Inhoudsopgave
Van Logistieke Flow tot Supply Chain............................................................................................................. 5
Hoofdstuk 1: Geschiedenis van de logistiek en het belang voor de economie....................................................6
1 Geschiedenis van de logistiek en het belang voor de economie.................................................................6
1.1 Militaire oorsprong...............................................................................................................................6
1.1.1 Voor Napoleon – Gigantische bouwwerken en veroveringstochten............................................6
1.1.2 Napoleon (1804-1815) – Verfijning militaire logistiek..................................................................6
1.1.3 Moderne tijden – Logistiek netwerk, containers en internet.......................................................6
1.2 Economisch belang van de logistiek.....................................................................................................6
1.2.1 Het belang in cijfers uitgedrukt.....................................................................................................6
1.2.2 Blue banana binnen Europa..........................................................................................................6
1.3 Logistiek en de toekomst......................................................................................................................7
1.3.1 E-business......................................................................................................................................7
1.3.2 Digitale transformatie en informatie............................................................................................7
1.3.3 Technologische innovatie..............................................................................................................7
1.3.4 Duurzaamheid & circulaire economie..........................................................................................7
Hoofdstuk 2: Logistiek concept............................................................................................................................8
1 Logistiek concept..........................................................................................................................................8
1.1 Logistieke doelstellingen.......................................................................................................................8
1.2 De logistieke flow..................................................................................................................................8
1.3 Klantenorderontkoppelpunt (KOOP)....................................................................................................9
1.3.1 Begrip en situering........................................................................................................................9
1.3.2 Van KOOP 1 naar KOOP 5..............................................................................................................9
1.3.3 Gevolgen gelinkt aan KOOP........................................................................................................10
1.4 Make-or-buy decision.........................................................................................................................10
1.4.1 Van 1PL tot 5PL...........................................................................................................................11
1.4.2 Voordelen en nadelen van outsourcing......................................................................................12
1.5 Impact van de logistiek op het bedrijfsresultaat................................................................................12
1.5.1 Return on investment (ROI)........................................................................................................12
1.5.2 Key performance indicators (KPI)...............................................................................................12
1.5.3 Dupont-analyse...........................................................................................................................13
1.6 De plaats van de logistiek in de waarde keten...................................................................................14
Hoofdstuk 3: Voorraadbeheer............................................................................................................................15
1 Voorraadbeheer..........................................................................................................................................15
1.1 Soorten voorraden..............................................................................................................................15
1.2 Vraagvoorspelling...............................................................................................................................16
1.2.1 Kwantitatieve methode..............................................................................................................16
1.2.2 Kwantitatieve methode..............................................................................................................16
1.3 Totale voorraadkosten........................................................................................................................17
1.3.1 Bestelkosten................................................................................................................................17
1.3.2 Voorraadkosten...........................................................................................................................17
1.3.3 Kosten van nee-verkoop.............................................................................................................17
1.4 Optimale bestelhoeveelheid...............................................................................................................17
1.5 Veiligheidsvoorraad (safety stock)......................................................................................................18
1.6 Bull whip..............................................................................................................................................18
1.7 Warehousemanagement....................................................................................................................18
1.7.1 Interne functies van een magazijn..............................................................................................18
1.7.2 Werking van een magazijn..........................................................................................................19
1.8 Warehousemanagementsysteem.......................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Inkoop...........................................................................................................................................20
1 Inkoop.........................................................................................................................................................20
1
, 1.1 Inkoop en Logistiek.............................................................................................................................20
1.1.1 Inkoopdefinitie............................................................................................................................20
1.1.2 De inkoopfunctie.........................................................................................................................20
1.1.3 Directe versus indirecte incoop..................................................................................................21
1.2 De inkooporganisatie..........................................................................................................................21
1.2.1 De inkoopniveaus........................................................................................................................21
1.2.2 Inkoop in de organisatiestructuur...............................................................................................21
1.3 Het inkoopproces................................................................................................................................21
1.3.1 Specificeren van de inkoopvereisten..........................................................................................21
1.3.2 Leveranciersselectie en -beoordeling.........................................................................................22
1.3.3 Contracteren...............................................................................................................................22
1.3.4 Bestellen......................................................................................................................................22
1.3.5 Bewaken......................................................................................................................................22
1.3.6 Nazorg en evaluatie....................................................................................................................22
1.3.7 Inkoopsituaties............................................................................................................................22
