Zelfstudie
Geschiedenis van de
Nederlandstalige letterkunde 2
, Inhoud
Verlichting en sentimentalisme..................................................................................................... 5
1. Over stromingen, paradigma’s en bewegingen ................................................................... 5
1.1. Inleiding ............................................................................................................................... 5
2. ‘-ismen’ ............................................................................................................................. 5
2.1. Classicisme........................................................................................................................... 5
2.2. Verlichting ........................................................................................................................... 6
2.3. Preromantiek ....................................................................................................................... 7
2.4. Romantiek ........................................................................................................................... 8
2.5. Realisme ............................................................................................................................ 10
3. Nederlandstalige letterkunde .......................................................................................... 11
3.1. Verlichting ......................................................................................................................... 11
3.2. Sentimentalisme ................................................................................................................ 13
Humor en vroomheid ................................................................................................................. 14
1. Willem Bilderdijk, de aartsconservatieve romanticus ....................................................... 14
1.1. Willem Bilderdijk (1756-1831)........................................................................................... 14
1.2. En zijn leerling Isaäc da Costa (1798-1860) ....................................................................... 15
2. Idealistische literatuur in de 1e helft van de 19e eeuw ..................................................... 15
2.1. De Leidse romantische club............................................................................................... 15
2.2. ‘Kopieerlust des dagelijkschen levens’ .............................................................................. 16
2.3. Domineedichters ............................................................................................................... 18
2.4. De historische roman ........................................................................................................ 19
3. Opkomst van de periodieke pers en kritiek ...................................................................... 20
3.1. Vaderlandsche Letteroefeningen (1761-1876) ................................................................. 20
3.2. De Muzen (1834 – 1835) ................................................................................................... 21
3.3. De Gids. Nieuwe Vaderlandsche Letteroefeningen (1837 – heden) ................................. 21
De constructie van een Vlaamse literatuur .................................................................................. 23
1. Idealistische literatuur in Vlaanderen ............................................................................... 23
1.1. Literatuur en de Vlaamse Beweging.................................................................................. 23
2. Romantiek en Realisme ................................................................................................... 25
2.1. Romantiek ......................................................................................................................... 25
2.2. Realisme ............................................................................................................................ 26
3. Hendrik Conscience en de historische roman.................................................................... 27
4. Guido Gezelle en het West-Vlaams taalparticularisme ...................................................... 29
5. Genootschappen en tijdschriften ..................................................................................... 30
2
, 5.1. Genootschappen ............................................................................................................... 30
5.2. Tijdschriften ....................................................................................................................... 31
5.3. De kritiek ........................................................................................................................... 32
Poëzie in Vlaanderen tot 1880 .................................................................................................... 33
Rondom De Gids......................................................................................................................... 34
1. Everhardus Johannes Potgieters ...................................................................................... 34
1.1. Potgieter, auteur tussen ‘droom en tucht’........................................................................ 34
2. Conrad Busken Huet ........................................................................................................ 35
2.1. Huet, criticus en schandaalauteur ..................................................................................... 35
Sociaal engagement ................................................................................................................... 37
1. Eduard Douwes Dekker ................................................................................................... 37
1.1. De sociaal bewogen E.D.Dekker a.k.a. Multatuli ............................................................... 37
2. Carel Vosmaer ................................................................................................................. 39
2.1. Vosmaer, schakel naar de Beweging van Tachtig.............................................................. 39
Lodewijk van Deyssel en de Revolutie van Tachtig ....................................................................... 40
1. Het geestelijk klimaat omstreeks 1880 ............................................................................. 40
1.1. Muziek, schilderkunst en literatuur anno 1880 ................................................................ 40
2. De Beweging van Tachtig (ca.1880 – ca.1894) ................................................................... 41
2.1. ‘Wij zijn de Revolutie in de literatuur’ ............................................................................... 41
2.2. Jacques Perk ...................................................................................................................... 42
2.3. Willem Kloos ...................................................................................................................... 43
2.4. Albert Verwey .................................................................................................................... 44
2.5. Frederik van Eeden ............................................................................................................ 44
2.6. Lodewijk van Deyssel ......................................................................................................... 45
2.7. Herman Gorter .................................................................................................................. 46
Het Naturalisme in Nederland .................................................................................................... 48
Het Naturalisme in Vlaanderen ................................................................................................... 49
1. Van Nu en Straks (ca. 1890 - ca. 1920) .............................................................................. 49
