Gezinsondersteuning
Bachelor in de orthopedagogie
Thyra Janssens
MT2 – SEMESTER 2
1
,2
,Inhoudsopgave
1. Legitimering van opvoedingsondersteuning ........................................................................... 8
1.1 Historische context .................................................................................................................. 8
1.1.1 Vroeger ............................................................................................................................ 8
1.1.2 Nu .................................................................................................................................. 10
1.2 Aandacht voor opvoedingsondersteuning ............................................................................ 12
1.2.1 Tendensen ..................................................................................................................... 12
2.2.2 Opvoedingsonzekerheid : een probleem ............................................................................. 13
1.2.2 Het spanningsveld tussen opvoedingsondersteuning en preventie ............................. 14
2. Wat is opvoedingsondersteuning? ....................................................................................... 16
2.1 Definitie ................................................................................................................................. 16
2.1.1 Definities van Vandemeulebroecke .............................................................................. 16
2.1.2 Definities in het Vlaams Decreet (2007)............................................................................... 16
2.2 Aanverwante begrippen : wat het niet (helemaal) is ............................................................ 17
2.3 Uitgangspunten van OO ........................................................................................................ 18
2.4 Opvoeden en de implicaties voor opvoedingsondersteuning .............................................. 19
2.5 Een visie op opvoeding .......................................................................................................... 20
2.6 Het werkterrein ..................................................................................................................... 20
2.7 Het uiteindelijke doel ............................................................................................................ 22
2.8 De wijze waarop het doel kan bereikt worden ..................................................................... 22
2.8.1 Een continuüm van functies .......................................................................................... 22
2.8.2 Activiteiten en werkvormen .......................................................................................... 26
2.8.3 Werkingsprincipes voor een kwalitatief aanbod ........................................................... 26
2.9 Samenvatting en slot ............................................................................................................. 29
3. Behoefte aan opvoedingsondersteuning .............................................................................. 31
3.1 Onderzoek naar de behoeften aan de opvoedingsondersteuning ....................................... 31
3.1.1 Opvoedingsvragen ......................................................................................................... 31
3.1.2 nood aan steun .............................................................................................................. 32
3.1.3 onvervulde steunbehoeften .......................................................................................... 32
3.2 welke vormen van opvoedingsondersteuning wensen ouders ............................................ 33
2.1 Persoonlijk contact .................................................................................................................. 33
2.2 Schriftelijk voorlichtingsmateriaal ..................................................................................... 33
2.3 conclusie ............................................................................................................................ 33
3.3 verschillen tussen ouders in behoefte aan opvoedingsondersteuning ...................................... 34
3.3.1 de leeftijd van het kind ......................................................................................................... 34
3.3.2 het geslacht van het kind ..................................................................................................... 34
3
, 3.3.3 Hoogopgeleide ouders ......................................................................................................... 34
3.3.4 kansarme ouders .................................................................................................................. 35
3.3.5 alleenstaande ouders ........................................................................................................... 35
3.3.6 steunbehoefte over allochtone ouders ................................................................................ 36
3.3.7 Vaders buiten beeld?............................................................................................................ 36
3.4 algemeen besluit ......................................................................................................................... 36
4. Vaders en de opvoeding en ontwikkeling van kinderen ........................................................ 38
4.1 Beschrijving van vaders in de geschiedenis ........................................................................... 38
4.2 Vaders trekken de aandacht ................................................................................................. 38
4.3 Zorg voor jonge kinderen ...................................................................................................... 39
4.3.1 Kunnen vaders voor jonge kinderen zorgen? ................................................................ 39
4.3.2 Zijn vader en moeder onderling inwisselbaar? ............................................................. 40
4.3.3 Het effect van vader op de ontwikkeling van het kind.................................................. 41
