Psychopathologie
EXAMEN:
- Mix van gesloten mpc vragen met giscorrectie
- En open vragen, bv ziektebeeld herkennen adhv een casus
H1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
De geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht
De psychiatrie vandaag
Ervaringdeskundigen
Projecten art.107 voor volwassenen
Nieuw geestelijk gezondheidsbeleid voor kinderen en jongeren
Enkele definitiets
DSM of ICD?
Biopsychosociale benadering
Wanneer heeft iemand een geestelijk gezondheidsprobleem?
Wat is “normaal” in de psychiatrie?
Burn – out
Psychiatrische aandoening
Onrustwekkende toename van psychische problemen
Een aantal markant vaststellingen op het vlak van geestelijke
gezondheidszorg
Overconsumptie van antidepressiva
Zelfdoding
Kinderen en jongeren
Allochtonen
Mindfulness
Naar een values based mental health care en kwaliteitsindicatoren
Kwaliteitsmetingen in de geestelijke gezondheidszorg
Accreditering van psychiatrische ziekenhuizen: hype of duurzaam systeem?
Wetenschappelijk onderzoek
1
Floortje Schelstraete
, Risico’s op somatische problemen
Daderhulp en preventie
H1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
De geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht
Geschiedenis v/d zorg voor geesteszieken kan opgedeeld worden in 6 periodes:
Periode 1:
- Valt samen met de prehistorie en de oudheid
- Prehistorische mens legde de oorzaak van ziektes bij geesten die men had beledigd
- De medicijnman wilde met schedelboringen de boze geesten uit de gekwelde lichamen bevrijden
- 2 personen grote invloed:
o Hippocrates: “vader van geneeskunde”
Ziekte werd volgens hem veroorzaakt door onjuiste geling v/d 4 belangrijkste
lichaamsvochten: bloed, slijm, gele en zwarte gal
Hij beschouwde de krankzinnigheid als een hersenziekte
Hij behandelde met warme en koude baden, rust en dieet
o Galenus van Pergamon
Bekend door omschrijving zenuwstelsel
Hij verdeelde de mens in 4 types naargelang de overheersing v/d lichaamsvochten
- Tegen eind van oudheid -> christelijke boodschap: gelovigen moesten lot van zieken, armen en
gehandicapten verzachten
Periode 2:
- Treurigheid of melancholie -> beschouwd als slechte gedachte of bekoring
- Toegevoegd bij gulzigheid, hebzucht, luiheid, wellust, toorn, ijdelheid en hoogmoed
- “zotten”
- Stedelingen beschouwden deze personen als bezeten en verstoorders van openbare orde
- De lastige en onrustige mensen werden opgesloten in “dolhuizen”
- Men ging ervan uit dat een insect in het hoofd krankzinnigheid veroorzaakte
- Effectieve en pijnlijke schedeloperatie (voor het oog van omstaanders)
- Enkele heiligen: Cornelis, Dimpna en Hermes
- Kloosteroorden stonden in voor opname en verzorging
- In ME -> geesteszieken als gevaarlijk en nutteloos (heksenvervolgingen, foltering, verbranding)
- Tweede helft van ME verdween geloof in bezetenheid en hekserij
- Eind 16de eeuw -> krankzinnigen voor eerst vanuit juridisch standpunt aansprakelijk en toerekeningsvatbaar
gesteld
Periode 3:
- Onrustige of razende krankzinnigen, gekken of dollen
- Interneringsgolf en gestichten met erbarmelijke leefomstandigheden
- Opsluiting in dolhuizen, gasthuizen en godshuizen vanuit een liefdadige ingesteldheid maakte plaats v/e
brutale afsluiting v/d samenleving
- Werden afgezonderd v/d samenleving en kwamen terecht in gesloten instelling met strenge regels
- Vastgeketend aan de muur, beschouwd als dieren en konden gaan bezichtigd worden tegen betaling
- Namen: Descartes (vader van moderne filosofie) “ik denk dus ik ben”
2
Floortje Schelstraete
, o Scheiding van geest en lichaam, bekend als “cartesiaans dualisme” heeft in onze westerse cultuur in
tegenstelling tot de oosterse cultuur, de visie op en de organisatie v/d geestelijke gezondheidszorg
sterk beïnvloed
Periode 4:
- ! omwenteling -> geesteszieken werden beschouwd als lichamelijk zieke personen met recht op specifieke
medische verzorging
- Kritiek op onmenselijke praktijken in dolhuizen
- Band tussen religie en psychiatrie hield definitief op
- Belangrijke personen:
o Philippe Pinel: ontwikkelde technieken voor genezing en behandeling) cliënt centraal
o Jozef Guislain: soortgelijke pionier -> als eerste gespecialiseerd in behandelen van geesteszieken
Hij baseerde zich op Pinel
Hij ijverde voor een humane behandeling v/d patiënten en bouwde het 1ste gesticht volgens
moderne concepten
o Dokter Everts, dokter Schroeder van der Kolk, Breuer, Freud
- Vooral de kerk ontwikkelde religieuze concepten op gebied v/d zorg voor patiënten met psychiatrische
aandoening (broeders/ zusters van liefde, …)
Periode 5:
- Psychiatrie geconfronteerd met ! dilemma
o Enerzijds konden patiënten terecht in steeds groter wordende instellingen
o Anderzijds psychiaters hadden meer mogelijkheden over de psychoanalyse
Psychoanalyse te duur dus gingen ze opzoek naar goedkopere alternatieven (coma’,
badtherapie, elektroshocks, koortskuren,…) + ook de chirurgie
o Hans Berger ontdekt EEG
- Verandering in organisatorische aard -> psychiatrie van ministerie van justitie naar volksgezondheid
Periode 6:
- ! vernieuwingen
- Ontdekking eerste antipsychoticum
- Ambulante behandelingen
- In jaren 60 -> anti – psychiatrische golf
- Therapeutische gemeenschappen vormen verhaal apart
- Beers -> opstart Belgische Bond Geesteshygiëne
- jaren 80/90 -> biologische psychiatrie haar intrede
- jaren 90/2000 -> eerste reconversie plaats in de psychiatrische ziekenhuizen
- jaren 2000/2010 -> aantal ! ontwikkelingen (meer aandacht volgens leeftijdscategorie en specifieke groepen)
- Geestesziek – gevaarlijk ->Opkomst christendom, dorpen ontstaan -> geesteszieken werden verbannen
uit dorp
3
Floortje Schelstraete
, - Ziek
o Meer verstedelijking -> mensen beginnen opsluiten in dolhuizen omdat mensen meer en meer
samen naar steden trekken en er werd meer ruzie gemaakt hierdoor
België -> instellingsgerichte zorg, koploper van alle landen met instelling voor mensen van de psychiatrie. Kijk maar
naar Gent en omstreken al die instellingen.
De psychiatrie vandaag
Psychiatrische ziekenhuizen zijn uitgegroeid tot professionele en gespecialiseerde organisaties, waar verschillende
disciplines samenwerken
Nieuw paradigma:
Door de evolutie van
residentiële naar ambulante zorg,
aanbod – naar vraaggestuurde zorg
meer participatie aan zorgproces en netwerk
van overwinnen van diagnose naar herstel
De interesse v/d herstelgerichte benadering neemt snel toe
Herstel = recovery
- Volgens deze benadering gaat niet enkel om genezing of zoveel mogelijk stabiliseren van symptomen
(klinisch) maar ook om herstel van functioneren in samenleving (sociaal herstel) en van herstel van eigen
identiteit (persoonlijk herstel)
Herstel in psychiatrie meerdere betekenissen door deze benadering
- Behandeling -> gebruikt bij focus op klinische
o Behandeling doel: terugdringen v/d stoornis en verminderen van symptomen
o Sociaal herstel of rehabilitatie: als gevolgen v/d stoornis op het functioneren in het dagelijks leven
centraal staan
Dit herstel focust zich op het leven in eigen handen nemen en de maatschappelijke rol zo
veel mogelijk (opnieuw) opnemen
o Persoonlijk herstel: verwijst naar de mogelijkheid v/e beter leven met en na een psychiatrische
aandoening, ook als v/e klimaat v/e klinisch herstel of genezing geen sprake is
- Succes van herstelgerichte benadering hangt v/e belangrijk deel af v/d hulpverleners en de samenleving
o De focus verschuift v/d kwetsbaarheid en beperking v/d patiënt naar zijn krachten, talenten en
competenties. Herstel is een proces van bewustwording
- Herstelvisie: zorgvrager krijgt een gedeeld eigenaarschap of deel v/h eigenaarschap dat teruggegeven wordt
4
Floortje Schelstraete
EXAMEN:
- Mix van gesloten mpc vragen met giscorrectie
- En open vragen, bv ziektebeeld herkennen adhv een casus
H1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
De geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht
De psychiatrie vandaag
Ervaringdeskundigen
Projecten art.107 voor volwassenen
Nieuw geestelijk gezondheidsbeleid voor kinderen en jongeren
Enkele definitiets
DSM of ICD?