1.3.8 Angelsaksische terminologie.......................................................................................................22
1.4 Strategisch inkoopmanagement – De inkoopstrategie......................................................................23
1.5 Strategisch inkoopmanagement – Leveranciersdifferentiatie...........................................................23
1.5.1 ABC-analyse.................................................................................................................................23
1.5.2 Portfolioanalyse Kraljic................................................................................................................23
1.6 Tactisch inkoopmanagement – Total cost of ownership....................................................................24
1.7 Operationeel inkoopmanagement – Leveranciersbeoordeling..........................................................25
1.7.1 Vendor rating..............................................................................................................................25
1.7.2 Analysetechnieken......................................................................................................................25
1.7.3 Leverancierskwalificatiesystemen..............................................................................................25
1.8 Ondersteunende processen – E-procurement...................................................................................25
1.9 Inkoop in de supply chain...................................................................................................................25
1.9.1 Een ketenverhaal........................................................................................................................25
1.9.2 De control tower.........................................................................................................................25
1.9.3 Duurzaam inkopen......................................................................................................................25
1.9.4 Circulair inkopen.........................................................................................................................26
1.9.5 Product as a service (PAAS).........................................................................................................26
Hoofdstuk 5: Productie.......................................................................................................................................26
1 Productie.....................................................................................................................................................26
1.1 Belang en rol in de logistieke keten....................................................................................................26
1.2 Productontwerp..................................................................................................................................26
1.2.1 Bill of materials of stuklijst..........................................................................................................26
1.3 Grondvorm productie.........................................................................................................................26
1.3.1 Serieproductie.............................................................................................................................27
1.3.2 Parallelle productie.....................................................................................................................27
1.3.3 Convergente versus divergente productie.................................................................................27
1.3.4 Functionele versus lijnproductie.................................................................................................28
1.4 Productietijd........................................................................................................................................28
1.4.1 Takttijd.........................................................................................................................................28
1.4.2 Cyclustijd.....................................................................................................................................29
1.4.3 Procestijd.....................................................................................................................................29
1.4.4 Doorlooptijd = leadtime..............................................................................................................29
1.5 Standaardisatie, massaproductie en mass customisation..................................................................29
1.6 Just-in-timeprincipe............................................................................................................................29
1.7 Tools voor productieplanning.............................................................................................................30
1.7.1 Material requirements planning (MRP I)....................................................................................30
1.7.2 Manufacturing resources planning (MRP II)...............................................................................30
1.7.3 Enterprise resource planning (ERP)............................................................................................30
1.8 Kwaliteitsmanagement.......................................................................................................................31
1.8.1 Plan – Do – Check – Act (PDCA)..................................................................................................31
1.8.2 Toyota production system (TPS).................................................................................................31
2
, 1.8.3 Lean en agile...............................................................................................................................31
1.8.4 Six sigma......................................................................................................................................32
1.9 Industrie 4.0 en nearshoring...............................................................................................................32
1.10 Productie in de supply chain.............................................................................................................33
1.10.1 Blockchain.................................................................................................................................33
1.10.2 Artificiële intelligentie...............................................................................................................33
1.10.3 3D-printing................................................................................................................................33
Hoofdstuk 6: Distributie.....................................................................................................................................33
1 Distributie...................................................................................................................................................33
1.1 Distributiekanalen...............................................................................................................................33
1.1.1 Commerciële distributie..............................................................................................................33
1.1.2 Fysieke distributie.......................................................................................................................33
1.2 Soorten distributiecentra....................................................................................................................34
1.2.1 Logistieke grondvorm..................................................................................................................34
1.2.2 Keuze en locatie van het distributiecentrum..............................................................................34
1.3 De transportfunctie.............................................................................................................................35
1.3.1 Transportuitdagingen..................................................................................................................35
1.3.2 Lege vrachten en beladingsgraad...............................................................................................35
1.3.3 Transportoptimalisatie................................................................................................................35
1.4 Transportmodi....................................................................................................................................36
1.4.1 Hinterlandvervoer.......................................................................................................................36
1.4.2 Intercontinentaal vervoer...........................................................................................................38
1.4.3 Multimodaal transport................................................................................................................39
1.4.4 incoterms....................................................................................................................................39