4.4 Vaders en adolescenten ........................................................................................................ 41
4.5 Vader-dochter en vader-zoon relaties .................................................................................. 42
4.6 Toekomstig onderzoek .......................................................................................................... 42
4.7 Ondersteuningsbehoeften van vaders .................................................................................. 43
4.8 Vaders en opvoedingsondersteuning.................................................................................... 44
4.9 Vaders bereiken : strategieën en tips.................................................................................... 45
5. Huis van het kind ................................................................................................................ 47
5.1 Decreet preventieve gezinsondersteuning ........................................................................... 47
5.2 Doelstellingen Huize van het kind ......................................................................................... 48
6. Theoretische modellen ........................................................................................................ 51
6.1 Balansmodel van Bakker ....................................................................................................... 51
6.2 Procesmodel van Belsky ........................................................................................................ 53
6.3 Ecologisch model van Bronfenbrenner ................................................................................. 54
6.4 Competentiemodel van Slot en Spanjaard............................................................................ 55
6.5 Het sociaal Interactiemodel van Patterson ................................................................................. 57
6.5.1 Het ontstaan van gedragsproblemen ................................................................................... 57
6.5.2 De ontwikkelingsfasen.......................................................................................................... 59
6.5.3 Beïnvloedende factoren ....................................................................................................... 60
7. Triple P 63
7.1 Wat is Triple P? ...................................................................................................................... 63
7.2 opgroeien gaat niet vanzelf ................................................................................................... 63
7.3 Doelstellingen triple P programma ....................................................................................... 64
7.4 doelgroep .............................................................................................................................. 64
4
, 7.5 Opklimmende interventieniveaus ......................................................................................... 65
7.5.1 Niveau 1 : massamediale voorlichting over opvoeding en de ontwikkeling van kinderen .. 65
7.5.2 Niveau 2 : gerichte voorlichting rond opvoedingsvragen .................................................... 66
7.5.3 Gericht advies bij specifieke zorgen ..................................................................................... 66
7.5.4 Ondersteuning bij ernstige gedragsproblemen ................................................................... 67
7.5.5 gezinsinterventie bij ernstige gedragsproblemen ................................................................ 68
7.6 aangepaste aanvullende programma’s voor specifieke doelgroepen .................................. 70
7.7 kosteneffectiviteit ................................................................................................................. 70
7.8 Principes van positief opvoeden ........................................................................................... 71
7.8.1 Kinderen een veilige en stimulerende omgeving bieden .............................................. 71
7.8.2 Kinderen laten leren door positieve ondersteuning ..................................................... 71
7.8.3 Een aansprekende discipline hanteren ......................................................................... 71
7.8.4 Realistische verwachtingen van kind ................................................................................... 71
7.8.4 Goed voor jezelf zorgen................................................................................................. 71
7.9 opvoedingsstrategieën .......................................................................................................... 72
7.10 theoretische achtergrond...................................................................................................... 73
7.11 Zelfregulatie........................................................................................................................... 74
8. STOP 4-7 programma .......................................................................................................... 77
8.1 inleiding ................................................................................................................................. 77
8.2 Het stop-programma gekaderd binnen andere theorieën.................................................... 78
8.3 Fasen van de STOP 4-7 .......................................................................................................... 79
8.3.1 Intake ............................................................................................................................. 79
8.3.5 ABC-schema : leertheorie als basis? ..................................................................................... 80
8.3.6 Hoofddoelstelling van programma....................................................................................... 80
8.4 Andere beïnvloedende factoren ........................................................................................... 84
8.5 Opvoeding is een interactioneel proces ................................................................................ 84
