Ethiek
6 punten van de 20
20 MC vragen
Waarden, deugden en Grondhouding Les 1
Moraal vs ethiek
Moraal Ethiek
Mos – mores = gebruiken, zeden, Ethos = vermogen om op een goede manier
gewoonten overkomen
Geheel van normen, waarden en deugden Reflectie op moraal, zoekt antwoorden op
die het gedrag van een persoon mee sturen de vraag hoe te handelen
Individueel, bepaald je gedrag
Moreel probleem = Wat is de beste keuze?
Moreel dilemma = Straffer, probleem maar
als je ene kiest verlies je ander, nooit goede
keuze
Morele nood = In situatie zitten die niet oke
is, niemand ziet het
bv. je ziet iemand gepest worden op de bus,
die is in morele nood
Waarden vs normen vs deugden
Normen Waarden Deugden
Gebod of verplichting Wat je belangrijk vind Karaktereigenschappen
naleven Verinnerlijkte waarden
Bv. theoretisch examen je Bv. veiligheid Bv. voorzichtigheid
leert regels, neergeschreven
Soorten ethische stelsels
Zijn pogingen om modellen en principes voor het goede handelen te vatten, op te stellen
en te funderen
Kunnen descriptief (hoe we moreel handelen) of prescriptief zijn (hoe we horen te
handelen)
Leggen nadruk op ratio of op gevoel
Verwijzen naar interne motieven of naar externe resultaten (gevolgen)
Doen beroep op algemene principes of op waarden, normen of de deugden
Zijn absolutistisch of relativistisch
,Transpersoonlijk mensbeeld
Gaat niet over persoon maar over wat we allemaal delen.
Als we zeggen “ik” verwijzen we allemaal naar zelfde. De persoon waarin iets in verschijnt.
Bv. Blad veranderd nooit (oceaan) maar wat erop staat veranderd continu.
We streven naar IK maar we zijn dit al.
IK vs ik
IK (hoofdletter) (oceaan) ik (kleine letter) (golf)
Het onveranderlijke waarin alles verschijnt Persoonlijkheid
Waar alle golven op verschijnen.
De golf van de oceaan die zijn eigen leven
Het bewustzijn leidt
Bij iedereen hetzelfde We zijn de oceaan maar identificeren aan
de golf
1. Wordt niet verstoord = vrede In stand gehouden door:
2. Heeft geen tekort = geluk 1. Angst voor de dood, ik ben eindig,
3. Heeft geen grenzen = vrijheid afgesloten
4. Voelt zich niet afgescheiden = liefde 2. Ik heb te kort: Verlangen wat we
niet hebben
Manifesteert in:
1. Schuldgevoel “niet goed genoeg”
2. Beschuldigen “jij niet goed genoeg”
3. Trots “mijn golf is mooier”
4. Zorgen, angst en ongerustheid “ik
wil niet dat…”
5. Hechting “ik zou willen dat…”
Kernkwaliteiten
= Drijven jou in je leven, wat vind je belangrijk, …
= gebruiken op cv om jezelf te verkopen
= komen op je begrafenis
Brug tussen absoluut en relatief
Zijn essentieel in je leven en geven zin aan je leven
zijn datgene van waaruit je ten diepste handelt
Zijn onbaatzuchtig ( wil er niets voor terug) en transcendent (ze staan ten dienste van
allen, niet van jou alleen)
Manifesteren zich als grondhouding
, Zorgethiek Les 2
Visies en waarden in de zorg AXEL LIEGEOIS
Betrokkenen in de zorgrelatie
Micro niveau Meso niveau Macro niveau
Zorgontvanger: eigen Visie en missie van de Gemeenschap en beleid:
verantwoordelijkheid voorziening: professionele maatschappelijke
verantwoordelijkheid verantwoordelijkheid
Zorgverleners:professionele
verantwoordelijkheid
Naastbetrokkenen: sociale
verantwoordelijkheid
Visies op de zorgrelatie
Traditioneel visie Moderne visie Relationele visie
Medisch paradigma Emancipatorisch paradigma Relationeel paradigma
Hippocrates eed: Zorgontvanger recht op
“Ik zal naar mijn beste zelfbepaling Besef dat we onze kaders te
oordeel en vermogen en om waarden: autonomie en individualistisch hebben
bestwil mijner zieken hen privacy gemaakt
een leefregel voorschrijven
en nooit iemand kwaad Maatschappelijk paradigma De relationele visie
doen” Participatie, ondersteunen onderkent het belang van
om zelf te doen de relatie, de wederzijdse
verbondenheid,
Religieus paradigma waarden: participatie, betrokkenheid en
Heb de naasten liever dan rechtvaardigheid, afhankelijkheid
jezelf: godsdienst levenskwaliteit en
Beschermen en zorg duurzaamheid Onafhankelijk individu
(beschermwaardigheid en
zorgverlening) Vermaatschappelijking van Waarden: solidariteit en
Nadeel: paternalisme de zorg: de zorgontvanger is vertrouwen
een volwaardig burger in de
samenleving
Economisering van de zorg
Regulering van de zorg
(evidence based practice)
Kern- of eulogiewaarden
“wat geeft me voldoening in mijn leven?”
Vertrekken niet van absolute ik maar vanuit het essentiële
Wat zorgt voor enthousiasme?
