I. Inleiding
1. Ontwikkelingen binnen justitie
2. Recente ontwikkelingen en pijnpunten
2.1 Vertrouwen van de burger in justitie
Barometer Hvj
Eurobarometer sinds 2014
Algemeen burger vertrouwen in justitie
Belgen doen veel beroep op de rechter: omdat we veel advocaten hebben, omdat onze rolrechten
laag zijn…
Geld voor justitie wordt niet efficiënt gebruikt
2.2 Hertekening van het gerechtelijk landschap en werklastmeting
2.2.1 Krachtlijnen
Sinds 2014 nieuw gerechtelijk landschap bestaat uit 4 krachtlijnen:
- schaalvergroting: efficiënter gerechtelijk landschap
- mobiliteit van magistraten: verticaal en horizontaal
- autonoom beheer: RM beheert zelf budget ipv FOD Justitie
2.2.1. Werklastmeting
Men slaagt er niet in de werklast te objectiveren
2.3 Versnelling rechtspleging – herwaardering eerste aanleg (Potpourri)
Focus meer op alternatieve geschillenbeslechting zodat minder hoger beroep
2.4 Digitalisering van justitie
2.5 Sociaal statuur – feminisering
3. Basisbegrippen
4. De rechterlijke macht
Organiek: RM: hoven, rechtbanken, justitiële rechtscolleges
Functioneel: alles dat recht spreekt: ook RvS & administratieve rechtscolleges
5. Alternatieven voor de overheidsrechter
Kwijtschelding, daden, partijbeslissing, arbitrage, bemiddeling, collaboratieve onderhandelingen…
eig nog vrij weinig door burger gekozen (heb dit wat geskipt bij studeren want hij zei niet veel in les)
1
,II. Bronnen van het burgerlijk procesrecht
1. Grondwet
2. Gerechtelijk Wetboek
Strijd tegen gerechtelijke achterstand
3. Bijzondere wetgeving
probleem: verkokering procesrecht
4. Rechtspraak (law in action)
Geen precedentenwerking, maar hoogste rechtscolleges wel veel gezag
Cass & GwH ook geen precedentenwerking, gewoon interpreteren volgens Cass. en prejudiciële
vragen aan GwH
5. Rechtsleer (doctrine/law in books)
6. Internationaal en supranationaal recht
7. Gebruiken
leiden soms tot rechtsontwikkeling
8. Algemene beginselen van behoorlijke procesvoering
Kan beschouwd worden als zelfstandige cass. grond voor HvC (heh?)
8.1 Recht van toegang tot de rechter
8.2 Hoor en wederhoor – rechten van verdediging
Alles wat aan de rechter wordt voorgelegd om zijn uitspraak te beïnvloeden moet deel uitmaken van
het debat
M.b.t. hele proces!!
8.3 Onpartijdigheid (obj & subj)
Obj: persoon moet in 2 hoedanigheden over 1 zaak oordelen
Subj: rechter heeft individuele mening
8.4 Onafhankelijkheid
Geen invloed van buitenaf
8.5 Motivering
8.6 Redelijke termijn
8.7 Partijautonomie (! Staat amper in samenvatting, check de cursus en de dia’s) =
beschikkingsbeginsel
2
, III. Kenmerken
1. Nationaal recht
Niet echt + wordt binnenkort geharmoniseerd EU
2. Gemengd publ-priv karakter
3. Ethische dimensie
Ongelijkheden worden in de loop van het proces uitgezwakt: equality of arms
4. Dynamisch
5. Formalisme
Belangrijk voor de rechtszekerheid. Regels met als doel oplossing conflict te bekomen, via
proportionaliteit (als doel regel bereikt is ookal is regel miskent, niet sanctioneren) en legaliteit
(gesloten systeem: WG bepaalt voor welke stukken nietigheid).
6. Dienend karakter
Burg procesrecht is wijze om handhaving materieel recht af te dwingen
IV. Rechtsvindingsmethodes
Doelgerichtheid & proceseconomie
V. Toepassingsgebied
1. Personeel toepassingsgebied
Alle rechtsbekwame rechtssubjecten (NP & RP) = bestaan & in leven, meerderjarig,
handelingsbekwaam.
Enkele immuniteit van rechtsmacht! Koning, diplomatieke bescherming, IO’s…
2. Materieel toepassingsgebied
Subj rechten: burg RB
Politieke rechten: administratieve rechtscolleges
3. Temporeel toepassingsgebied (veel discussie over)
Wijzigingen in het Ger. W. zijn ook van toepassing op reeds hangende geschillen & ze blijven bij
dezelfde RB aanhangig ookal is die volgens de nieuwe wet niet meer bevoegd.
Wet 03/08/2017: aanpassing Rmiddel: wijziging verstekprocedure: kijk naar initiële datum uitspraak
Wet 01/09/2018: aanleggrens politieRB & vrede RB: kijk naar initiële datum uitspraak
Wet 01/09/2018: wijziging bevoegdheid vrederechter: indien reeds aanhangig blijft aanhangig
Wet 01/07/2014: wijziging bevoegdheid ondernemingsrechtbank !! HoBer volgens nieuwe regels!