8.6 Significante veranderingen STOP 4-7 .................................................................................... 85
8.6.1 Werken aan vorming van nieuwe gewoontes ............................................................... 85
8.6.2 Resultaten...................................................................................................................... 85
9. Pedagogisch adviseren ........................................................................................................ 87
9.1 Beschrijving ........................................................................................................................... 87
9.1.1 Definitie en omschrijving ............................................................................................... 87
9.1.2 Doelgroep ...................................................................................................................... 88
9.1.3 Doelen ........................................................................................................................... 88
9.1.4 Werkwijze ...................................................................................................................... 89
9.2 Onderbouwing....................................................................................................................... 91
5
,10. Geweldloos verzet .............................................................................................................. 94
10.1 Inleiding ................................................................................................................................. 94
10.2 Wie is de baas? ...................................................................................................................... 94
10.3 Waakzame zorg ..................................................................................................................... 96
10.4 Reik elkaar de hand ............................................................................................................... 97
10.5 Zien en gezien worden .......................................................................................................... 98
10.6 het juiste moment ............................................................................................................... 100
10.7 Wetenschappelijke evidentie .............................................................................................. 101
10.8 Andere toepassingsgebieden .............................................................................................. 101
10.9 groepsbenadering ............................................................................................................... 102
10.10 Leer en leefomgeving ...................................................................................................... 102
10.11 Tijd voor actie .................................................................................................................. 103
11. De piramide van Webster Stratton .....................................................................................105
11.1 Positieve band ouder-kind .................................................................................................. 105
11.2 Aanmoedigen en complimenteren...................................................................................... 106
11.3 Sociaal en materieel belonen : beloningssystemen ............................................................ 108
11.4 Duidelijke afspraken en regels, consequente opvolging ..................................................... 109
11.5 Grenzen stellen.................................................................................................................... 109
11.6 Time-out .............................................................................................................................. 110
11.7 Straffen ................................................................................................................................ 112
6
, Legitimering van de
opvoedingsondersteuning
7
, 1. Legitimering van opvoedingsondersteuning
1.1 Historische context
Overheid zorgt enkel 1.1.1 Vroeger
voor veiligheid. Gezin
is het traditionele
1.1.1.1 De liberale nachtwakerstaat
kerngezin met
opvoedingstaken voor Wat?
moeder
• Begin 19e eeuw : moralistische periode
• Religieuze redenen die legitimeerden dat er geïntervenieerd werd in gezinnen
die van het normale discours afweken
→ Er wordt geïnvesteerd in politie en veilig zijn van de straten maar verder
dan dat gaat de overheid niet om zich te mengen in opvoeding
Burgerlijke kostwinnersgezin als norm
• Veel kinderarbeid en autoritaire opvoeding
• Verschil tussen loonarbeid en huishoudelijk werk tussen mannen en vrouwen
→ Patriarchaal burgerlijk gezin met vader aan hoofd die buitenshuis werkt
→ Feminisering van opvoedingstaken voor de vrouwen
Het kwetsbare kind
• Veel kindersterfte door industrie, hygiëne, ziekten,…
• Moeders werden beschuldigd van kindersterfte door de verwaarlozing van hun
moederrol
→ decontextualisering en culpabilisering : Moeders werden ervan
beschuldigd hun opvoedkundige taken te verwaarlozen en op die manier
kindersterfte en sociale onrust in de hand te werken
filantropie
• ontstaan van initiatieven met focus op moeder-en kinderzorg door vrijwilligers
→ melkkeukens : waar melk werd gekookt voor betere hygiëne van melk
→ bewaarscholen, zuigelingen-raadplegingen,…
1.1.1.2 Gerationaliseerde overheidsinmenging
Wat?
• Tweede helft 19e eeuw
• Overheid intervenieert op een gerationaliseerde manier in opvoeding : door de
opkomst van de wetenschap, statistiek en eugenetica
→ Eugenetica en statistiek als legitimering voor preventie bij burgerlijke
opvoedingsmodel
8
,Ontstaan kinderwetten
• Door verbod kinderarbeid : kinderen werden beschouwd als kapitaal voor de
toekomst van de maatschappij waarin moest worden geïnvesteerd
→ Zijn bron van onkosten i.p.v. bron van inkomsten
→ Opkomst scholen, instituten, ….
• Ouders blijven verantwoordelijk voor slagen van kind op school en in de
maatschappij
→ Overheid moeit zich nu wel in de opvoeding
→ Toekomst van de maatschappij wordt bepaald door de manier waarop
kinderen werden opgevoed
1.1.1.3 Sociaal democratische welvaartstaat
Wat?