Biopsychosociale benadering
Wanneer heeft iemand een geestelijk gezondheidsprobleem?
Wat is “normaal” in de psychiatrie?
Burn – out
Psychiatrische aandoening
Onrustwekkende toename van psychische problemen
Een aantal markant vaststellingen op het vlak van geestelijke
gezondheidszorg
Overconsumptie van antidepressiva
Zelfdoding
Kinderen en jongeren
Allochtonen
Mindfulness
Naar een values based mental health care en kwaliteitsindicatoren
Kwaliteitsmetingen in de geestelijke gezondheidszorg
Accreditering van psychiatrische ziekenhuizen: hype of duurzaam systeem?
Wetenschappelijk onderzoek
1
Floortje Schelstraete
, Risico’s op somatische problemen
Daderhulp en preventie
H1: een helikopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg
De geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht
Geschiedenis v/d zorg voor geesteszieken kan opgedeeld worden in 6 periodes:
Periode 1:
- Valt samen met de prehistorie en de oudheid
- Prehistorische mens legde de oorzaak van ziektes bij geesten die men had beledigd
- De medicijnman wilde met schedelboringen de boze geesten uit de gekwelde lichamen bevrijden
- 2 personen grote invloed:
o Hippocrates: “vader van geneeskunde”
Ziekte werd volgens hem veroorzaakt door onjuiste geling v/d 4 belangrijkste
lichaamsvochten: bloed, slijm, gele en zwarte gal
Hij beschouwde de krankzinnigheid als een hersenziekte
Hij behandelde met warme en koude baden, rust en dieet
o Galenus van Pergamon
Bekend door omschrijving zenuwstelsel
Hij verdeelde de mens in 4 types naargelang de overheersing v/d lichaamsvochten
- Tegen eind van oudheid -> christelijke boodschap: gelovigen moesten lot van zieken, armen en
gehandicapten verzachten
Periode 2:
- Treurigheid of melancholie -> beschouwd als slechte gedachte of bekoring
- Toegevoegd bij gulzigheid, hebzucht, luiheid, wellust, toorn, ijdelheid en hoogmoed
- “zotten”
- Stedelingen beschouwden deze personen als bezeten en verstoorders van openbare orde
- De lastige en onrustige mensen werden opgesloten in “dolhuizen”
- Men ging ervan uit dat een insect in het hoofd krankzinnigheid veroorzaakte
- Effectieve en pijnlijke schedeloperatie (voor het oog van omstaanders)
- Enkele heiligen: Cornelis, Dimpna en Hermes
- Kloosteroorden stonden in voor opname en verzorging
- In ME -> geesteszieken als gevaarlijk en nutteloos (heksenvervolgingen, foltering, verbranding)
- Tweede helft van ME verdween geloof in bezetenheid en hekserij
- Eind 16de eeuw -> krankzinnigen voor eerst vanuit juridisch standpunt aansprakelijk en toerekeningsvatbaar
gesteld
Periode 3:
- Onrustige of razende krankzinnigen, gekken of dollen
- Interneringsgolf en gestichten met erbarmelijke leefomstandigheden
- Opsluiting in dolhuizen, gasthuizen en godshuizen vanuit een liefdadige ingesteldheid maakte plaats v/e
brutale afsluiting v/d samenleving
- Werden afgezonderd v/d samenleving en kwamen terecht in gesloten instelling met strenge regels
- Vastgeketend aan de muur, beschouwd als dieren en konden gaan bezichtigd worden tegen betaling
- Namen: Descartes (vader van moderne filosofie) “ik denk dus ik ben”
2
Floortje Schelstraete
, o Scheiding van geest en lichaam, bekend als “cartesiaans dualisme” heeft in onze westerse cultuur in
tegenstelling tot de oosterse cultuur, de visie op en de organisatie v/d geestelijke gezondheidszorg
sterk beïnvloed
Periode 4:
- ! omwenteling -> geesteszieken werden beschouwd als lichamelijk zieke personen met recht op specifieke
medische verzorging
- Kritiek op onmenselijke praktijken in dolhuizen
- Band tussen religie en psychiatrie hield definitief op
- Belangrijke personen:
o Philippe Pinel: ontwikkelde technieken voor genezing en behandeling) cliënt centraal
o Jozef Guislain: soortgelijke pionier -> als eerste gespecialiseerd in behandelen van geesteszieken
Hij baseerde zich op Pinel
Hij ijverde voor een humane behandeling v/d patiënten en bouwde het 1ste gesticht volgens
moderne concepten
o Dokter Everts, dokter Schroeder van der Kolk, Breuer, Freud
- Vooral de kerk ontwikkelde religieuze concepten op gebied v/d zorg voor patiënten met psychiatrische
aandoening (broeders/ zusters van liefde, …)
Periode 5:
- Psychiatrie geconfronteerd met ! dilemma
o Enerzijds konden patiënten terecht in steeds groter wordende instellingen
o Anderzijds psychiaters hadden meer mogelijkheden over de psychoanalyse
Psychoanalyse te duur dus gingen ze opzoek naar goedkopere alternatieven (coma’,
badtherapie, elektroshocks, koortskuren,…) + ook de chirurgie
o Hans Berger ontdekt EEG
- Verandering in organisatorische aard -> psychiatrie van ministerie van justitie naar volksgezondheid
Periode 6:
- ! vernieuwingen
- Ontdekking eerste antipsychoticum
- Ambulante behandelingen
- In jaren 60 -> anti – psychiatrische golf
- Therapeutische gemeenschappen vormen verhaal apart
- Beers -> opstart Belgische Bond Geesteshygiëne
- jaren 80/90 -> biologische psychiatrie haar intrede
- jaren 90/2000 -> eerste reconversie plaats in de psychiatrische ziekenhuizen
- jaren 2000/2010 -> aantal ! ontwikkelingen (meer aandacht volgens leeftijdscategorie en specifieke groepen)
- Geestesziek – gevaarlijk ->Opkomst christendom, dorpen ontstaan -> geesteszieken werden verbannen
uit dorp
3
Floortje Schelstraete
, - Ziek
o Meer verstedelijking -> mensen beginnen opsluiten in dolhuizen omdat mensen meer en meer
samen naar steden trekken en er werd meer ruzie gemaakt hierdoor
België -> instellingsgerichte zorg, koploper van alle landen met instelling voor mensen van de psychiatrie. Kijk maar
naar Gent en omstreken al die instellingen.
De psychiatrie vandaag
Psychiatrische ziekenhuizen zijn uitgegroeid tot professionele en gespecialiseerde organisaties, waar verschillende
disciplines samenwerken
Nieuw paradigma:
Door de evolutie van
residentiële naar ambulante zorg,
aanbod – naar vraaggestuurde zorg
meer participatie aan zorgproces en netwerk
van overwinnen van diagnose naar herstel
De interesse v/d herstelgerichte benadering neemt snel toe
Herstel = recovery
- Volgens deze benadering gaat niet enkel om genezing of zoveel mogelijk stabiliseren van symptomen
(klinisch) maar ook om herstel van functioneren in samenleving (sociaal herstel) en van herstel van eigen
identiteit (persoonlijk herstel)
Herstel in psychiatrie meerdere betekenissen door deze benadering
- Behandeling -> gebruikt bij focus op klinische
o Behandeling doel: terugdringen v/d stoornis en verminderen van symptomen
o Sociaal herstel of rehabilitatie: als gevolgen v/d stoornis op het functioneren in het dagelijks leven
centraal staan
Dit herstel focust zich op het leven in eigen handen nemen en de maatschappelijke rol zo
veel mogelijk (opnieuw) opnemen
o Persoonlijk herstel: verwijst naar de mogelijkheid v/e beter leven met en na een psychiatrische
aandoening, ook als v/e klimaat v/e klinisch herstel of genezing geen sprake is
- Succes van herstelgerichte benadering hangt v/e belangrijk deel af v/d hulpverleners en de samenleving
o De focus verschuift v/d kwetsbaarheid en beperking v/d patiënt naar zijn krachten, talenten en
competenties. Herstel is een proces van bewustwording
- Herstelvisie: zorgvrager krijgt een gedeeld eigenaarschap of deel v/h eigenaarschap dat teruggegeven wordt
4
Floortje Schelstraete
