Samenvatting Personen-, Familie- en Familiaal Vermogensrecht – 2BA Rechten KU Leuven
2021-2022
Inhoudsopgave
INLEIDING ....................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1 – SITUERING ................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2 – ONTWIKKELINGEN EN ACTUELE TENDENSEN ........................................................................ 4
HOOFDSTUK 3 – BRONNEN VAN HET PERSONEN-, FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT .................................. 5
DEEL 1 – AFSTAMMING EN ADOPTIE ............................................................................................... 7
HOOFDSTUK 1 – AFSTAMMING .............................................................................................................. 7
AFDELING 1 – INLEIDING .............................................................................................................................. 7
AFDELING 2 – EVOLUTIES IN HET AFSTAMMINGSRECHT ...................................................................................... 7
AFDELING 3 – AFSTAMMING LANGS MOEDERSZIJDE .......................................................................................... 8
AFDELING 4 – AFSTAMMING LANGS VADERSZIJDE ............................................................................................. 9
AFDELING 5 – AFSTAMMING NA MEDISCH BEGELEIDE VOORTPLANTING EN AFSTAMMING VAN MEEMOEDERSZIJDE ..... 12
AFDELING 6 – RECHTSGEVOLGEN VAN AFSTAMMING ....................................................................................... 14
HOOFDSTUK 2 – ADOPTIE ................................................................................................................... 15
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 15
AFDELING 2 – SOORTEN ADOPTIE................................................................................................................. 15
AFDELING 3 – VOORWAARDEN VOOR ADOPTIE ............................................................................................... 16
AFDELING 4 – ADOPTIEPROCEDURE .............................................................................................................. 18
AFDELING 5 – GEVOLGEN VAN DE ADOPTIE .................................................................................................... 18
AFDELING 6 – BEËINDIGING VAN DE ADOPTIE ................................................................................................. 19
AFDELING 7 – RECHT VAN ADOPTIEKIND OM ZIJN AFKOMST TE KENNEN .............................................................. 20
DEEL 2 – IDENTITEIT VAN DE PERSOON: NAAM EN GESLACHT ....................................................... 21
HOOFDSTUK 1 – NAAM ...................................................................................................................... 21
AFDELING 1 – BEGRIP, AARD EN KENMERKEN ................................................................................................. 21
AFDELING 2 – FAMILIENAAM....................................................................................................................... 21
AFDELING 3 – VOORNAAM ......................................................................................................................... 24
HOOFDSTUK 2 – GESLACHT ................................................................................................................. 26
AFDELING 1 – GESLACHT, GENDER EN GENDERIDENTITEIT................................................................................. 26
AFDELING 2 – VASTSTELLING VAN HET GESLACHT ............................................................................................ 26
AFDELING 3 – AANPASSING VAN DE REGISTRATIE VAN HET GESLACHT ................................................................. 26
DEEL 3 – HET MINDERJARIGE KIND ................................................................................................ 28
HOOFDSTUK 1 – HANDELINGSONBEKWAAMHEID MINDERJARIGEN ............................................................... 28
AFDELING 1 – BEGRIP EN SITUERING ............................................................................................................. 28
AFDELING 2 – UITZONDERLIJKE HANDELINGSBEKWAAMHEID ............................................................................. 28
AFDELING 3 – VOLLEDIGE HANDELINGSONBEKWAAMHEID ................................................................................ 29
AFDELING 4 – BEPERKTE HANDELINGSONBEKWAAMHEID ................................................................................. 30
1
,HOOFDSTUK 2 – OUDERLIJKE RECHTEN EN PLICHTEN ................................................................................. 30
AFDELING 1 – OUDERLIJK GEZAG ................................................................................................................. 30
AFDELING 2 – OUDERLIJKE VERPLICHTINGEN .................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 3 – VOOGDIJ EN PLEEGVOOGDIJ .......................................................................................... 37
AFDELING 1 – VOOGDIJ .............................................................................................................................. 37
AFDELING 2 – PLEEGVOOGDIJ...................................................................................................................... 38
HOOFDSTUK 4 – RECHT OP PERSOONLIJK CONTACT ................................................................................... 39
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 39