• Welvaart en sociale zekerheid na de oorlog
• Overheid investeert naast welvaart (sociale zekerheid, industrie) ook in welzijn
• Maakbaarheid van de samenleving met meer vrijheid
Van welvaart naar welzijn
• naoorlogse welvaartsstaat ging de wederopbouw van het economische leven
gepaard met een geleidelijke uitbouw van de sociale zekerheid
• overheidsfocus verschuift van welvaart naar welzijn
• bevordering van psychosociaal welveringen
→ overgang van sociale welvaartsstaat naar verzorgingsstaat
de verzorgingsstaat
• toenemende professionalisering en institutionalisering onder invloed van
overheid
• detraditionalisering : grote morele vrijheid en individuele
ontplooiingsmogelijkheden met een diverse invulling van het gezin
rol van de ouders
• ouders mogen vrij kiezen hoe ze hun kind opvoeden maar indien hier iets fout
loopt wordt wel steeds opnieuw gekeken naar de ouders
→ nog steeds culpabiliseren van ouders
9
, 1.1.1.4 de opkomst van het neoliberalisme
wat?
• 1980 : economische crisis
• Klemtoon : ligt terug op veiligheid, sociale orde en de arbeidsmarkt
→ Van verzorgingsstaat naar sociale investeringsstaat
→ Nadruk op preventie als legitimering voor inmenging overheid voor
ouders
Nachtwakerstaat
• Lijkt een kleine terugslag te zijn naar nachtwakerstaat
• Veel aandacht voor arbeidsmarkt en sociale orde
Ouders
• Ouders moeten gevormd of opgeleid worden om een succesvolle ontwikkeling
van hun kind te voorzien
1.1.2 Nu
Terugkerend :
• Steeds focus op ouders als opvoedingsverantwoordelijken
• Individualisering van sociale problemen
Vandaag
• Veel aandacht voor opvoedingsondersteuning
• Gedeelde verantwoordelijkheid tussen ouders en overheid
10
Bachelor in de orthopedagogie
Thyra Janssens
MT2 – SEMESTER 2
1
,2
,Inhoudsopgave
1. Legitimering van opvoedingsondersteuning ........................................................................... 8
1.1 Historische context .................................................................................................................. 8
1.1.1 Vroeger ............................................................................................................................ 8
1.1.2 Nu .................................................................................................................................. 10
1.2 Aandacht voor opvoedingsondersteuning ............................................................................ 12
1.2.1 Tendensen ..................................................................................................................... 12
2.2.2 Opvoedingsonzekerheid : een probleem ............................................................................. 13
1.2.2 Het spanningsveld tussen opvoedingsondersteuning en preventie ............................. 14
2. Wat is opvoedingsondersteuning? ....................................................................................... 16
2.1 Definitie ................................................................................................................................. 16
2.1.1 Definities van Vandemeulebroecke .............................................................................. 16
2.1.2 Definities in het Vlaams Decreet (2007)............................................................................... 16
2.2 Aanverwante begrippen : wat het niet (helemaal) is ............................................................ 17
2.3 Uitgangspunten van OO ........................................................................................................ 18
2.4 Opvoeden en de implicaties voor opvoedingsondersteuning .............................................. 19
2.5 Een visie op opvoeding .......................................................................................................... 20
2.6 Het werkterrein ..................................................................................................................... 20
2.7 Het uiteindelijke doel ............................................................................................................ 22
2.8 De wijze waarop het doel kan bereikt worden ..................................................................... 22
2.8.1 Een continuüm van functies .......................................................................................... 22
2.8.2 Activiteiten en werkvormen .......................................................................................... 26
2.8.3 Werkingsprincipes voor een kwalitatief aanbod ........................................................... 26
2.9 Samenvatting en slot ............................................................................................................. 29
3. Behoefte aan opvoedingsondersteuning .............................................................................. 31
3.1 Onderzoek naar de behoeften aan de opvoedingsondersteuning ....................................... 31
3.1.1 Opvoedingsvragen ......................................................................................................... 31
3.1.2 nood aan steun .............................................................................................................. 32
3.1.3 onvervulde steunbehoeften .......................................................................................... 32
3.2 welke vormen van opvoedingsondersteuning wensen ouders ............................................ 33
2.1 Persoonlijk contact .................................................................................................................. 33
2.2 Schriftelijk voorlichtingsmateriaal ..................................................................................... 33
2.3 conclusie ............................................................................................................................ 33
3.3 verschillen tussen ouders in behoefte aan opvoedingsondersteuning ...................................... 34
3.3.1 de leeftijd van het kind ......................................................................................................... 34