3
1. Ontwikkelingen binnen justitie
2. Recente ontwikkelingen en pijnpunten
2.1 Vertrouwen van de burger in justitie
Barometer Hvj
Eurobarometer sinds 2014
Algemeen burger vertrouwen in justitie
Belgen doen veel beroep op de rechter: omdat we veel advocaten hebben, omdat onze rolrechten
laag zijn…
Geld voor justitie wordt niet efficiënt gebruikt
2.2 Hertekening van het gerechtelijk landschap en werklastmeting
2.2.1 Krachtlijnen
Sinds 2014 nieuw gerechtelijk landschap bestaat uit 4 krachtlijnen:
- schaalvergroting: efficiënter gerechtelijk landschap
- mobiliteit van magistraten: verticaal en horizontaal
- autonoom beheer: RM beheert zelf budget ipv FOD Justitie
2.2.1. Werklastmeting
Men slaagt er niet in de werklast te objectiveren
2.3 Versnelling rechtspleging – herwaardering eerste aanleg (Potpourri)
Focus meer op alternatieve geschillenbeslechting zodat minder hoger beroep
2.4 Digitalisering van justitie
2.5 Sociaal statuur – feminisering
3. Basisbegrippen
4. De rechterlijke macht
Organiek: RM: hoven, rechtbanken, justitiële rechtscolleges
Functioneel: alles dat recht spreekt: ook RvS & administratieve rechtscolleges
5. Alternatieven voor de overheidsrechter
Kwijtschelding, daden, partijbeslissing, arbitrage, bemiddeling, collaboratieve onderhandelingen…
eig nog vrij weinig door burger gekozen (heb dit wat geskipt bij studeren want hij zei niet veel in les)
1
,II. Bronnen van het burgerlijk procesrecht
1. Grondwet
2. Gerechtelijk Wetboek
Strijd tegen gerechtelijke achterstand
3. Bijzondere wetgeving
probleem: verkokering procesrecht
4. Rechtspraak (law in action)
Geen precedentenwerking, maar hoogste rechtscolleges wel veel gezag
Cass & GwH ook geen precedentenwerking, gewoon interpreteren volgens Cass. en prejudiciële
vragen aan GwH
5. Rechtsleer (doctrine/law in books)
6. Internationaal en supranationaal recht
7. Gebruiken
leiden soms tot rechtsontwikkeling
8. Algemene beginselen van behoorlijke procesvoering
Kan beschouwd worden als zelfstandige cass. grond voor HvC (heh?)
8.1 Recht van toegang tot de rechter
8.2 Hoor en wederhoor – rechten van verdediging
Alles wat aan de rechter wordt voorgelegd om zijn uitspraak te beïnvloeden moet deel uitmaken van
het debat
M.b.t. hele proces!!
8.3 Onpartijdigheid (obj & subj)
Obj: persoon moet in 2 hoedanigheden over 1 zaak oordelen
Subj: rechter heeft individuele mening
8.4 Onafhankelijkheid
Geen invloed van buitenaf
8.5 Motivering
8.6 Redelijke termijn
8.7 Partijautonomie (! Staat amper in samenvatting, check de cursus en de dia’s) =
beschikkingsbeginsel
2
, III. Kenmerken
1. Nationaal recht
Niet echt + wordt binnenkort geharmoniseerd EU
2. Gemengd publ-priv karakter
3. Ethische dimensie
Ongelijkheden worden in de loop van het proces uitgezwakt: equality of arms
4. Dynamisch
5. Formalisme
Belangrijk voor de rechtszekerheid. Regels met als doel oplossing conflict te bekomen, via
proportionaliteit (als doel regel bereikt is ookal is regel miskent, niet sanctioneren) en legaliteit
(gesloten systeem: WG bepaalt voor welke stukken nietigheid).
6. Dienend karakter
Burg procesrecht is wijze om handhaving materieel recht af te dwingen
IV. Rechtsvindingsmethodes
Doelgerichtheid & proceseconomie
V. Toepassingsgebied
1. Personeel toepassingsgebied
Alle rechtsbekwame rechtssubjecten (NP & RP) = bestaan & in leven, meerderjarig,
handelingsbekwaam.
Enkele immuniteit van rechtsmacht! Koning, diplomatieke bescherming, IO’s…
2. Materieel toepassingsgebied
Subj rechten: burg RB
Politieke rechten: administratieve rechtscolleges
3. Temporeel toepassingsgebied (veel discussie over)
Wijzigingen in het Ger. W. zijn ook van toepassing op reeds hangende geschillen & ze blijven bij
dezelfde RB aanhangig ookal is die volgens de nieuwe wet niet meer bevoegd.
Wet 03/08/2017: aanpassing Rmiddel: wijziging verstekprocedure: kijk naar initiële datum uitspraak
Wet 01/09/2018: aanleggrens politieRB & vrede RB: kijk naar initiële datum uitspraak
Wet 01/09/2018: wijziging bevoegdheid vrederechter: indien reeds aanhangig blijft aanhangig
Wet 01/07/2014: wijziging bevoegdheid ondernemingsrechtbank !! HoBer volgens nieuwe regels!
3