AFDELING 2 – OUDERS............................................................................................................................... 39
AFDELING 3 – GROOTOUDERS ..................................................................................................................... 39
AFDELING 4 – BROERS EN ZUSSEN ................................................................................................................ 39
AFDELING 5 – ANDERE PERSONEN ................................................................................................................ 39
DEEL 4 – TWEERELATIES: HUWELIJK EN SAMENWONING............................................................... 41
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING ................................................................................................................. 41
HOOFDSTUK 2 – HUWELIJK: AANGAAN VAN EEN HUWELIJK ........................................................................ 41
AFDELING 1 – GRONDVOORWAARDEN .......................................................................................................... 41
AFDELING 2 – VORMVEREISTEN ................................................................................................................... 44
AFDELING 3 – NIETIGVERKLARING VAN HET HUWELIJK ..................................................................................... 44
HOOFDSTUK 3 – GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK: PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL ................................................ 46
AFDELING 1 – SITUERING............................................................................................................................ 46
AFDELING 2 – KENMERKEN PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL................................................................................... 46
AFDELING 3 – HANDELINGSBEKWAAMHEID ECHTGENOTEN ............................................................................... 46
AFDELING 4 – PERSOONLIJKE HUWELIJKSVERPLICHTINGEN ................................................................................ 46
AFDELING 5 – VERPLICHTING TOT HULP EN TOT BIJDRAGE IN DE LASTEN VAN HET HUWELIJK ................................... 47
AFDELING 6 – BESCHERMING VAN DE GEZINSWONING ..................................................................................... 48
AFDELING 7 – VRIJHEID VAN BEROEP ............................................................................................................ 49
AFDELING 8 – INNING EN BESTEDING VAN INKOMSTEN .................................................................................... 50
AFDELING 9 – BANKREKENINGEN EN KLUIZEN ................................................................................................. 50
AFDELING 10 – HOOFDELIJKHEID VOOR HUISHOUDELIJKE SCHULDEN .................................................................. 50
AFDELING 11 – BESCHERMING GEZINSBELANG TEGEN SCHENKINGEN EN PERSOONLIJKE ZEKERHEDEN ....................... 51
AFDELING 12 – DRINGENDE MAATREGELEN ................................................................................................... 51
HOOFDSTUK 4 – SECUNDAIRE STELSELS: WERKING TIJDENS HET HUWELIJK...................................................... 53
AFDELING 1 – HET WETTELIJK STELSEL........................................................................................................... 53
AFDELING 2 – DE CONVENTIONELE STELSELS (ALGEMEEN): HET HUWELIJKSCONTRACT ........................................... 62
AFDELING 3 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN GEMEENSCHAP ...................................................................... 63
AFDELING 4 – DE STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN.............................................................................. 63
HOOFDSTUK 5 – ECHTSCHEIDING .......................................................................................................... 66
AFDELING 1 – ALGEMEEN ........................................................................................................................... 66
AFDELING 2 – ECHTSCHEIDING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK ...................... 66
AFDELING 3 – ECHTSCHEIDING DOOR ONDERLINGE TOESTEMMING .................................................................... 71
HOOFDSTUK 6 – SECUNDAIRE STELSELS: ONTBINDING, VEREFFENING EN VERDELING......................................... 74
AFDELING 1 – HET WETTELIJK STELSEL........................................................................................................... 74
AFDELING 2 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN GEMEENSCHAP ...................................................................... 78
AFDELING 3 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN ...................................................... 79
AFDELING 4 – DE THEORIE VAN DE HUWELIJKSVOORDELEN ............................................................................... 83
HOOFDSTUK 7 – WETTELIJKE SAMENWONING ......................................................................................... 86
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 86
AFDELING 2 – AANGAAN VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING .......................................................................... 86
AFDELING 3 – GEVOLGEN VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING ......................................................................... 87
