Samenvatting SW Thema 1: De ontwikkeling van de mens.
Hoofdstuk 1: Mensenkennis vs. Wetenschappelijke kennis.
1.1
Wat is mensenkennis? Er wordt niet over feiten of over de waarheid gesproken, het
komt vanuit het eigen standpunt van een persoon.
Bv. iedereen heeft een andere mening over de nieuwe leerling in de klas.
=> mensenkennis is subjectief.
Aan welke kenmerken herkennen we mensenkennis? (5)
1) Mensenkennis is subjectief
Het zijn persoonlijke ervaringen, het weten is beperkt, eenzijdig en gekleurd door een
persoonlijke mening.
=> persoonlijk karakter van mensenkennis maakt het oncontroleerbaar.
Bv. Fien vindt dat euthanasie bij kleine kinderen niet hoort en Pieter vindt van wel door eigen
ervaring met zijn neefje die kanker had en veel pijn had.
Een horoscoop is compleet ‘verzonnen’ en dus de informatie is niet controleerbaar.
2) Mensenkennis is vaak onduidelijk geformuleerd
Men formuleert dikwijls in vage, algemene en nietszeggende termen die waar of
onwaar zijn voor iedereen.
Bv. een horoscoop luidt “Je ontdekt dat je voordeel hebt vanwege je opvoeding, wat men je
meegegeven heeft staat je ten dienst.” => past niet voor iedereen.
3) Mensenkennis is onkritisch
Als een aantal stellingen worden aangenomen gaat men ook niet zoeken naar
bevestiging of weerlegging, resultaten die het tegendeel bewijzen worden niet naar
hun waarde geschat.
Bv. Siebe vindt homo’s verwijfd. Siebe leert Sander (homo) kennen tijdens voetbal en
kan heel goed opschieten met Siebe. Siebe is nog altijd niet van gedachten veranderd
over dat homo’s verwijfd zijn maar ziet Sander als uitzondering.
,4) Mensenkennis is inconsistent (= tegenstrijdig)
De conclusies die worden getrokken kunnen veranderen naargelang de situatie
veranderd.
Bv. je vindt dat vreemdgaan absoluut niet kan totdat je het zelf doet. Dan is het iets dat je
gewoon ‘overkomt’.
5) Mensenkennis is normatief
Het kan nog al snel gaan over hoe iets ‘hoort’ te zijn bijvoorbeeld in een
samenleving.
Bv. jongens mogen niet huilen, bejaarden mogen niet seksueel actief zijn,…
1.2
Wat is wetenschappelijke kennis? Men wil via onderzoek nieuwe kennis
verwerven om het algemene inzicht in de werkelijkheid te vergroten of om
praktijkproblemen op te lossen.
Bv. hoe zit het menselijk lichaam in elkaar (waar zit de dikke darm, etc.)
=> wetenschappelijke kennis is objectief.
Aan welke kenmerken herkennen we (zuiver) wetenschappelijke kennis? (6)
1) Wetenschappelijke kennis moet objectief zijn
Het resultaat van een onderzoek mag niet afhangen van de persoonlijke voorkeuren,
meningen of vooroordelen van de onderzoekers.
Bv. de resultaten van een onderzoek van een wetenschapper moet identiek hetzelfde zijn als
de resultaten van hetzelfde onderzoek dat door een andere wetenschapper is gedaan.
,2) Wetenschappelijke kennis moet methodisch verworven zijn
Wetenschappers moeten gebruik maken van wetenschappelijke instrumenten om tot
hun bevindingen te komen.
Bv. methoden= testen, experimenteren, observaties,…
3) Wetenschappelijke kennis moet controleerbaar zijn
Het volgt op de vorige 2 punten, een andere onderzoeker moet het onderzoek
opnieuw kunnen uitvoeren a.d.h.v. dezelfde werkwijze om aan dezelfde resultaten te
komen.
Bv. je controleert je antwoord op een wiskunde vraag door de formule nog eens in te vullen
op je rekenmachine om te controleren of je aan hetzelfde antwoord komt.
4) Een wetenschapper moet kritisch zijn tegenover de verkregen kennis
De resultaten van een onderzoek moet meerdere keren in vraag gesteld worden
vooraleer het wetenschappelijke kennis genoemd kan worden.