3.3.2 het geslacht van het kind ..................................................................................................... 34
3
, 3.3.3 Hoogopgeleide ouders ......................................................................................................... 34
3.3.4 kansarme ouders .................................................................................................................. 35
3.3.5 alleenstaande ouders ........................................................................................................... 35
3.3.6 steunbehoefte over allochtone ouders ................................................................................ 36
3.3.7 Vaders buiten beeld?............................................................................................................ 36
3.4 algemeen besluit ......................................................................................................................... 36
4. Vaders en de opvoeding en ontwikkeling van kinderen ........................................................ 38
4.1 Beschrijving van vaders in de geschiedenis ........................................................................... 38
4.2 Vaders trekken de aandacht ................................................................................................. 38
4.3 Zorg voor jonge kinderen ...................................................................................................... 39
4.3.1 Kunnen vaders voor jonge kinderen zorgen? ................................................................ 39
4.3.2 Zijn vader en moeder onderling inwisselbaar? ............................................................. 40
4.3.3 Het effect van vader op de ontwikkeling van het kind.................................................. 41
4.4 Vaders en adolescenten ........................................................................................................ 41
4.5 Vader-dochter en vader-zoon relaties .................................................................................. 42
4.6 Toekomstig onderzoek .......................................................................................................... 42
4.7 Ondersteuningsbehoeften van vaders .................................................................................. 43
4.8 Vaders en opvoedingsondersteuning.................................................................................... 44
4.9 Vaders bereiken : strategieën en tips.................................................................................... 45
5. Huis van het kind ................................................................................................................ 47
5.1 Decreet preventieve gezinsondersteuning ........................................................................... 47
5.2 Doelstellingen Huize van het kind ......................................................................................... 48
6. Theoretische modellen ........................................................................................................ 51
6.1 Balansmodel van Bakker ....................................................................................................... 51
6.2 Procesmodel van Belsky ........................................................................................................ 53
6.3 Ecologisch model van Bronfenbrenner ................................................................................. 54
6.4 Competentiemodel van Slot en Spanjaard............................................................................ 55
6.5 Het sociaal Interactiemodel van Patterson ................................................................................. 57
6.5.1 Het ontstaan van gedragsproblemen ................................................................................... 57
6.5.2 De ontwikkelingsfasen.......................................................................................................... 59
6.5.3 Beïnvloedende factoren ....................................................................................................... 60
7. Triple P 63
7.1 Wat is Triple P? ...................................................................................................................... 63
7.2 opgroeien gaat niet vanzelf ................................................................................................... 63
7.3 Doelstellingen triple P programma ....................................................................................... 64
7.4 doelgroep .............................................................................................................................. 64
4
, 7.5 Opklimmende interventieniveaus ......................................................................................... 65
7.5.1 Niveau 1 : massamediale voorlichting over opvoeding en de ontwikkeling van kinderen .. 65
7.5.2 Niveau 2 : gerichte voorlichting rond opvoedingsvragen .................................................... 66
7.5.3 Gericht advies bij specifieke zorgen ..................................................................................... 66
7.5.4 Ondersteuning bij ernstige gedragsproblemen ................................................................... 67
7.5.5 gezinsinterventie bij ernstige gedragsproblemen ................................................................ 68
7.6 aangepaste aanvullende programma’s voor specifieke doelgroepen .................................. 70
7.7 kosteneffectiviteit ................................................................................................................. 70
7.8 Principes van positief opvoeden ........................................................................................... 71
7.8.1 Kinderen een veilige en stimulerende omgeving bieden .............................................. 71
7.8.2 Kinderen laten leren door positieve ondersteuning ..................................................... 71
7.8.3 Een aansprekende discipline hanteren ......................................................................... 71