2
,AFDELING 4 – BEËINDIGING VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING ...................................................................... 88
HOOFDSTUK 8 – FEITELIJKE SAMENWONING............................................................................................ 90
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 90
AFDELING 2 – GEVOLGEN VAN DE FEITELIJKE SAMENWONING ........................................................................... 90
AFDELING 3 – VERMOGENSRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN DE FEITELIJKE SAMENWONING......................................... 90
DEEL 5 – MEERDERJARIGE BESCHERMDE PERSONEN ..................................................................... 92
HOOFDSTUK 1 – BEGRIP EN SITUERING .................................................................................................. 92
HOOFDSTUK 2 – DOELSTELLINGEN EN UITGANGSPUNTEN BESCHERMINGSSTATUUT .......................................... 92
HOOFDSTUK 3 – BESCHERMDE PERSONEN .............................................................................................. 93
AFDELING 1 – WILSONBEKWAMEN .............................................................................................................. 93
AFDELING 2 – VERKWISTERS ....................................................................................................................... 93
HOOFDSTUK 4 – BUITENGERECHTELIJKE BESCHERMING .............................................................................. 94
AFDELING 1 – PREVENTIEVE BESCHERMING IN VORM VAN LASTGEVING............................................................... 94
AFDELING 2 – TOEPASSINGSGEBIED .............................................................................................................. 94
AFDELING 3 – VORMVOORWAARDEN ........................................................................................................... 94
AFDELING 4 – AANVANG ............................................................................................................................ 94
AFDELING 5 – UITVOERING ......................................................................................................................... 95
AFDELING 6 – EINDE .................................................................................................................................. 95
HOOFDSTUK 5 – RECHTERLIJKE BESCHERMING ......................................................................................... 96
AFDELING 1 – BEGINSELEN ......................................................................................................................... 96
AFDELING 2 – PROCEDURE ......................................................................................................................... 96
AFDELING 3 – AANVANG EN EINDE ............................................................................................................... 96
AFDELING 4 – ONBEKWAAMHEID................................................................................................................. 97
AFDELING 5 – BEWIND............................................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 6 – BESCHERMING VAN DE GEHUWDE WILSONBEKWAME ........................................................ 100
3
,Inleiding
Hoofdstuk 1 – Situering
Situering
• Personenrecht: statuut van de persoon en zijn rechtspositie in de maatschappij
• Familierecht: privaatrechtelijke verhouding tussen verwanten
• Huwelijksvermogensrecht: lex specialis van verbintenissenrecht
o Intern: tussen echtgenoten
o Extern: naar derden met wie echtgenoten contracteren
Het huwelijksstelsel
• Primair: rechten en verplichtingen van echtgenoten
• Secundair: enkel de vermogensrechtelijke aspecten (huwelijksvermogensstelsel)
o Suppletief: conventioneel huwelijksvermogensstelsel (huwelijkscontract) mogelijk
Hoofdstuk 2 – Ontwikkelingen en actuele tendensen
Afdeling 1 – Familie- en relatievermogensrecht als spiegel van maatschappelijke waarden
• Regulerende functie: verhoudingen tussen ouder en kind, echtgenoten en
samenwonende partners
• Culturele invloed
o Geëvolueerd naar contractuele autonomie en persoonlijke vrijheid
o Maar: balans tussen wilsvrijheid en billijke bescherming van de rechten van
zwakkeren
Afdeling 2 – Ontwikkelingen
• Ancien Régime
o Huwelijk als grondslag van de familie
o Kerkelijk: sacrament = onverbreekbaar à echtscheiding verboden
o Maritale macht
o Familiaal politiek instrument
• Negentiende eeuw tot eerste helft twintigste eeuw
o Code Civil 1804: burgerlijk huwelijk
o Buitenhuwelijkse relaties niet erkend à buitenechtelijk kind = onwettig
o Echtscheiding onder beperkende voorwaarden
o Maritale macht behouden: gehuwde vrouw handelingsonbekwaam
• Na de Tweede Wereldoorlog
o Huwelijk tussen man en vrouw: hoeksteen van het gezin
§ Sterke daling huwelijken vanaf 1970
§ Meer rechten voor buitenechtelijke kinderen (1987) en holebi’s
(homohuwelijk 2003 en adoptie 2006)
§ Meer echtscheidingsmogelijkheden
§ Wettelijke samenwoning als samenlevingsvorm erkend (1998)
§ Meemoederschap analoog aan vaderschap (2014)
o Emancipatie van vrouwen en veranderende rolpatronen
4
, § Vrouwen minder economisch afhankelijk: eisen gelijke rechten
§ Handelingsonbekwaamheid afgeschaft in 1958
§ 1976: man en vrouw gelijkwaardige partners à vaderlijke macht w
ouderlijk gezag
§ Verplichte patrilineaire naamsoverdracht afgeschaft in 20014
o Kinderen als kern van het gezin
§ Kinderen geen voorwerp meer van ouderlijke macht à bescherming
§ Kinderrechtenverdrag + art. 22bis Gw.
