Samenvatting Cultuurgeschiedenis Van De Lage Landen 1

Een lange aanvangsperiode (tem 10de eeuw)

Kelten, Romeinen en Germanen
Kelten
o Vanaf 5de eeuw v.C.
o Oostenrijk  Noorden
o Prille verstedelijking
o Topnoniemen: -on

Germanen
o Vanaf 2de eeuw v.C.
o Toponiemen: -inga, -haim/gem

Germaanse volksverhuizingen
(Franken, Saksen, Friezen)
_406_
Intocht Salische Franken (Rijn toen bevroren)
 ontstaan taalgrens langs heirbaan Keulen-Boulogne
Zuiden: acculturatie door Franken van Gallo-Romeinse cultuur
Noorden: Gallo-Romeinse cultuur verdwijnt, sommige civitates leven wel door

Romeinen
o Vanaf 57 v.C.
o Caesar ; de Bello Gallica

_53 v.C._
Gallia Belgica veroverd
 rijksgrens: Rijn
 Indeling in provincies en civitates met hoofdsteden etc.
 opdeling in Belgica secunda en Germania secunda

o Gallo-Romeinse cultuur:
- Ruilhandel => geldhandel
- Geschreven recht
- Volkslatijn
- Stadscultuur in civitates
- Eerste christelijke aanwezigheid


De Merovingische periode
Rijksvorming en politieke ontwikkeling
Clovis
= Stichter Merovingische dynastie  Francia wordt centrum (= Parijs)


_512_

1

, Lex Salica

Na Clovis
Verdeling van land onder zonen:
De Lage Landen:
- Neustrië (tussen Seine en Schelde)
- Austrasië (bekken van Maas en Rijn)


Merovingische samenleving
T.o.v. Gallo-Romeinse cultuur
(discontinuïteit)
- Stadscultuur => dorpen en hoeven
- Centraal bestuur => clanstructuur, personaliteitsbeginsel
 elke stam heeft eigen mondeling overgeleverde rechtspraak;
berechting van een persoon gebeurt volgens stammenrecht van clan
waartoe hij/zij behoort, ook als misdaad ergens anders wordt begaan

- Romeins recht =>clanregels, unificatie: Salische wet
- Geldeconomie => grond als vergoeding en waardemeter, opkomst van vazaliteit

(continuïteit)
- Muntslag en belastingen blijven in elementaire vorm overeind
- Sommige civitates blijven in gebruikt (bv. Tongeren)

Sociale groepen
Adel Gallo-Romeins en Germaans/Frankisch
Vrije lieden
Horigen/Laten Aan de grond gebonden personen
(Slaven)

Kerstening
_500_
Clovis gedoopt in Reims


Missionering als middel tot politieke expansie en rijksvorming

Cultuur in spoor van kerstening
o Missionarissen als stichters van abdijen (bv. Amandus)

Sint-Pietersabdij, Gent Sint-Baafsabdij, Gent




2

,o Heiligenlevens na marteldood (bv. Bonifatius)

Bonifatius dient
Bovenste register:
sacrament van doopsel toe

_754_ Marteldood
Onderste register:
van Bonifatius


o Doopvonten

o Tekstgenres in Latijn met kerkelijk ontstaansmilieu
(heiligenlevens, bijbelcommentaren, historiografieën, doopformulieren)



De Karolingische periode
Ontstaan van Karolingische rijk
Pippiniden
 Peppijn I wint veldtocht tegen Friezen
 _732_ Karel Martel houdt Saracenen (= moslims) tegen in Poitiers
 Peppijn (III) de Korte steunt paus in strijd tegen Longobarden
 _751_ Staatsgreep: Peppijn de Korte wordt gezalfd tot rex Francorum
(= Koning der Franken)
Peppijn de Korte = papa Karel de Grote


Karel de Grote
“vader van Europa”
o Expansiepolitiek ~ kersteningspolitiek (want gedwongen kerstening)
 Restauratie van het West-Romeinse rijk

_800_
Tot keizer gekroond door paus in Aken

o Rijk van Franken onder Karel de Grote:




Van Pyreneën (Spaanse mark) tot Donau
(Oostmark)

Van Friesland tot onder Rome`




3

, Centrifugale krachten
o Salische erfopvolginswet (nog geen primogenituur)
= bij overlijden van regerende koning wordt het rijd verdeeld over alle zonen


_843_
Verslag van Verdun: splitsing rijk onder Karels drie zonen
- Lotharius: keizerstitel en Midden-Francia
- Karel de Kale: West-francia
- Lodewijk de Duitser: Oost-Francië




_855_
Dood Lotharius: splitsing Lotharingen onder L’s drie zonen




_925_
Annexatie van Neder-Lotharingen door Duitse koning Hendrik de Vogelaar
 Onze gewesten verdeeld over Franse- en Duitse rijk

o Gevolg voor de Lage Landen:
- Schelde is grens tussen Frankrijk en Duitsland
- Ten westen: leen van Franse koning
- Ten oosten: leen van Duitse koning

o Lotharingse ruimte:
- Doorsneden door taalgrens
- Drietalig: Frans, Ned/Duits, Fries




4