1.1 Intro ................................................................................................................................... 49
1.2 August Vermeylen ............................................................................................................. 50
1.3 Prosper van Langendonck ................................................................................................. 51
1.4 Alfred Hegenscheidt .......................................................................................................... 51
1.5 Emmanuel de Bom ............................................................................................................ 52
1.6 F.V. Toussaint van Boelaere .............................................................................................. 53
1.7 Cyriel Buysse ...................................................................................................................... 53
1.8 Stijn Streuvels .................................................................................................................... 54
3
, 1.9 Karel van de Woestijne...................................................................................................... 56
2. Buiten Van Nu en Straks .................................................................................................. 57
2.1. Maurits Sabbe.................................................................................................................... 57
2.2. Felix Timmermans ............................................................................................................. 58
2.3. Lode Baekelmans en Ernest Claes ..................................................................................... 58
2.4. Herman Teirlinck ............................................................................................................... 59
De Nederlandse literatuur van het fin de siècle ........................................................................... 61
1. De Negentigers................................................................................................................ 61
1.1 Het symbolisme van Boutens en Leopold en de sociale bekommernis van Henriëtte
Roland Holst .................................................................................................................................. 61
2. Het impressionisme ......................................................................................................... 63
2.1. Het impressionisme van Jacobus van Looy, François Erens en Augusta de Wit ............... 63
3. De neo-romantiek ........................................................................................................... 64
3.1. Wat is neo-romantiek? ...................................................................................................... 64
3.2. Arij Prins ............................................................................................................................ 65
3.3. Aart van der Leeuw ........................................................................................................... 65
3.4. Arthur van Schendel .......................................................................................................... 66
4. Het sociaal-realisme ........................................................................................................ 67
4.1. Het sociaal realisme en Herman Heijermans en Israël Querido ....................................... 67
5. Realistische kunst ............................................................................................................ 69
5.1. De belangrijkste representanten van de realistische kunst in het fin de siècle ................ 69
De Nederlandse en de Vlaamse literatuur aan de vooravond van de Grote Oorlog ....................... 71
Woordenlijst .............................................................................................................................. 72
4
Geschiedenis van de
Nederlandstalige letterkunde 2
, Inhoud
Verlichting en sentimentalisme..................................................................................................... 5
1. Over stromingen, paradigma’s en bewegingen ................................................................... 5
1.1. Inleiding ............................................................................................................................... 5
2. ‘-ismen’ ............................................................................................................................. 5
2.1. Classicisme........................................................................................................................... 5
2.2. Verlichting ........................................................................................................................... 6
2.3. Preromantiek ....................................................................................................................... 7
2.4. Romantiek ........................................................................................................................... 8
2.5. Realisme ............................................................................................................................ 10
3. Nederlandstalige letterkunde .......................................................................................... 11
3.1. Verlichting ......................................................................................................................... 11
3.2. Sentimentalisme ................................................................................................................ 13
Humor en vroomheid ................................................................................................................. 14
1. Willem Bilderdijk, de aartsconservatieve romanticus ....................................................... 14
1.1. Willem Bilderdijk (1756-1831)........................................................................................... 14
1.2. En zijn leerling Isaäc da Costa (1798-1860) ....................................................................... 15
2. Idealistische literatuur in de 1e helft van de 19e eeuw ..................................................... 15
2.1. De Leidse romantische club............................................................................................... 15
2.2. ‘Kopieerlust des dagelijkschen levens’ .............................................................................. 16
2.3. Domineedichters ............................................................................................................... 18
2.4. De historische roman ........................................................................................................ 19
3. Opkomst van de periodieke pers en kritiek ...................................................................... 20
3.1. Vaderlandsche Letteroefeningen (1761-1876) ................................................................. 20
3.2. De Muzen (1834 – 1835) ................................................................................................... 21
3.3. De Gids. Nieuwe Vaderlandsche Letteroefeningen (1837 – heden) ................................. 21
De constructie van een Vlaamse literatuur .................................................................................. 23
1. Idealistische literatuur in Vlaanderen ............................................................................... 23
1.1. Literatuur en de Vlaamse Beweging.................................................................................. 23
2. Romantiek en Realisme ................................................................................................... 25
2.1. Romantiek ......................................................................................................................... 25
2.2. Realisme ............................................................................................................................ 26