o Medisch begeleide voortplanting
§ Juridische ouders niet noodzakelijk genetische ouders
§ Maar recht nog niet volledig aangepast: bv. draagmoederschap en
anonimiteit donoren
o Autonomie van het individu
§ Ingrijpen bij begin en einde van het leven: abortus, euthanasie, …
§ Wijzigbaarheid van het huwelijkvermogensstelsel
§ Wettelijke en feitelijke samenwoning mogelijk
o Toenemende internationale mobiliteit
§ IPR en rechtsvergelijking
Hoofdstuk 3 – Bronnen van het personen-, familie- en relatievermogensrecht
Afdeling 1 – Nationale normen
• Burgerlijk Wetboek
o Boek I, Personen en Boek III titel Vbis, Wettelijke samenwoning
o NBW: Boek 2
• Gerechtelijk Wetboek
o Bevoegdheid inzake familierechtelijke geschillen
§ Art. 572bis Ger.W.: bevoegdheden familierechtbank (= eerste aanleg)
§ Jeugdrechtbank bevoegd voor jeugdbeschermingsmaatregelen
§ Art. 594 Ger.W.: vrederechter bevoegd voor onbekwaamheidsstatuten
o Bemiddeling en minnelijke oplossing van geschillen
§ Aparte kamer voor minnelijke schikking in elke familierb. o.l.v. magistraat
§ Art. 1253ter/1, § 2 Ger. W.: verwijzing naar kamer voor minnelijke schikking
door rechter familierb.
• Specifieke wetten en decreten
o Bv. wet betreffende medisch begeleide voortplanting
• Grondwet
o Familierecht raakt artt. 10 en 11 Gw.
o Art. 22 Gw.: recht op eerbiediging privéleven en gezinsleven
Afdeling 2 – Internationale normen
• Overzicht
o Mensenrechtenverdragen!
o Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
o VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK)
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
o Belangrijkste bepalingen
5
2021-2022
Inhoudsopgave
INLEIDING ....................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1 – SITUERING ................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2 – ONTWIKKELINGEN EN ACTUELE TENDENSEN ........................................................................ 4
HOOFDSTUK 3 – BRONNEN VAN HET PERSONEN-, FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT .................................. 5
DEEL 1 – AFSTAMMING EN ADOPTIE ............................................................................................... 7
HOOFDSTUK 1 – AFSTAMMING .............................................................................................................. 7
AFDELING 1 – INLEIDING .............................................................................................................................. 7
AFDELING 2 – EVOLUTIES IN HET AFSTAMMINGSRECHT ...................................................................................... 7
AFDELING 3 – AFSTAMMING LANGS MOEDERSZIJDE .......................................................................................... 8
AFDELING 4 – AFSTAMMING LANGS VADERSZIJDE ............................................................................................. 9
AFDELING 5 – AFSTAMMING NA MEDISCH BEGELEIDE VOORTPLANTING EN AFSTAMMING VAN MEEMOEDERSZIJDE ..... 12
AFDELING 6 – RECHTSGEVOLGEN VAN AFSTAMMING ....................................................................................... 14
HOOFDSTUK 2 – ADOPTIE ................................................................................................................... 15
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 15
AFDELING 2 – SOORTEN ADOPTIE................................................................................................................. 15
AFDELING 3 – VOORWAARDEN VOOR ADOPTIE ............................................................................................... 16
AFDELING 4 – ADOPTIEPROCEDURE .............................................................................................................. 18
AFDELING 5 – GEVOLGEN VAN DE ADOPTIE .................................................................................................... 18
AFDELING 6 – BEËINDIGING VAN DE ADOPTIE ................................................................................................. 19
AFDELING 7 – RECHT VAN ADOPTIEKIND OM ZIJN AFKOMST TE KENNEN .............................................................. 20
DEEL 2 – IDENTITEIT VAN DE PERSOON: NAAM EN GESLACHT ....................................................... 21
HOOFDSTUK 1 – NAAM ...................................................................................................................... 21
AFDELING 1 – BEGRIP, AARD EN KENMERKEN ................................................................................................. 21
AFDELING 2 – FAMILIENAAM....................................................................................................................... 21
AFDELING 3 – VOORNAAM ......................................................................................................................... 24
HOOFDSTUK 2 – GESLACHT ................................................................................................................. 26
