Consumentenrecht
Codex: groen
1. Wat is consumentenrecht
Het consumentenrecht is vrij recent (vanaf 1960). Het is geen aparte rechtstak. Het leunt aan
bij privaatrecht, publiekrecht, strafrecht, economisch recht.
Er is geen eensluidende definitie van ‘het consumentenrecht’.
Sensu stricto Geheel van regels van toepassing tussen beroepsbeoefenaars
en consumenten
Consumenten neemt deel aan de markt ( je wordt niet gezien
als burger of persoon maar als deelnemer aan de markt)
Sensu lato Geheel van regels die tot doel hebben, de economische
zelfbeschikking van de consument te garanderen.
Basisvoorwaarden (constitutieve elementen)
o Contractsvrijheid
o Vrije mededinging (vooral tussen ondernemingen)
Compenserende maatregelen indien constitutieve elementen
niet volstaan om economische zelfbeschikking te garanderen.
De informatieverplichting is het minst verregaand en zorgt
ervoor dat er geen informatie achtergelaten wordt.
o Negatieve informatieverplichting
Verbod op informatieverduistering.
o Positieve informatieverplicht
Er moet bepaalde informatie worden meegedeeld.
Normaal zijn contracten bindend. Maar bij een bedenktermijn
geeft men de consumenten de mogelijkheid van het contract
af te stappen.
, De meest verregaande techniek bestaat uit het reguleren van
de contractinhoud. Het contract wordt dan niet langer aan het
oordeel van de contractanten overgelaten maar wordt volledig
aan de wetgever overgelaten.
Vb: consumentenkrediet à maandelijkse kosten worden
opgenomen
Rechtsbronnen
EU-recht o Heel sterke invloed!
o Zowel verordeningen als richtlijnen
o Belangrijke rechtspraak Europees Hof van Justitie (staan in
syllabus)
2 categorieën van bronnen
o Primair recht
Regel: enkel wat via de Europese verdragen toegewezen
werd is de bevoegdheid van de EU
M.b.t. consumentenrecht
- art. 4, lid 2 onder f), en de artikelen 12, 114 en 169 VWEU
Er is een duidelijke gedeelde bevoegdheid inzake
consumentenbescherming.
à EU + lidstaten maar voorrang voor het Europees recht
o Secundair recht
Ter uitvoering van het primair recht
Richtlijnen en verordeningen
Verordeningen
- Algemene strekking
- Verbindend in al haar onderdelen
- Rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat
Richtlijnen
- Het doel dat in de richtlijn vastligt is bindend.
- Lidstaten kiezen vorm en middel om dat doel te
bereiken.
- Omzetting in nationaal recht (binnen een termijn)
Er zijn verschillende manieren om een richtlijn op te zetten
,Minimale harmonisatie wil zeggen dat de EU de minimale
beschermingsmaatregelen vastlegt. Dit moet worden omgezet in
nationale regelgeving. Maar het is een minimum dus de lidstaten
mogen strengere nationale wetgeving aannemen. Ze kunnen de
consument meer beschermen. De regels in de verschillende
lidstaten kunnen wel verschillen (in gespannen voet met de interne
markt). Dus sinds 2002 heeft men meer gekozen voor de maximale
harmonisatie.
Vb: EU legt 7 dagen bedenktermijn vast maar lidstaat maakt daar
14 van
Bij maximale harmonisatie worden maximumgrenzen opgetrokken.
Het resultaat van de richtlijn wordt dus al bepaald. Door dat
maximum is er geen verschil tussen de lidstaten.
De minimum harmonisatie is niet verplicht. De EU mag dus kiezen
voor de maximale harmonisatie. Ze mogen hier naar
overschakelen.
Gevolgen:
o In sommige lidstaten een verlaging van het
beschermingsniveau van de consument.
à HvJ bepaalt dat een verlaging van het nationale
beschermingsniveau mogelijk is als daardoor de algemene
consumentenbescherming in Europa gebaat is.
o De minimumharmonisatie kan het vrije verkeer van
geoderen belemmeren. Consumenten zijn misschien minder
geneigd om goederen uit een andere lidstaat te kopen
omdat ze rechtsonzekerheid hebben.
o Bij minimumharmonisatie kunnen landen additionele
bescherming geven. Dit kan ervoor zorgen dat landen een
soort competitie starten met elkaar omdat ze elk een zo
, hoog mogelijke consumentenbescherming wil geven.
Omdat daardoor meer consumenten iets zullen kopen uit
dat land. Dit kan niet bij maximumharmonisatie omdat ze
vastliggen aan die richtlijn.
Over de grens kopen: beperkingen door minimumharmonisatie of
andere oorzaken. De EU heeft overgeschakeld omdat de
consument werd tegengehouden om goederen te kopen omdat er
teveel verschillen waren tussen de EU-lidstaten.
Nationaal recht Burgerlijk wetboek
o Verbintenissenrecht, buitencontractuele aansprakelijkheid
o Productaansprakelijkheid
o Wettelijke garantie
Wetboek economisch recht
Gerechtelijk recht (handhaving)
2. Bescherming van de consument tegen gebrekkige en onveilige
producten
Consumentenkoop
Algemeen
Gebrekkig product Product dat niet overeenkomt met wat je hebt aangekocht
Vb: rode auto gekocht maar je krijgt een blauwe
à Geen rechtstreekse schade maar je ontvangt een product
dat niet overenkomt met de overeenkomst.
De wet consumentenkoop zorgt ervoor dat de consument een
twee-jarige garantietermijn krijgt.