1.5 Value added logistics en value added services...................................................................................39
1.5.1 Value added logistics (VAL).........................................................................................................39
1.5.2 Value added services (VAS).........................................................................................................40
1.5.3 Tracking & tracing.......................................................................................................................40
1.6 Producteigenschappen en verpakking................................................................................................40
1.7 Outscourcing.......................................................................................................................................40
1.8 Distributie in de supply chain.............................................................................................................41
1.8.1 Functioneel vs. innovatief...........................................................................................................41
1.8.2 Push- vs. pulldistributie...............................................................................................................41
1.8.3 De last mile..................................................................................................................................41
1.8.4 Stadsdistributie...........................................................................................................................41
1.8.5 Modal shift is mental shift...........................................................................................................41
Hoofdstuk 7: Retourlogistiek..............................................................................................................................41
1 Retourlogistiek............................................................................................................................................41
1.1 Reverse logistics..................................................................................................................................42
1.1.1 Soorten retourstromen...............................................................................................................42
1.1.2 Redenen voor retourstromen.....................................................................................................42
1.1.3 Organisator van retourstromen..................................................................................................42
1.2 Retourstrategieën...............................................................................................................................43
1.2.1 Eerste strategie: Doe het niet!....................................................................................................43
1.2.2 Tweede strategie: Doe het zo pijnloos mogelijk!.......................................................................43
1.2.3 Derde strategie: Maak er winst mee!.........................................................................................43
1.3 Verpakkingen......................................................................................................................................43
1.3.1 Redenen voor verpakking...........................................................................................................43
1.3.2 De opbouw van verpakking in de logistieke keten.....................................................................43
1.3.3 Verpakkingstrends voor de toekomst.........................................................................................44
1.4 Retourlogistiek als onderdeel van servicelogistiek.............................................................................44
1.4.1 Installatiemanagement...............................................................................................................44
1.4.2 Onderhoudsmanagement...........................................................................................................44
1.4.3 Retourlogistiek als sevice............................................................................................................44
1.5 Circulaire economie in de supply chain..............................................................................................44
3
, Extra...................................................................................................................................................................44
4
Van Logistieke Flow tot Supply Chain............................................................................................................. 5
Hoofdstuk 1: Geschiedenis van de logistiek en het belang voor de economie....................................................6
1 Geschiedenis van de logistiek en het belang voor de economie.................................................................6
1.1 Militaire oorsprong...............................................................................................................................6
1.1.1 Voor Napoleon – Gigantische bouwwerken en veroveringstochten............................................6
1.1.2 Napoleon (1804-1815) – Verfijning militaire logistiek..................................................................6
1.1.3 Moderne tijden – Logistiek netwerk, containers en internet.......................................................6
1.2 Economisch belang van de logistiek.....................................................................................................6
1.2.1 Het belang in cijfers uitgedrukt.....................................................................................................6
1.2.2 Blue banana binnen Europa..........................................................................................................6
1.3 Logistiek en de toekomst......................................................................................................................7
1.3.1 E-business......................................................................................................................................7
1.3.2 Digitale transformatie en informatie............................................................................................7
1.3.3 Technologische innovatie..............................................................................................................7
1.3.4 Duurzaamheid & circulaire economie..........................................................................................7
Hoofdstuk 2: Logistiek concept............................................................................................................................8
1 Logistiek concept..........................................................................................................................................8
1.1 Logistieke doelstellingen.......................................................................................................................8
1.2 De logistieke flow..................................................................................................................................8
1.3 Klantenorderontkoppelpunt (KOOP)....................................................................................................9
1.3.1 Begrip en situering........................................................................................................................9
1.3.2 Van KOOP 1 naar KOOP 5..............................................................................................................9
1.3.3 Gevolgen gelinkt aan KOOP........................................................................................................10
1.4 Make-or-buy decision.........................................................................................................................10
1.4.1 Van 1PL tot 5PL...........................................................................................................................11
1.4.2 Voordelen en nadelen van outsourcing......................................................................................12
1.5 Impact van de logistiek op het bedrijfsresultaat................................................................................12
1.5.1 Return on investment (ROI)........................................................................................................12
1.5.2 Key performance indicators (KPI)...............................................................................................12
1.5.3 Dupont-analyse...........................................................................................................................13
1.6 De plaats van de logistiek in de waarde keten...................................................................................14
Hoofdstuk 3: Voorraadbeheer............................................................................................................................15
1 Voorraadbeheer..........................................................................................................................................15