AFDELING 1 – GESLACHT, GENDER EN GENDERIDENTITEIT................................................................................. 26
AFDELING 2 – VASTSTELLING VAN HET GESLACHT ............................................................................................ 26
AFDELING 3 – AANPASSING VAN DE REGISTRATIE VAN HET GESLACHT ................................................................. 26
DEEL 3 – HET MINDERJARIGE KIND ................................................................................................ 28
HOOFDSTUK 1 – HANDELINGSONBEKWAAMHEID MINDERJARIGEN ............................................................... 28
AFDELING 1 – BEGRIP EN SITUERING ............................................................................................................. 28
AFDELING 2 – UITZONDERLIJKE HANDELINGSBEKWAAMHEID ............................................................................. 28
AFDELING 3 – VOLLEDIGE HANDELINGSONBEKWAAMHEID ................................................................................ 29
AFDELING 4 – BEPERKTE HANDELINGSONBEKWAAMHEID ................................................................................. 30
1
,HOOFDSTUK 2 – OUDERLIJKE RECHTEN EN PLICHTEN ................................................................................. 30
AFDELING 1 – OUDERLIJK GEZAG ................................................................................................................. 30
AFDELING 2 – OUDERLIJKE VERPLICHTINGEN .................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 3 – VOOGDIJ EN PLEEGVOOGDIJ .......................................................................................... 37
AFDELING 1 – VOOGDIJ .............................................................................................................................. 37
AFDELING 2 – PLEEGVOOGDIJ...................................................................................................................... 38
HOOFDSTUK 4 – RECHT OP PERSOONLIJK CONTACT ................................................................................... 39
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 39
AFDELING 2 – OUDERS............................................................................................................................... 39
AFDELING 3 – GROOTOUDERS ..................................................................................................................... 39
AFDELING 4 – BROERS EN ZUSSEN ................................................................................................................ 39
AFDELING 5 – ANDERE PERSONEN ................................................................................................................ 39
DEEL 4 – TWEERELATIES: HUWELIJK EN SAMENWONING............................................................... 41
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING ................................................................................................................. 41
HOOFDSTUK 2 – HUWELIJK: AANGAAN VAN EEN HUWELIJK ........................................................................ 41
AFDELING 1 – GRONDVOORWAARDEN .......................................................................................................... 41
AFDELING 2 – VORMVEREISTEN ................................................................................................................... 44
AFDELING 3 – NIETIGVERKLARING VAN HET HUWELIJK ..................................................................................... 44
HOOFDSTUK 3 – GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK: PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL ................................................ 46
AFDELING 1 – SITUERING............................................................................................................................ 46
AFDELING 2 – KENMERKEN PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL................................................................................... 46
AFDELING 3 – HANDELINGSBEKWAAMHEID ECHTGENOTEN ............................................................................... 46
AFDELING 4 – PERSOONLIJKE HUWELIJKSVERPLICHTINGEN ................................................................................ 46
AFDELING 5 – VERPLICHTING TOT HULP EN TOT BIJDRAGE IN DE LASTEN VAN HET HUWELIJK ................................... 47
AFDELING 6 – BESCHERMING VAN DE GEZINSWONING ..................................................................................... 48
AFDELING 7 – VRIJHEID VAN BEROEP ............................................................................................................ 49
AFDELING 8 – INNING EN BESTEDING VAN INKOMSTEN .................................................................................... 50
AFDELING 9 – BANKREKENINGEN EN KLUIZEN ................................................................................................. 50