Codex: groen
1. Wat is consumentenrecht
Het consumentenrecht is vrij recent (vanaf 1960). Het is geen aparte rechtstak. Het leunt aan
bij privaatrecht, publiekrecht, strafrecht, economisch recht.
Er is geen eensluidende definitie van ‘het consumentenrecht’.
Sensu stricto Geheel van regels van toepassing tussen beroepsbeoefenaars
en consumenten
Consumenten neemt deel aan de markt ( je wordt niet gezien
als burger of persoon maar als deelnemer aan de markt)
Sensu lato Geheel van regels die tot doel hebben, de economische
zelfbeschikking van de consument te garanderen.
Basisvoorwaarden (constitutieve elementen)
o Contractsvrijheid
o Vrije mededinging (vooral tussen ondernemingen)
Compenserende maatregelen indien constitutieve elementen
niet volstaan om economische zelfbeschikking te garanderen.
De informatieverplichting is het minst verregaand en zorgt
ervoor dat er geen informatie achtergelaten wordt.
o Negatieve informatieverplichting
Verbod op informatieverduistering.
o Positieve informatieverplicht
Er moet bepaalde informatie worden meegedeeld.
Normaal zijn contracten bindend. Maar bij een bedenktermijn
geeft men de consumenten de mogelijkheid van het contract
af te stappen.
, De meest verregaande techniek bestaat uit het reguleren van
de contractinhoud. Het contract wordt dan niet langer aan het
oordeel van de contractanten overgelaten maar wordt volledig
aan de wetgever overgelaten.
Vb: consumentenkrediet à maandelijkse kosten worden
opgenomen
Rechtsbronnen
EU-recht o Heel sterke invloed!
o Zowel verordeningen als richtlijnen
o Belangrijke rechtspraak Europees Hof van Justitie (staan in
syllabus)
2 categorieën van bronnen
o Primair recht
Regel: enkel wat via de Europese verdragen toegewezen
werd is de bevoegdheid van de EU
M.b.t. consumentenrecht
- art. 4, lid 2 onder f), en de artikelen 12, 114 en 169 VWEU
Er is een duidelijke gedeelde bevoegdheid inzake
consumentenbescherming.
à EU + lidstaten maar voorrang voor het Europees recht
o Secundair recht
Ter uitvoering van het primair recht
Richtlijnen en verordeningen
Verordeningen
- Algemene strekking
- Verbindend in al haar onderdelen
- Rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat
Richtlijnen
- Het doel dat in de richtlijn vastligt is bindend.
- Lidstaten kiezen vorm en middel om dat doel te
bereiken.
- Omzetting in nationaal recht (binnen een termijn)
Er zijn verschillende manieren om een richtlijn op te zetten
,Minimale harmonisatie wil zeggen dat de EU de minimale
beschermingsmaatregelen vastlegt. Dit moet worden omgezet in
nationale regelgeving. Maar het is een minimum dus de lidstaten
mogen strengere nationale wetgeving aannemen. Ze kunnen de
consument meer beschermen. De regels in de verschillende
lidstaten kunnen wel verschillen (in gespannen voet met de interne
markt). Dus sinds 2002 heeft men meer gekozen voor de maximale
harmonisatie.
Vb: EU legt 7 dagen bedenktermijn vast maar lidstaat maakt daar
14 van
Bij maximale harmonisatie worden maximumgrenzen opgetrokken.
Het resultaat van de richtlijn wordt dus al bepaald. Door dat
maximum is er geen verschil tussen de lidstaten.
De minimum harmonisatie is niet verplicht. De EU mag dus kiezen
voor de maximale harmonisatie. Ze mogen hier naar
overschakelen.
Gevolgen:
o In sommige lidstaten een verlaging van het
beschermingsniveau van de consument.
à HvJ bepaalt dat een verlaging van het nationale
beschermingsniveau mogelijk is als daardoor de algemene
consumentenbescherming in Europa gebaat is.
o De minimumharmonisatie kan het vrije verkeer van
geoderen belemmeren. Consumenten zijn misschien minder
geneigd om goederen uit een andere lidstaat te kopen
omdat ze rechtsonzekerheid hebben.
o Bij minimumharmonisatie kunnen landen additionele
bescherming geven. Dit kan ervoor zorgen dat landen een
soort competitie starten met elkaar omdat ze elk een zo
, hoog mogelijke consumentenbescherming wil geven.
Omdat daardoor meer consumenten iets zullen kopen uit
dat land. Dit kan niet bij maximumharmonisatie omdat ze
vastliggen aan die richtlijn.
Over de grens kopen: beperkingen door minimumharmonisatie of
andere oorzaken. De EU heeft overgeschakeld omdat de
consument werd tegengehouden om goederen te kopen omdat er
teveel verschillen waren tussen de EU-lidstaten.
Nationaal recht Burgerlijk wetboek
o Verbintenissenrecht, buitencontractuele aansprakelijkheid
o Productaansprakelijkheid
o Wettelijke garantie
Wetboek economisch recht
Gerechtelijk recht (handhaving)
2. Bescherming van de consument tegen gebrekkige en onveilige
producten
Consumentenkoop
Algemeen
Gebrekkig product Product dat niet overeenkomt met wat je hebt aangekocht
Vb: rode auto gekocht maar je krijgt een blauwe
à Geen rechtstreekse schade maar je ontvangt een product
dat niet overenkomt met de overeenkomst.
De wet consumentenkoop zorgt ervoor dat de consument een
twee-jarige garantietermijn krijgt.