7.8.4 Realistische verwachtingen van kind ................................................................................... 71
7.8.4 Goed voor jezelf zorgen................................................................................................. 71
7.9 opvoedingsstrategieën .......................................................................................................... 72
7.10 theoretische achtergrond...................................................................................................... 73
7.11 Zelfregulatie........................................................................................................................... 74
8. STOP 4-7 programma .......................................................................................................... 77
8.1 inleiding ................................................................................................................................. 77
8.2 Het stop-programma gekaderd binnen andere theorieën.................................................... 78
8.3 Fasen van de STOP 4-7 .......................................................................................................... 79
8.3.1 Intake ............................................................................................................................. 79
8.3.5 ABC-schema : leertheorie als basis? ..................................................................................... 80
8.3.6 Hoofddoelstelling van programma....................................................................................... 80
8.4 Andere beïnvloedende factoren ........................................................................................... 84
8.5 Opvoeding is een interactioneel proces ................................................................................ 84
8.6 Significante veranderingen STOP 4-7 .................................................................................... 85
8.6.1 Werken aan vorming van nieuwe gewoontes ............................................................... 85
8.6.2 Resultaten...................................................................................................................... 85
9. Pedagogisch adviseren ........................................................................................................ 87
9.1 Beschrijving ........................................................................................................................... 87
9.1.1 Definitie en omschrijving ............................................................................................... 87
9.1.2 Doelgroep ...................................................................................................................... 88
9.1.3 Doelen ........................................................................................................................... 88
9.1.4 Werkwijze ...................................................................................................................... 89
9.2 Onderbouwing....................................................................................................................... 91
5
,10. Geweldloos verzet .............................................................................................................. 94
10.1 Inleiding ................................................................................................................................. 94
10.2 Wie is de baas? ...................................................................................................................... 94
10.3 Waakzame zorg ..................................................................................................................... 96
10.4 Reik elkaar de hand ............................................................................................................... 97
10.5 Zien en gezien worden .......................................................................................................... 98
10.6 het juiste moment ............................................................................................................... 100
10.7 Wetenschappelijke evidentie .............................................................................................. 101
10.8 Andere toepassingsgebieden .............................................................................................. 101
10.9 groepsbenadering ............................................................................................................... 102
10.10 Leer en leefomgeving ...................................................................................................... 102
10.11 Tijd voor actie .................................................................................................................. 103
11. De piramide van Webster Stratton .....................................................................................105
11.1 Positieve band ouder-kind .................................................................................................. 105
11.2 Aanmoedigen en complimenteren...................................................................................... 106
11.3 Sociaal en materieel belonen : beloningssystemen ............................................................ 108
11.4 Duidelijke afspraken en regels, consequente opvolging ..................................................... 109
11.5 Grenzen stellen.................................................................................................................... 109
11.6 Time-out .............................................................................................................................. 110
11.7 Straffen ................................................................................................................................ 112
6
, Legitimering van de
opvoedingsondersteuning
7
, 1. Legitimering van opvoedingsondersteuning
1.1 Historische context
Overheid zorgt enkel 1.1.1 Vroeger
voor veiligheid. Gezin
is het traditionele
1.1.1.1 De liberale nachtwakerstaat
kerngezin met
opvoedingstaken voor Wat?