AFDELING 10 – HOOFDELIJKHEID VOOR HUISHOUDELIJKE SCHULDEN .................................................................. 50
AFDELING 11 – BESCHERMING GEZINSBELANG TEGEN SCHENKINGEN EN PERSOONLIJKE ZEKERHEDEN ....................... 51
AFDELING 12 – DRINGENDE MAATREGELEN ................................................................................................... 51
HOOFDSTUK 4 – SECUNDAIRE STELSELS: WERKING TIJDENS HET HUWELIJK...................................................... 53
AFDELING 1 – HET WETTELIJK STELSEL........................................................................................................... 53
AFDELING 2 – DE CONVENTIONELE STELSELS (ALGEMEEN): HET HUWELIJKSCONTRACT ........................................... 62
AFDELING 3 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN GEMEENSCHAP ...................................................................... 63
AFDELING 4 – DE STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN.............................................................................. 63
HOOFDSTUK 5 – ECHTSCHEIDING .......................................................................................................... 66
AFDELING 1 – ALGEMEEN ........................................................................................................................... 66
AFDELING 2 – ECHTSCHEIDING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK ...................... 66
AFDELING 3 – ECHTSCHEIDING DOOR ONDERLINGE TOESTEMMING .................................................................... 71
HOOFDSTUK 6 – SECUNDAIRE STELSELS: ONTBINDING, VEREFFENING EN VERDELING......................................... 74
AFDELING 1 – HET WETTELIJK STELSEL........................................................................................................... 74
AFDELING 2 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN GEMEENSCHAP ...................................................................... 78
AFDELING 3 – DE CONVENTIONELE STELSELS VAN SCHEIDING VAN GOEDEREN ...................................................... 79
AFDELING 4 – DE THEORIE VAN DE HUWELIJKSVOORDELEN ............................................................................... 83
HOOFDSTUK 7 – WETTELIJKE SAMENWONING ......................................................................................... 86
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 86
AFDELING 2 – AANGAAN VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING .......................................................................... 86
AFDELING 3 – GEVOLGEN VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING ......................................................................... 87
2
,AFDELING 4 – BEËINDIGING VAN DE WETTELIJKE SAMENWONING ...................................................................... 88
HOOFDSTUK 8 – FEITELIJKE SAMENWONING............................................................................................ 90
AFDELING 1 – INLEIDING ............................................................................................................................ 90
AFDELING 2 – GEVOLGEN VAN DE FEITELIJKE SAMENWONING ........................................................................... 90
AFDELING 3 – VERMOGENSRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN DE FEITELIJKE SAMENWONING......................................... 90
DEEL 5 – MEERDERJARIGE BESCHERMDE PERSONEN ..................................................................... 92
HOOFDSTUK 1 – BEGRIP EN SITUERING .................................................................................................. 92
HOOFDSTUK 2 – DOELSTELLINGEN EN UITGANGSPUNTEN BESCHERMINGSSTATUUT .......................................... 92
HOOFDSTUK 3 – BESCHERMDE PERSONEN .............................................................................................. 93
AFDELING 1 – WILSONBEKWAMEN .............................................................................................................. 93
AFDELING 2 – VERKWISTERS ....................................................................................................................... 93
HOOFDSTUK 4 – BUITENGERECHTELIJKE BESCHERMING .............................................................................. 94
AFDELING 1 – PREVENTIEVE BESCHERMING IN VORM VAN LASTGEVING............................................................... 94
AFDELING 2 – TOEPASSINGSGEBIED .............................................................................................................. 94
AFDELING 3 – VORMVOORWAARDEN ........................................................................................................... 94
AFDELING 4 – AANVANG ............................................................................................................................ 94
AFDELING 5 – UITVOERING ......................................................................................................................... 95