Bv. Men stelt vragen zoals: “Kan het niet anders zijn?”, “Is dat wel zo?”, “Zijn er geen
verklaringen mogelijk?”,…
5) Wetenschappelijke kennis is empirisch verkregen
De kennis moet dus in het verleden getoetst en bewezen geweest zijn.
Bv. de formule van Pythagoras moest eerst uitgetest en bewezen worden voordat men de
formule echt konden toepassen in het dagelijkse leven.
6) Het wetenschappelijk weten is systematisch geordend
Wetenschap is de systematische beschrijving van de wereld en een poging om de
onderzochte gegevens te ordenen en samen te vatten a.d.h.v. wetten en regels.
Bv. in een encyclopedie.
=> mensenkennis is in tegenstelling tot wetenschappelijke kennis chaotisch.
, 1.2.1
Wat is PTSS? Het staat voor ‘Post Traumatisch Stress Syndroom’, dit kan men
hebben na een traumatische gebeurtenis die men is overkomen.
Bv. 9/11, de overlevenden zullen misschien nooit meer in een hoog gebouw willen zitten
omdat ze bang zijn om opnieuw geraakt te worden.
o Effecten PTSS: (6)
1) Moeilijk in slaap vallen of blijven slapen;
2) Prikkelbaarheid of woede-uitbarstingen;
3) Zich moeilijk kunnen concentreren;
4) Overmatige waakzaamheid;
5) Overdreven schrikreactie;
6) Leidt tot spanning of belemmert functioneren in beroep of relaties.
1.2.2
Wat is psychologie? Psychologie is de wetenschap die het menselijk gedrag
(handelingen) en belevingen (mentale processen) van individuen bestudeert.
Op welke vlakken kunnen we het gedrag verdelen? (3)
1) Uiterlijk waarneembaar gedrag= dit gedrag kan door anderen waargenomen
worden.
Bv. in een stresssituatie gaan sommige mensen meer zweten of tikken ze de hele tijd met
hun voet op de grond.
2) Innerlijk waarneembaar gedrag= dit zijn fysiologische processen die anderen
niet op het eerste zicht kunnen waarnemen maar die wel meetbaar zijn met
hulpmiddelen.
Bv. in een stresssituatie hebben sommige mensen last van hoge bloeddruk, dit kan
waargenomen worden met een hartslagmeter.
Hoofdstuk 1: Mensenkennis vs. Wetenschappelijke kennis.
1.1
Wat is mensenkennis? Er wordt niet over feiten of over de waarheid gesproken, het
komt vanuit het eigen standpunt van een persoon.
Bv. iedereen heeft een andere mening over de nieuwe leerling in de klas.
=> mensenkennis is subjectief.
Aan welke kenmerken herkennen we mensenkennis? (5)
1) Mensenkennis is subjectief
Het zijn persoonlijke ervaringen, het weten is beperkt, eenzijdig en gekleurd door een
persoonlijke mening.
=> persoonlijk karakter van mensenkennis maakt het oncontroleerbaar.
Bv. Fien vindt dat euthanasie bij kleine kinderen niet hoort en Pieter vindt van wel door eigen
ervaring met zijn neefje die kanker had en veel pijn had.
Een horoscoop is compleet ‘verzonnen’ en dus de informatie is niet controleerbaar.
2) Mensenkennis is vaak onduidelijk geformuleerd
Men formuleert dikwijls in vage, algemene en nietszeggende termen die waar of
onwaar zijn voor iedereen.
Bv. een horoscoop luidt “Je ontdekt dat je voordeel hebt vanwege je opvoeding, wat men je
meegegeven heeft staat je ten dienst.” => past niet voor iedereen.
3) Mensenkennis is onkritisch
Als een aantal stellingen worden aangenomen gaat men ook niet zoeken naar
bevestiging of weerlegging, resultaten die het tegendeel bewijzen worden niet naar
hun waarde geschat.
Bv. Siebe vindt homo’s verwijfd. Siebe leert Sander (homo) kennen tijdens voetbal en
kan heel goed opschieten met Siebe. Siebe is nog altijd niet van gedachten veranderd
over dat homo’s verwijfd zijn maar ziet Sander als uitzondering.
,4) Mensenkennis is inconsistent (= tegenstrijdig)
De conclusies die worden getrokken kunnen veranderen naargelang de situatie
veranderd.
Bv. je vindt dat vreemdgaan absoluut niet kan totdat je het zelf doet. Dan is het iets dat je
gewoon ‘overkomt’.