1.1 Soorten voorraden..............................................................................................................................15
1.2 Vraagvoorspelling...............................................................................................................................16
1.2.1 Kwantitatieve methode..............................................................................................................16
1.2.2 Kwantitatieve methode..............................................................................................................16
1.3 Totale voorraadkosten........................................................................................................................17
1.3.1 Bestelkosten................................................................................................................................17
1.3.2 Voorraadkosten...........................................................................................................................17
1.3.3 Kosten van nee-verkoop.............................................................................................................17
1.4 Optimale bestelhoeveelheid...............................................................................................................17
1.5 Veiligheidsvoorraad (safety stock)......................................................................................................18
1.6 Bull whip..............................................................................................................................................18
1.7 Warehousemanagement....................................................................................................................18
1.7.1 Interne functies van een magazijn..............................................................................................18
1.7.2 Werking van een magazijn..........................................................................................................19
1.8 Warehousemanagementsysteem.......................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Inkoop...........................................................................................................................................20
1 Inkoop.........................................................................................................................................................20
1
, 1.1 Inkoop en Logistiek.............................................................................................................................20
1.1.1 Inkoopdefinitie............................................................................................................................20
1.1.2 De inkoopfunctie.........................................................................................................................20
1.1.3 Directe versus indirecte incoop..................................................................................................21
1.2 De inkooporganisatie..........................................................................................................................21
1.2.1 De inkoopniveaus........................................................................................................................21
1.2.2 Inkoop in de organisatiestructuur...............................................................................................21
1.3 Het inkoopproces................................................................................................................................21
1.3.1 Specificeren van de inkoopvereisten..........................................................................................21
1.3.2 Leveranciersselectie en -beoordeling.........................................................................................22
1.3.3 Contracteren...............................................................................................................................22
1.3.4 Bestellen......................................................................................................................................22
1.3.5 Bewaken......................................................................................................................................22
1.3.6 Nazorg en evaluatie....................................................................................................................22
1.3.7 Inkoopsituaties............................................................................................................................22
1.3.8 Angelsaksische terminologie.......................................................................................................22
1.4 Strategisch inkoopmanagement – De inkoopstrategie......................................................................23
1.5 Strategisch inkoopmanagement – Leveranciersdifferentiatie...........................................................23
1.5.1 ABC-analyse.................................................................................................................................23
1.5.2 Portfolioanalyse Kraljic................................................................................................................23
1.6 Tactisch inkoopmanagement – Total cost of ownership....................................................................24
1.7 Operationeel inkoopmanagement – Leveranciersbeoordeling..........................................................25
1.7.1 Vendor rating..............................................................................................................................25
1.7.2 Analysetechnieken......................................................................................................................25
1.7.3 Leverancierskwalificatiesystemen..............................................................................................25
1.8 Ondersteunende processen – E-procurement...................................................................................25
1.9 Inkoop in de supply chain...................................................................................................................25
1.9.1 Een ketenverhaal........................................................................................................................25
1.9.2 De control tower.........................................................................................................................25
1.9.3 Duurzaam inkopen......................................................................................................................25
1.9.4 Circulair inkopen.........................................................................................................................26
1.9.5 Product as a service (PAAS).........................................................................................................26
Hoofdstuk 5: Productie.......................................................................................................................................26
1 Productie.....................................................................................................................................................26
1.1 Belang en rol in de logistieke keten....................................................................................................26
1.2 Productontwerp..................................................................................................................................26
1.2.1 Bill of materials of stuklijst..........................................................................................................26
1.3 Grondvorm productie.........................................................................................................................26
1.3.1 Serieproductie.............................................................................................................................27
1.3.2 Parallelle productie.....................................................................................................................27
1.3.3 Convergente versus divergente productie.................................................................................27
1.3.4 Functionele versus lijnproductie.................................................................................................28
1.4 Productietijd........................................................................................................................................28
1.4.1 Takttijd.........................................................................................................................................28
1.4.2 Cyclustijd.....................................................................................................................................29
1.4.3 Procestijd.....................................................................................................................................29
1.4.4 Doorlooptijd = leadtime..............................................................................................................29