moeder
• Begin 19e eeuw : moralistische periode
• Religieuze redenen die legitimeerden dat er geïntervenieerd werd in gezinnen
die van het normale discours afweken
→ Er wordt geïnvesteerd in politie en veilig zijn van de straten maar verder
dan dat gaat de overheid niet om zich te mengen in opvoeding
Burgerlijke kostwinnersgezin als norm
• Veel kinderarbeid en autoritaire opvoeding
• Verschil tussen loonarbeid en huishoudelijk werk tussen mannen en vrouwen
→ Patriarchaal burgerlijk gezin met vader aan hoofd die buitenshuis werkt
→ Feminisering van opvoedingstaken voor de vrouwen
Het kwetsbare kind
• Veel kindersterfte door industrie, hygiëne, ziekten,…
• Moeders werden beschuldigd van kindersterfte door de verwaarlozing van hun
moederrol
→ decontextualisering en culpabilisering : Moeders werden ervan
beschuldigd hun opvoedkundige taken te verwaarlozen en op die manier
kindersterfte en sociale onrust in de hand te werken
filantropie
• ontstaan van initiatieven met focus op moeder-en kinderzorg door vrijwilligers
→ melkkeukens : waar melk werd gekookt voor betere hygiëne van melk
→ bewaarscholen, zuigelingen-raadplegingen,…
1.1.1.2 Gerationaliseerde overheidsinmenging
Wat?
• Tweede helft 19e eeuw
• Overheid intervenieert op een gerationaliseerde manier in opvoeding : door de
opkomst van de wetenschap, statistiek en eugenetica
→ Eugenetica en statistiek als legitimering voor preventie bij burgerlijke
opvoedingsmodel
8
,Ontstaan kinderwetten
• Door verbod kinderarbeid : kinderen werden beschouwd als kapitaal voor de
toekomst van de maatschappij waarin moest worden geïnvesteerd
→ Zijn bron van onkosten i.p.v. bron van inkomsten
→ Opkomst scholen, instituten, ….
• Ouders blijven verantwoordelijk voor slagen van kind op school en in de
maatschappij
→ Overheid moeit zich nu wel in de opvoeding
→ Toekomst van de maatschappij wordt bepaald door de manier waarop
kinderen werden opgevoed
1.1.1.3 Sociaal democratische welvaartstaat
Wat?
• Welvaart en sociale zekerheid na de oorlog
• Overheid investeert naast welvaart (sociale zekerheid, industrie) ook in welzijn
• Maakbaarheid van de samenleving met meer vrijheid
Van welvaart naar welzijn
• naoorlogse welvaartsstaat ging de wederopbouw van het economische leven
gepaard met een geleidelijke uitbouw van de sociale zekerheid
• overheidsfocus verschuift van welvaart naar welzijn
• bevordering van psychosociaal welveringen
→ overgang van sociale welvaartsstaat naar verzorgingsstaat
de verzorgingsstaat
• toenemende professionalisering en institutionalisering onder invloed van
overheid
• detraditionalisering : grote morele vrijheid en individuele
ontplooiingsmogelijkheden met een diverse invulling van het gezin
rol van de ouders
• ouders mogen vrij kiezen hoe ze hun kind opvoeden maar indien hier iets fout
loopt wordt wel steeds opnieuw gekeken naar de ouders
→ nog steeds culpabiliseren van ouders
9
, 1.1.1.4 de opkomst van het neoliberalisme
wat?
• 1980 : economische crisis
• Klemtoon : ligt terug op veiligheid, sociale orde en de arbeidsmarkt
→ Van verzorgingsstaat naar sociale investeringsstaat
→ Nadruk op preventie als legitimering voor inmenging overheid voor
ouders
Nachtwakerstaat
• Lijkt een kleine terugslag te zijn naar nachtwakerstaat
• Veel aandacht voor arbeidsmarkt en sociale orde
Ouders
• Ouders moeten gevormd of opgeleid worden om een succesvolle ontwikkeling
van hun kind te voorzien
1.1.2 Nu
Terugkerend :
• Steeds focus op ouders als opvoedingsverantwoordelijken
• Individualisering van sociale problemen
Vandaag
• Veel aandacht voor opvoedingsondersteuning
• Gedeelde verantwoordelijkheid tussen ouders en overheid
10
