Scheikunde hoofdstuk 6
Scheikunde §6.1
De chemie die zich bezighoudt met het bestuderen van koolstofverbindingen wordt wel
organische chemie genoemd, tegenwoordig koolstofchemie.
Tot de koolwaterstoffen behoren alle verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen
en waterstofatomen.
Homologe reeks: de verhouding tussen het aantal C-atomen en het
aantal H-atomen in de moleculen gelijk. Bijvoorbeeld de groep alkanen
met de algemene formule CnH2n + 2.
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen: in een onvertakt
koolwaterstofmolecuul is elk C-atoom met 1 of 2 andere C-atomen
verbonden. In een vertakt koolwaterstofmolecuul komt minstens 1 C-atoom
voor dat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden.
Als je met dezelfde molecuulformule, 2 verschillende stoffen kunt krijgen
heb je te maken met een isomerie, de twee verschillende stoffen zijn
isomeren.
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele atoombindingen
tussen C-atomen (alkanen). In een onverzadigd koolwaterstofmolecuul komen
één of meer dubbele atoombindingen tussen C-atomen voor (alkenen). Er zijn ook
onverzadigde stoffen met drievoudige binding tussen twee C-atomen (alkynen).
Als in een molecuul een ring voorkomt, spreek je van een cyclische verbinding.
Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of niet-cyclisch.
De afstand tussen alle C-atomen in benzeen is gelijk. Stoffen waarvan de
moleculen een benzeenring bevatten worden aromaten genoemd. Alle
koolwaterstoffen die geen benzeenstructuur bevatten,
noem je alifatische koolwaterstoffen.
Scheikunde §6.2
De naamgeving van onvertakte alkanen moet je uit je hoofd leren. Die vormen Naam Molecuu
de basis voor de naamgeving van de vertakte alkanen. (alkanen l
Voor vertakte alkanen moet je een aantal ) formule
formules uit je hoofd kennen: de alkylgroepen. Methaan CH4
Regels voor naamgeving van alkanen: Ethaan C2H6
1. Zoek de langste onvertakte keten van C- Propaan C3H8
atomen op: de stam. Butaan C4H10
2. Bedenk wat de stamnaam wordt. Pentaan C5H12
3. Nummer de langste keten om plaats te bepalen voor zijgroep. Gebruik
Hexaan C6H14
nummering waarbij je de eerste zijgroep tegenkomt.
Heptaan C7H16
4. Zijgroep wordt voor de naam van de hoofdketen vermeld.
Octaan C8H18
5. Komt eenzelfde zijgroep vaker voor, gebruik dan voorvoegsels (di,
tri, ..) Nonaan C9H20
6. Meerdere zijgroepen → alfabetische volgorde (voorvoegsels tellen Decaan C10H22
niet)
7. Getallen gescheiden door komma, tussen getal en letter een streepje.
Scheikunde §6.1
De chemie die zich bezighoudt met het bestuderen van koolstofverbindingen wordt wel
organische chemie genoemd, tegenwoordig koolstofchemie.
Tot de koolwaterstoffen behoren alle verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen
en waterstofatomen.
Homologe reeks: de verhouding tussen het aantal C-atomen en het
aantal H-atomen in de moleculen gelijk. Bijvoorbeeld de groep alkanen
met de algemene formule CnH2n + 2.
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen: in een onvertakt
koolwaterstofmolecuul is elk C-atoom met 1 of 2 andere C-atomen
verbonden. In een vertakt koolwaterstofmolecuul komt minstens 1 C-atoom
voor dat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden.
Als je met dezelfde molecuulformule, 2 verschillende stoffen kunt krijgen
heb je te maken met een isomerie, de twee verschillende stoffen zijn
isomeren.
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele atoombindingen
tussen C-atomen (alkanen). In een onverzadigd koolwaterstofmolecuul komen
één of meer dubbele atoombindingen tussen C-atomen voor (alkenen). Er zijn ook
onverzadigde stoffen met drievoudige binding tussen twee C-atomen (alkynen).
Als in een molecuul een ring voorkomt, spreek je van een cyclische verbinding.
Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of niet-cyclisch.
De afstand tussen alle C-atomen in benzeen is gelijk. Stoffen waarvan de
moleculen een benzeenring bevatten worden aromaten genoemd. Alle
koolwaterstoffen die geen benzeenstructuur bevatten,
noem je alifatische koolwaterstoffen.
Scheikunde §6.2
De naamgeving van onvertakte alkanen moet je uit je hoofd leren. Die vormen Naam Molecuu
de basis voor de naamgeving van de vertakte alkanen. (alkanen l
Voor vertakte alkanen moet je een aantal ) formule
formules uit je hoofd kennen: de alkylgroepen. Methaan CH4
Regels voor naamgeving van alkanen: Ethaan C2H6
1. Zoek de langste onvertakte keten van C- Propaan C3H8
atomen op: de stam. Butaan C4H10
2. Bedenk wat de stamnaam wordt. Pentaan C5H12
3. Nummer de langste keten om plaats te bepalen voor zijgroep. Gebruik
Hexaan C6H14
nummering waarbij je de eerste zijgroep tegenkomt.
Heptaan C7H16
4. Zijgroep wordt voor de naam van de hoofdketen vermeld.
Octaan C8H18
5. Komt eenzelfde zijgroep vaker voor, gebruik dan voorvoegsels (di,
tri, ..) Nonaan C9H20
6. Meerdere zijgroepen → alfabetische volgorde (voorvoegsels tellen Decaan C10H22
niet)
7. Getallen gescheiden door komma, tussen getal en letter een streepje.