1.5 Standaardisatie, massaproductie en mass customisation..................................................................29
1.6 Just-in-timeprincipe............................................................................................................................29
1.7 Tools voor productieplanning.............................................................................................................30
1.7.1 Material requirements planning (MRP I)....................................................................................30
1.7.2 Manufacturing resources planning (MRP II)...............................................................................30
1.7.3 Enterprise resource planning (ERP)............................................................................................30
1.8 Kwaliteitsmanagement.......................................................................................................................31
1.8.1 Plan – Do – Check – Act (PDCA)..................................................................................................31
1.8.2 Toyota production system (TPS).................................................................................................31
2
, 1.8.3 Lean en agile...............................................................................................................................31
1.8.4 Six sigma......................................................................................................................................32
1.9 Industrie 4.0 en nearshoring...............................................................................................................32
1.10 Productie in de supply chain.............................................................................................................33
1.10.1 Blockchain.................................................................................................................................33
1.10.2 Artificiële intelligentie...............................................................................................................33
1.10.3 3D-printing................................................................................................................................33
Hoofdstuk 6: Distributie.....................................................................................................................................33
1 Distributie...................................................................................................................................................33
1.1 Distributiekanalen...............................................................................................................................33
1.1.1 Commerciële distributie..............................................................................................................33
1.1.2 Fysieke distributie.......................................................................................................................33
1.2 Soorten distributiecentra....................................................................................................................34
1.2.1 Logistieke grondvorm..................................................................................................................34
1.2.2 Keuze en locatie van het distributiecentrum..............................................................................34
1.3 De transportfunctie.............................................................................................................................35
1.3.1 Transportuitdagingen..................................................................................................................35
1.3.2 Lege vrachten en beladingsgraad...............................................................................................35
1.3.3 Transportoptimalisatie................................................................................................................35
1.4 Transportmodi....................................................................................................................................36
1.4.1 Hinterlandvervoer.......................................................................................................................36
1.4.2 Intercontinentaal vervoer...........................................................................................................38
1.4.3 Multimodaal transport................................................................................................................39
1.4.4 incoterms....................................................................................................................................39
1.5 Value added logistics en value added services...................................................................................39
1.5.1 Value added logistics (VAL).........................................................................................................39
1.5.2 Value added services (VAS).........................................................................................................40
1.5.3 Tracking & tracing.......................................................................................................................40
1.6 Producteigenschappen en verpakking................................................................................................40
1.7 Outscourcing.......................................................................................................................................40
1.8 Distributie in de supply chain.............................................................................................................41
1.8.1 Functioneel vs. innovatief...........................................................................................................41
1.8.2 Push- vs. pulldistributie...............................................................................................................41
1.8.3 De last mile..................................................................................................................................41
1.8.4 Stadsdistributie...........................................................................................................................41
1.8.5 Modal shift is mental shift...........................................................................................................41
Hoofdstuk 7: Retourlogistiek..............................................................................................................................41
1 Retourlogistiek............................................................................................................................................41
1.1 Reverse logistics..................................................................................................................................42
1.1.1 Soorten retourstromen...............................................................................................................42
1.1.2 Redenen voor retourstromen.....................................................................................................42
1.1.3 Organisator van retourstromen..................................................................................................42
1.2 Retourstrategieën...............................................................................................................................43
1.2.1 Eerste strategie: Doe het niet!....................................................................................................43
1.2.2 Tweede strategie: Doe het zo pijnloos mogelijk!.......................................................................43
1.2.3 Derde strategie: Maak er winst mee!.........................................................................................43
1.3 Verpakkingen......................................................................................................................................43
1.3.1 Redenen voor verpakking...........................................................................................................43
1.3.2 De opbouw van verpakking in de logistieke keten.....................................................................43
1.3.3 Verpakkingstrends voor de toekomst.........................................................................................44
1.4 Retourlogistiek als onderdeel van servicelogistiek.............................................................................44
1.4.1 Installatiemanagement...............................................................................................................44
1.4.2 Onderhoudsmanagement...........................................................................................................44
1.4.3 Retourlogistiek als sevice............................................................................................................44
1.5 Circulaire economie in de supply chain..............................................................................................44
3
, Extra...................................................................................................................................................................44
4