Samenvatting: Nederlands 1

Nederlands
Spelling:

Werkwoorden:
Tegenwoordige tijd:
1. Hoofdregel:
2e en 3e persoon enkelvoud = + ‘-t’ bij de stam
Voorbeeld:
Studeren vinden juichen
Ik studeer ik vind ik juich
Jij stuurt jij vindt jij juicht
Hij stuurt hij vindt hij juicht
Let op:
‘Naar verluidt’ is altijd 3e persoon enkelvoud.

Maar:
Als pv voor het onderwerp ‘je/ jij’ staat = inversie → geen ‘-t’
Voorbeeld:
je fietst fiets je?
je antwoordt antwoord je?
Let op:
De regelt geldt niet als ‘je’ het meewerkend voorwerp of bezittelijk
voornaamwoord
Voorbeeld:
Op het examen wordt je gevraagd om het aanwezigheidsblad te tekenen.

2. Verleden tijd en voltooid deelwoord van zwakke
werkwoorden:
Regel ’t kofschip:
- Stam + te (verleden tijd) | (ge) + stam + t (voltooid deelwoord) =
laatste klank die je hoort in de infinitief (voor -en), is de medeklinker
van ’t kofschip of een sj-klank.
Voorbeeld:

Infintief O.v.t. (= verleden tijd) Voltooid deelwoord

Missen Miste Gemist

Lokken Lokte Gelokt

Onderstrepen Onderstreepte Onderstreept


De speler miste een heel belangrijke wedstrijd.
Zij werd met allerlei valse voorwendsels naar België gelokt.
Heb jij alle correcte woorden onderstreept?




1

,- Stam + de (verleden tijd) | (ge) + stam + d (voltooid deelwoord) =
laatste klank die je hoort in de infinitief (voor -en), is geen medeklinker
van ‘kofschip of een klinker.
Voorbeeld:

Infintief O.v.t. (= verleden tijd) Voltooid deelwoord

Branden Brandde Gebrand

Huilen Huilde Gehuild

Skiën Skiede Geskied


3. Het voltooid deelwoord als adjectief:
- Eindigt voltooid deelwoord op ‘-en’ = niet veranderen aan de schrijfwijze.

Voorbeeld:
Het gebakken brood ruikt lekker.

- Eindigt voltooid deelwoord op ‘-t’ of ‘-d’ = + ‘-e’.
Voorbeeld:
Het gestrande schip wordt straks losgetrokken.

Let op:
Als het eindigt op ‘-t’ of ‘-d’, moet je bij een korte klank de medeklinker
verdubbelen en bij een lange klank verdubbeld de medeklinker niet.
Voorbeeld:
De uitgeputte mannen liggen in het gras.
De vergrote foto staat echt beeldig op de kast.

Tip:
Stam + ‘ge-‘ + ‘-e’

4. Imperatief:
- De imperatief = gebod of verbod.
Voorbeeld:
Kom hier!
Word volwassen!

Tip:
‘Hij’ is altijd enkelvoud

Let op:
Als een imperatief gevolgd wordt door ‘u’ die het onderwerp is =
werkwoord + ‘-t’.
Voorbeeld:
Meldt u zich aan de receptie!
Denkt u gerust nog wat na!

Tip:


2

, Gebruik hiervoor het werkwoord ‘zich draaien’ → Draait u zich even om.

Let op:
Als ‘u’ de betekenis heeft van ‘zich’ (= wederkerend voornaamwoord) =
geen ‘-t’.
Voorbeeld:
Wind u niet zo op.
Hoed u voor oplichters.

Opmerking:
Stam + ‘-t’ is de verouderde vorm van de gebiedende wijs = oude, vaste
uitdrukkingen (Bijbelteksten/ liedjes).
Voorbeeld:
Komt allen tezamen!
Bezint eer ge begint!


5. Enkele twijfelgevallen:
- Let op:
Hij wil = correct.
Hij wilt = fout.

Stamtijden ‘probleemwerkwoorden’:
Infintief O.v.t. (= verleden tijd) Voltooid deelwoord

Aanzien Zag aan Aangezien

Afgelasten Gelastte af Afgelast

Bederven Bedierf Bedorven

Bevelen Beval Bevolen

Eten At Gegeten

Graven Groef Gegraven

Hangen Hing Gehangen

Jagen (op jacht) Jaagde Gejaagd

Jagen (andere betekenis) Joeg Gejaagd

Klagen Klaagde Geklaagd

Kunnen Kon Gekund

Lezen Las Gelezen

Overhalen Haalde over Overgehaald

Prijzen (loven) Prees Geprezen

Prijzen (prijs bepalen) Prijsde Geprijsd

Rijzen Rees Gerezen



3

, Schrikken Schrok Geschrokken

Skiën Skiede Geskied

Slaan Sloeg Geslagen

Steken Stak Gestoken

Stofzuigen Stofzuigde Gestofzuigd

Varen Voer Gevaren

Vragen Vroeg Gevraagd

Willen Wilde/ wou Gewild



6. Engelse werkwoorden:
= zwakke, regelmatige Nederlandse werkwoorden → ’t kofschip:

- Uitspraak van de stam eindigt op een van de medeklinkers van ’t
kofschip of sj-klank = werkwoord in de verleden tijd ‘-te’ en eindigt
voltooid deelwoord op ‘-t’.
Voorbeeld:

Infintief O.v.t. (= verleden tijd) Voltooid deelwoord

Faxen Faxte Gefaxt

Brunchen Brunchte Gebruncht


- Andere gevallen = werkwoord in verleden tijd ‘-de’ en eindigt voltooid
deelwoord op ‘-d’.
o Stam van werkwoord eindigt op een klinker.
Voorbeeld:
Infintief O.v.t. (= verleden Voltooid deelwoord
o tijd)

Fonduen Fondude Gefonduud

Rugbyen Rugbyde Gerugbyd

Taxiën Taxiede Getaxied

Uitspraak van stam eindigt op stemhebbende medeklinker

Infintief O.v.t. (= verleden Voltooid deelwoord
tijd)

Scrabbelen Scrabbelde Gescrabbeld

Showen Showde Geshowd

Voorbeeld:




4