorden vinden Dekker en Den Ridder op de gestelde onderzoeksvragen?
De bevolking is zeker niet over de hele linie meer verdeeld geraakt.
1
, Draaiboek Ped. Vraagstukken
Meestal zijn de veranderingen tussen de groepen niet groter geworden. In enkele gevallen wel;
de links-rechtstegenstelling nam toe tussen de seksen en tussen lager- en hoger opgeleiden, op
inkomstensnivellering polariseerden jong en oud en op EU hoger- en lager opgeleiden.
Ook hier vonden zij geen duidelijk antwoord. Er werd wel geconstateerd dat de samenhang van
politiek zelfvertrouwen met globaliseringskwesties relatief sterk is.
Niet als het om tegenstellingen tussen politieke partijen gaat, maar gemiddeld wel bij de
vergelijking van sociale groepen.
8. In de conclusie wordt vermeld: “We onderzochten polarisatie uitsluitend als kenmerk van
de opgetelde opvattingen en houdingen van individuen en niet als iets wat politiek en
maatschappelijk speelt in de interactie van burgers, in de media en in relaties tussen
partijen en maatschappelijke verbanden” (p. 125) Wat wordt hiermee bedoeld en waarom
is het van belang dat Dekker en Den Ridder dit vermelden?
Ze laten hiermee goed zien welke variabelen ze meegenomen hebben en op welk vlak ze getoetst
hebben. Zo kan men het niet vertalen naar het grotere geheel, omdat dat niet is waar dit onderzoek
betrekking op heeft. Het is belangrijk dat dit vermeld wordt, omdat anders de informatie misschien
verkeerd interpreteert wordt.
Studievragen bij Bakker, J. (2012)
1. “De komst van grote groepen migranten gedurende de jaren 60 en 70 van de vorige
eeuw ging als het ware kleur geven aan de reeds bestaande sociaal-economische
segregatie in de samenlevingen als geheel, die in het onderwijs in het bijzonder” (p.106)
Wat bedoelt Bakker hiermee?
Er was al een langere tijd sprake van segregatie, maar pas toen de migranten kwamen, werd het
onderwerp echt belicht. Er gingen mensen verhuizen (witte vlucht), waardoor zuilen eigenlijk gingen
instorten en er een mengelmoes kwam van groepen.
2. Geef een korte beschrijving van de drie hoofdoorzaken van schoolsegregatie.
- De kenmerken van het onderwijssysteem
o Door de spreiding van openbare en bijzondere scholen; meer
openbare scholen in buurten/wijken/regio's waar meer mensen
wonen met een andere achtergrond.
o Bijzondere scholen mogen leerlingen weigeren als hun achtergrond
niet aansluit bij de identiteit van de school.
o Er mogen scholen gesticht worden die aansluiten bij de
religie/levensbeschouwing waardoor ook meer islamitische scholen
kunnen ontstaan.
o De mate van differentiatie en selectie (moment selectie) bij de
overgang van primair naar secundair onderwijs dragen bij aan de
segregatie
- Ruimtelijke of residetiele segregatie
o Homogener worden van de populaties in de gesegregeerde
woonwijken (vooral in Rotterdam en Amsterdam)
o Eenzijdig samengestelde buurten zijn ook sociaaleconomische
achterstandswijken waar problemen kunnen oplopen
o Staat in de weg van interetnisch contract
o Kan een bedreiging zijn voor sociale cohesie
- Schoolkeuze gedrag van de ouders
2