3. Hendrik Conscience en de historische roman.................................................................... 27
4. Guido Gezelle en het West-Vlaams taalparticularisme ...................................................... 29
5. Genootschappen en tijdschriften ..................................................................................... 30
2
, 5.1. Genootschappen ............................................................................................................... 30
5.2. Tijdschriften ....................................................................................................................... 31
5.3. De kritiek ........................................................................................................................... 32
Poëzie in Vlaanderen tot 1880 .................................................................................................... 33
Rondom De Gids......................................................................................................................... 34
1. Everhardus Johannes Potgieters ...................................................................................... 34
1.1. Potgieter, auteur tussen ‘droom en tucht’........................................................................ 34
2. Conrad Busken Huet ........................................................................................................ 35
2.1. Huet, criticus en schandaalauteur ..................................................................................... 35
Sociaal engagement ................................................................................................................... 37
1. Eduard Douwes Dekker ................................................................................................... 37
1.1. De sociaal bewogen E.D.Dekker a.k.a. Multatuli ............................................................... 37
2. Carel Vosmaer ................................................................................................................. 39
2.1. Vosmaer, schakel naar de Beweging van Tachtig.............................................................. 39
Lodewijk van Deyssel en de Revolutie van Tachtig ....................................................................... 40
1. Het geestelijk klimaat omstreeks 1880 ............................................................................. 40
1.1. Muziek, schilderkunst en literatuur anno 1880 ................................................................ 40
2. De Beweging van Tachtig (ca.1880 – ca.1894) ................................................................... 41
2.1. ‘Wij zijn de Revolutie in de literatuur’ ............................................................................... 41
2.2. Jacques Perk ...................................................................................................................... 42
2.3. Willem Kloos ...................................................................................................................... 43
2.4. Albert Verwey .................................................................................................................... 44
2.5. Frederik van Eeden ............................................................................................................ 44
2.6. Lodewijk van Deyssel ......................................................................................................... 45
2.7. Herman Gorter .................................................................................................................. 46
Het Naturalisme in Nederland .................................................................................................... 48
Het Naturalisme in Vlaanderen ................................................................................................... 49
1. Van Nu en Straks (ca. 1890 - ca. 1920) .............................................................................. 49
1.1 Intro ................................................................................................................................... 49
1.2 August Vermeylen ............................................................................................................. 50
1.3 Prosper van Langendonck ................................................................................................. 51
1.4 Alfred Hegenscheidt .......................................................................................................... 51
1.5 Emmanuel de Bom ............................................................................................................ 52
1.6 F.V. Toussaint van Boelaere .............................................................................................. 53
1.7 Cyriel Buysse ...................................................................................................................... 53
1.8 Stijn Streuvels .................................................................................................................... 54
3
, 1.9 Karel van de Woestijne...................................................................................................... 56
2. Buiten Van Nu en Straks .................................................................................................. 57
2.1. Maurits Sabbe.................................................................................................................... 57
2.2. Felix Timmermans ............................................................................................................. 58
2.3. Lode Baekelmans en Ernest Claes ..................................................................................... 58
2.4. Herman Teirlinck ............................................................................................................... 59
De Nederlandse literatuur van het fin de siècle ........................................................................... 61
1. De Negentigers................................................................................................................ 61
1.1 Het symbolisme van Boutens en Leopold en de sociale bekommernis van Henriëtte
Roland Holst .................................................................................................................................. 61
2. Het impressionisme ......................................................................................................... 63
2.1. Het impressionisme van Jacobus van Looy, François Erens en Augusta de Wit ............... 63
3. De neo-romantiek ........................................................................................................... 64
3.1. Wat is neo-romantiek? ...................................................................................................... 64
3.2. Arij Prins ............................................................................................................................ 65
3.3. Aart van der Leeuw ........................................................................................................... 65
3.4. Arthur van Schendel .......................................................................................................... 66
4. Het sociaal-realisme ........................................................................................................ 67
4.1. Het sociaal realisme en Herman Heijermans en Israël Querido ....................................... 67
5. Realistische kunst ............................................................................................................ 69
5.1. De belangrijkste representanten van de realistische kunst in het fin de siècle ................ 69
De Nederlandse en de Vlaamse literatuur aan de vooravond van de Grote Oorlog ....................... 71
Woordenlijst .............................................................................................................................. 72
4