5) Mensenkennis is normatief
Het kan nog al snel gaan over hoe iets ‘hoort’ te zijn bijvoorbeeld in een
samenleving.
Bv. jongens mogen niet huilen, bejaarden mogen niet seksueel actief zijn,…
1.2
Wat is wetenschappelijke kennis? Men wil via onderzoek nieuwe kennis
verwerven om het algemene inzicht in de werkelijkheid te vergroten of om
praktijkproblemen op te lossen.
Bv. hoe zit het menselijk lichaam in elkaar (waar zit de dikke darm, etc.)
=> wetenschappelijke kennis is objectief.
Aan welke kenmerken herkennen we (zuiver) wetenschappelijke kennis? (6)
1) Wetenschappelijke kennis moet objectief zijn
Het resultaat van een onderzoek mag niet afhangen van de persoonlijke voorkeuren,
meningen of vooroordelen van de onderzoekers.
Bv. de resultaten van een onderzoek van een wetenschapper moet identiek hetzelfde zijn als
de resultaten van hetzelfde onderzoek dat door een andere wetenschapper is gedaan.
,2) Wetenschappelijke kennis moet methodisch verworven zijn
Wetenschappers moeten gebruik maken van wetenschappelijke instrumenten om tot
hun bevindingen te komen.
Bv. methoden= testen, experimenteren, observaties,…
3) Wetenschappelijke kennis moet controleerbaar zijn
Het volgt op de vorige 2 punten, een andere onderzoeker moet het onderzoek
opnieuw kunnen uitvoeren a.d.h.v. dezelfde werkwijze om aan dezelfde resultaten te
komen.
Bv. je controleert je antwoord op een wiskunde vraag door de formule nog eens in te vullen
op je rekenmachine om te controleren of je aan hetzelfde antwoord komt.
4) Een wetenschapper moet kritisch zijn tegenover de verkregen kennis
De resultaten van een onderzoek moet meerdere keren in vraag gesteld worden
vooraleer het wetenschappelijke kennis genoemd kan worden.
Bv. Men stelt vragen zoals: “Kan het niet anders zijn?”, “Is dat wel zo?”, “Zijn er geen
verklaringen mogelijk?”,…
5) Wetenschappelijke kennis is empirisch verkregen
De kennis moet dus in het verleden getoetst en bewezen geweest zijn.
Bv. de formule van Pythagoras moest eerst uitgetest en bewezen worden voordat men de
formule echt konden toepassen in het dagelijkse leven.
6) Het wetenschappelijk weten is systematisch geordend
Wetenschap is de systematische beschrijving van de wereld en een poging om de
onderzochte gegevens te ordenen en samen te vatten a.d.h.v. wetten en regels.
Bv. in een encyclopedie.
=> mensenkennis is in tegenstelling tot wetenschappelijke kennis chaotisch.
, 1.2.1
Wat is PTSS? Het staat voor ‘Post Traumatisch Stress Syndroom’, dit kan men
hebben na een traumatische gebeurtenis die men is overkomen.
Bv. 9/11, de overlevenden zullen misschien nooit meer in een hoog gebouw willen zitten
omdat ze bang zijn om opnieuw geraakt te worden.
o Effecten PTSS: (6)
1) Moeilijk in slaap vallen of blijven slapen;
2) Prikkelbaarheid of woede-uitbarstingen;
3) Zich moeilijk kunnen concentreren;
4) Overmatige waakzaamheid;
5) Overdreven schrikreactie;
6) Leidt tot spanning of belemmert functioneren in beroep of relaties.
1.2.2
Wat is psychologie? Psychologie is de wetenschap die het menselijk gedrag
(handelingen) en belevingen (mentale processen) van individuen bestudeert.
Op welke vlakken kunnen we het gedrag verdelen? (3)
1) Uiterlijk waarneembaar gedrag= dit gedrag kan door anderen waargenomen
worden.
Bv. in een stresssituatie gaan sommige mensen meer zweten of tikken ze de hele tijd met
hun voet op de grond.
2) Innerlijk waarneembaar gedrag= dit zijn fysiologische processen die anderen
niet op het eerste zicht kunnen waarnemen maar die wel meetbaar zijn met
hulpmiddelen.
Bv. in een stresssituatie hebben sommige mensen last van hoge bloeddruk, dit kan
waargenomen worden met een hartslagmeter.
