Samenvatting Recht Hoofdstuk 2 Staatsrecht

Staatsrecht Fundamentele regels (beginselen) van het publiekrecht
(= grondwettelijk recht)
(= constitutioneel recht)  Inrichting en werking van de verschillende staatsmachten
 fundamentele rechten en vrijheden van burgers

Democratie Burgers nemen deel aan de machtsuitoefening
! in België gebeurt dit niet rechtstreeks, maar via
vertegenwoordigers die door de burgers worden verkozen !

Representatieve Indirecte vertegenwoordiging (zoals bv in België)
democratie

Rechtsstaat 3 kernmerken:
(<-> politiestaat)
- Iedereen (zowel gezagdragers als gezagsonderhorigen)
moeten zich aan de rechtsregels houden

- Bevoegdheid van gezagsdragers wordt beperkt door de
fundamentele rechten en vrijheden van de burgers

- Aanwezigheid van onafhankelijk rechtbanken
(beslissen over geschillen tss burgers onderling of tss
burgers en de overheid)

Monarchie Koning is het juridisch staatshoofd
(Onbekwaamheid van de Koning om alleen te handelen)
! geen enkele akte van de Koning kan gevolg hebben indien ze niet
door 1 of meer ministers is mede-ondertekend !

Driemachtenleer Indien alle macht geconcentreerd is bij een enkeling of bij een
(= Trias politica) kleine groep, zal dit noodzakelijk leiden tot machtsmisbruik en
(= l’esprit des lois) willekeur
 Noodzakelijk om verschillende machten te verdelen door
verschillende staatsfuncties toe te wijzen aan
afzonderlijke organen

Wetgevende Macht Opstellen van algemeen bindende, abstracte regels
Wetgevende functie

Uitvoerende Macht Toepassen van de abstracte regels in de praktijk en het dagelijks
bestuur
Uitvoerende of administratieve functie

Rechterlijke Macht Beslechten van geschillen die rijzen bij de toepassing van de
regels van de Wetgevende Macht en van de
uitvoeringsmaatregelen van de Uitvoerende Macht
Rechterlijke functie

Federalisme De verdeling van de macht tussen het geheel (de federale staat)

, en de delen (de deelstaten of deelgebieden)

Gemeenschappen - Vlaamse Gemeenschap
- Franse Gemeenschap
- Duitstalige Gemeenschap
Taalgrenzen/ bevolkingsgroepen creëren de grens !!!

Gewesten - Vlaams Gewest
- Waals Gewest
- Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Duidelijk begrensde grondgebieden !!!

Grondgebonden - Ruimtelijke ordening,
aangelegenheden - het leefmilieu en waterbeleid,
- landinrichting en natuurbehoud,
- de huisvesting,
- het landbouwbeleid,
- de economie,
- het energiebeleid,
- het tewerkstellingsbeleid,
- de openbare werken,
- het vervoer
! Geregeld door gewesten !

Persoonsgebonden - Culturele aangelegenheden
aangelegenheden - Onderwijs
- Bepaalde aspecten van het gezondheidsbeleid en
bijstand aan personen
- Taalgebruik
! Geregeld door gemeenschappen !

Residuaire Bevoegdheid die niet uitdrukkelijk aan een ander orgaan is
bevoegdheden toegewezen

Grondwettelijk Hof Vernietigt en schorst wetten, decreten of ordonnanties die in
strijd zijn met de regels over de bevoegdheidsverdeling

Ondergeschikte besturen Blijven onderworpen aan bestuurlijk toezicht van de hogere
overheden

Federaal Parlement Nationale volksvertegenwoordiging van België
= Belgisch Parlement
= (Wetgevende) Kamers

Wetsvoorstel Initiatief van een Parlementslid

Wetsontwerp Initiatief van de Koning (initiatief van de Federale Regering ter
ondertekening aan de Koning voorgelegd)

Afdeling wetgeving van Advies over de initiatieven uitbrengen