AFDELING 6 – EINDE .................................................................................................................................. 95
HOOFDSTUK 5 – RECHTERLIJKE BESCHERMING ......................................................................................... 96
AFDELING 1 – BEGINSELEN ......................................................................................................................... 96
AFDELING 2 – PROCEDURE ......................................................................................................................... 96
AFDELING 3 – AANVANG EN EINDE ............................................................................................................... 96
AFDELING 4 – ONBEKWAAMHEID................................................................................................................. 97
AFDELING 5 – BEWIND............................................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 6 – BESCHERMING VAN DE GEHUWDE WILSONBEKWAME ........................................................ 100
3
,Inleiding
Hoofdstuk 1 – Situering
Situering
• Personenrecht: statuut van de persoon en zijn rechtspositie in de maatschappij
• Familierecht: privaatrechtelijke verhouding tussen verwanten
• Huwelijksvermogensrecht: lex specialis van verbintenissenrecht
o Intern: tussen echtgenoten
o Extern: naar derden met wie echtgenoten contracteren
Het huwelijksstelsel
• Primair: rechten en verplichtingen van echtgenoten
• Secundair: enkel de vermogensrechtelijke aspecten (huwelijksvermogensstelsel)
o Suppletief: conventioneel huwelijksvermogensstelsel (huwelijkscontract) mogelijk
Hoofdstuk 2 – Ontwikkelingen en actuele tendensen
Afdeling 1 – Familie- en relatievermogensrecht als spiegel van maatschappelijke waarden
• Regulerende functie: verhoudingen tussen ouder en kind, echtgenoten en
samenwonende partners
• Culturele invloed
o Geëvolueerd naar contractuele autonomie en persoonlijke vrijheid
o Maar: balans tussen wilsvrijheid en billijke bescherming van de rechten van
zwakkeren
Afdeling 2 – Ontwikkelingen
• Ancien Régime
o Huwelijk als grondslag van de familie
o Kerkelijk: sacrament = onverbreekbaar à echtscheiding verboden
o Maritale macht
o Familiaal politiek instrument
• Negentiende eeuw tot eerste helft twintigste eeuw
o Code Civil 1804: burgerlijk huwelijk
o Buitenhuwelijkse relaties niet erkend à buitenechtelijk kind = onwettig
o Echtscheiding onder beperkende voorwaarden
o Maritale macht behouden: gehuwde vrouw handelingsonbekwaam
• Na de Tweede Wereldoorlog
o Huwelijk tussen man en vrouw: hoeksteen van het gezin
§ Sterke daling huwelijken vanaf 1970
§ Meer rechten voor buitenechtelijke kinderen (1987) en holebi’s
(homohuwelijk 2003 en adoptie 2006)
§ Meer echtscheidingsmogelijkheden
§ Wettelijke samenwoning als samenlevingsvorm erkend (1998)
§ Meemoederschap analoog aan vaderschap (2014)
o Emancipatie van vrouwen en veranderende rolpatronen
4
, § Vrouwen minder economisch afhankelijk: eisen gelijke rechten
§ Handelingsonbekwaamheid afgeschaft in 1958
§ 1976: man en vrouw gelijkwaardige partners à vaderlijke macht w
ouderlijk gezag
§ Verplichte patrilineaire naamsoverdracht afgeschaft in 20014
o Kinderen als kern van het gezin
§ Kinderen geen voorwerp meer van ouderlijke macht à bescherming
§ Kinderrechtenverdrag + art. 22bis Gw.
o Medisch begeleide voortplanting
§ Juridische ouders niet noodzakelijk genetische ouders
§ Maar recht nog niet volledig aangepast: bv. draagmoederschap en
anonimiteit donoren
o Autonomie van het individu
§ Ingrijpen bij begin en einde van het leven: abortus, euthanasie, …
§ Wijzigbaarheid van het huwelijkvermogensstelsel
§ Wettelijke en feitelijke samenwoning mogelijk
o Toenemende internationale mobiliteit
§ IPR en rechtsvergelijking
Hoofdstuk 3 – Bronnen van het personen-, familie- en relatievermogensrecht
Afdeling 1 – Nationale normen
• Burgerlijk Wetboek
o Boek I, Personen en Boek III titel Vbis, Wettelijke samenwoning
o NBW: Boek 2
• Gerechtelijk Wetboek
o Bevoegdheid inzake familierechtelijke geschillen
§ Art. 572bis Ger.W.: bevoegdheden familierechtbank (= eerste aanleg)
§ Jeugdrechtbank bevoegd voor jeugdbeschermingsmaatregelen
§ Art. 594 Ger.W.: vrederechter bevoegd voor onbekwaamheidsstatuten
o Bemiddeling en minnelijke oplossing van geschillen
§ Aparte kamer voor minnelijke schikking in elke familierb. o.l.v. magistraat
§ Art. 1253ter/1, § 2 Ger. W.: verwijzing naar kamer voor minnelijke schikking
door rechter familierb.
• Specifieke wetten en decreten
o Bv. wet betreffende medisch begeleide voortplanting
• Grondwet
o Familierecht raakt artt. 10 en 11 Gw.
o Art. 22 Gw.: recht op eerbiediging privéleven en gezinsleven
Afdeling 2 – Internationale normen
• Overzicht
o Mensenrechtenverdragen!
o Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
o VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK)
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
o Belangrijkste bepalingen
5