6 punten van de 20
20 MC vragen
Waarden, deugden en Grondhouding Les 1
Moraal vs ethiek
Moraal Ethiek
Mos – mores = gebruiken, zeden, Ethos = vermogen om op een goede manier
gewoonten overkomen
Geheel van normen, waarden en deugden Reflectie op moraal, zoekt antwoorden op
die het gedrag van een persoon mee sturen de vraag hoe te handelen
Individueel, bepaald je gedrag
Moreel probleem = Wat is de beste keuze?
Moreel dilemma = Straffer, probleem maar
als je ene kiest verlies je ander, nooit goede
keuze
Morele nood = In situatie zitten die niet oke
is, niemand ziet het
bv. je ziet iemand gepest worden op de bus,
die is in morele nood
Waarden vs normen vs deugden
Normen Waarden Deugden
Gebod of verplichting Wat je belangrijk vind Karaktereigenschappen
naleven Verinnerlijkte waarden
Bv. theoretisch examen je Bv. veiligheid Bv. voorzichtigheid
leert regels, neergeschreven
Soorten ethische stelsels
Zijn pogingen om modellen en principes voor het goede handelen te vatten, op te stellen
en te funderen
Kunnen descriptief (hoe we moreel handelen) of prescriptief zijn (hoe we horen te
handelen)
Leggen nadruk op ratio of op gevoel
Verwijzen naar interne motieven of naar externe resultaten (gevolgen)
Doen beroep op algemene principes of op waarden, normen of de deugden
Zijn absolutistisch of relativistisch
,Transpersoonlijk mensbeeld
Gaat niet over persoon maar over wat we allemaal delen.
Als we zeggen “ik” verwijzen we allemaal naar zelfde. De persoon waarin iets in verschijnt.
Bv. Blad veranderd nooit (oceaan) maar wat erop staat veranderd continu.
We streven naar IK maar we zijn dit al.
IK vs ik
IK (hoofdletter) (oceaan) ik (kleine letter) (golf)
Het onveranderlijke waarin alles verschijnt Persoonlijkheid
Waar alle golven op verschijnen.
De golf van de oceaan die zijn eigen leven
Het bewustzijn leidt
Bij iedereen hetzelfde We zijn de oceaan maar identificeren aan
de golf
1. Wordt niet verstoord = vrede In stand gehouden door:
2. Heeft geen tekort = geluk 1. Angst voor de dood, ik ben eindig,
3. Heeft geen grenzen = vrijheid afgesloten
4. Voelt zich niet afgescheiden = liefde 2. Ik heb te kort: Verlangen wat we
niet hebben
Manifesteert in:
1. Schuldgevoel “niet goed genoeg”
2. Beschuldigen “jij niet goed genoeg”
3. Trots “mijn golf is mooier”
4. Zorgen, angst en ongerustheid “ik
wil niet dat…”
5. Hechting “ik zou willen dat…”
Kernkwaliteiten
= Drijven jou in je leven, wat vind je belangrijk, …
= gebruiken op cv om jezelf te verkopen
= komen op je begrafenis
Brug tussen absoluut en relatief
Zijn essentieel in je leven en geven zin aan je leven
zijn datgene van waaruit je ten diepste handelt
Zijn onbaatzuchtig ( wil er niets voor terug) en transcendent (ze staan ten dienste van
allen, niet van jou alleen)
Manifesteren zich als grondhouding
, Zorgethiek Les 2
Visies en waarden in de zorg AXEL LIEGEOIS
Betrokkenen in de zorgrelatie
Micro niveau Meso niveau Macro niveau
Zorgontvanger: eigen Visie en missie van de Gemeenschap en beleid:
verantwoordelijkheid voorziening: professionele maatschappelijke
verantwoordelijkheid verantwoordelijkheid
Zorgverleners:professionele
verantwoordelijkheid
Naastbetrokkenen: sociale
verantwoordelijkheid
Visies op de zorgrelatie
Traditioneel visie Moderne visie Relationele visie
Medisch paradigma Emancipatorisch paradigma Relationeel paradigma
Hippocrates eed: Zorgontvanger recht op
“Ik zal naar mijn beste zelfbepaling Besef dat we onze kaders te
oordeel en vermogen en om waarden: autonomie en individualistisch hebben
bestwil mijner zieken hen privacy gemaakt
een leefregel voorschrijven
en nooit iemand kwaad Maatschappelijk paradigma De relationele visie
doen” Participatie, ondersteunen onderkent het belang van
om zelf te doen de relatie, de wederzijdse
verbondenheid,
Religieus paradigma waarden: participatie, betrokkenheid en
Heb de naasten liever dan rechtvaardigheid, afhankelijkheid
jezelf: godsdienst levenskwaliteit en
Beschermen en zorg duurzaamheid Onafhankelijk individu
(beschermwaardigheid en
zorgverlening) Vermaatschappelijking van Waarden: solidariteit en
Nadeel: paternalisme de zorg: de zorgontvanger is vertrouwen
een volwaardig burger in de
samenleving
Economisering van de zorg
Regulering van de zorg
(evidence based practice)
Kern- of eulogiewaarden
“wat geeft me voldoening in mijn leven?”
Vertrekken niet van absolute ik maar vanuit het essentiële
Wat zorgt voor enthousiasme?
