Anatomie en fysiologie van het oog II
Hoofdstuk 1: Bescherming van het oog
1.1 De beenderen van de schedel/aangezicht
Bescherming vh oog tegen stoten, infecties… -> beenderen + bindweefsellaag + vet + oogleden +
traanapparaat
(Zie aparte blaadjes voor delen schedel)
1.2 De orbita of oogkas
= benige holtes aan weerszijde van het midsaggitale vlak van de schedel.
Bevat:
• Oogbollen
• Extra-oculaire spieren
• Oogzenuwen
• Bloedvaten
• Vetweefsel
• Bindweefsel
1.2.1 De vorm en beenderen van de orbita
Vorm van 2 x 4-zijdige piramide
-> toppen naar elkaar toe gericht
-> basissen uit elkaar
De wanden:
De mediale en de laterale wanden
De omgeving vd oogkas wordt gevormd door volgende beenderen:
• Os maxillare of het bovenkaaksbeen
• Os lacrimale of het traanbeen
• Os ethmoidale of het zeefbeen
• Os frontale of het voorhoofdsbeen
• Os sphenoidale of het wiggebeen
• Os zygomaticum/os jugale of het jukbeen
• Os palatinum of het harde gehemeltebeen
Os nasale ligt naast de oogkas maar is GEEN deel ervan!
Enkele termen:
foramen = opening
fissura = spleet, kloof, groeve of gleuf
fossa = holte of kuil (=fovea)
1
,1.2.2 De openingen in de orbita
→ Foramen opticum
Top orbita
ingang n. opticus en arteria opthalmica (belangrijkste slagader vh oog)
→ fissura orbitalis superior
= bovenste orbitale groeve
doorgang venae opthalmicae en craniale zenuwen
→ fissura orbitalis inferior
= onderste orbitale groeve
bevat zenuwen en BV van de bovenkaakstreek
→ fossa lacrimalis
In os lacrimale
afvoer van het traanvocht naar de neusholte
Blow out fracture of orbit = er zit een putje in het bot
onder het oog
1.3 Bind- en vetweefsel in de orbita
= vult de ruimte op, bedekt en sluit de ruimte af van de oogbol in verschillende
structuren/compartimenten.
1.3.1 Periorbita
De periorbita = periorbitale vezellaag = orbitaal periosteum = orbitale
fascia
→ omhulsel
bekleed beenderen van de orbita
aanhechtingsplaats van spieren en pezen
bij de drie hersenvliezen (dura mater, pia mater en arachnoidea)
Zenuwweefsel CZS:
• Kwetsbaar
• Hoge stofwisselingssnelheid
• Veel voedingsstoffen en O2 nodig
• Isolatie vh bloed nodig
• Bescherming tegen contact met beenderen nodig
-> meniges (=hersenvliezen):
- fysieke stabiliteit
- absorberen schokken
2
,1.3.2 Kapsel van Tenon
= vagina bulbi = fascia bulbi
• Membraan
• Rond oogbol
• Van n. opticus tot limbus
• Sokkel voor beweging oog
• Barrière tegen infecties
• Binnenopp gescheiden vn sclera door
epi/perisclerale ruimte
1.3.3 Intervaginale ruimte
Tussen het kapsel van Tenon en de periorbita bevinden zich:
• Oogspieren
• Hoofdtraanklier
• Zenuwen
• Bloedvaten
• Bindweefsel
• Vetweefsel
o fie: bescherming tegen schokken, beweging oog mogelijk maken, oog op zijn plaats
houden
paars: periorbitale vezellaag
blauw achteraan: dura mater (hersenvlies)
groen: pia mater (binnenste hersenvlies)
blauw rond oogbol: kapsel van Tenon
1.3.4 Ziekte van Graves
Voornaamste symptomen:
• Snelle polsslag
• Transpireren
• Zenuwachtigheid
• Uitpuilende ogen
→ agv schildklierproblemen, hij werkt niet meer goed-> ziekte van graves
Uitpuilende ogen door ontsteking aan oogspieren en opzwellen oogspieren
-> Kan opgelost worden door decompresssie operatie =verkleinen druk in ogen door botweefsel weg
te halen (swinging eyelid techniek), meer ruimte in oogkas en klachten verdwijnen.
Behandeling: medicijnen, radioactieve therapie, deel schildklier verwijderen
3
, 1.4 De conjuctiva
= slijmvlies, bindvlies op het oog
1.4.1 Bouw van de conjuctiva
3 delen:
• Bulbaire conjuctiva (tegen oogbol) (1)
• Fornix (overgangszone, sterk geplooid) (2)
• Palpebrale conjuctiva (tegen ooglid) (3)
Fornix conjuctiva hangt vast aan de pezen vd musculus levator palpebrae en vd rechte uitwendige
oogspieren zodat conjuctiva mee beweegt met oogbewegingen.
Bulbaire conjuctiva bedekt deel vd sclera maar epitheel continu met cornea.
Overgangszoone hiertussen: conjuctivale limbus. Dit deel is niet verhoornd en
doorzichtig.
Als het bindvlies ontsteekt: conjuctivitis
De palpebrale zijde is wel verhoornd. Bevat bloedvaten (rode kleur) en zeer
dun.
→ conjuctivale zak: de holte ingesloten door de conjuctivale delen. Kan
dienen voor:
• Oogdruppels
• Contactlenzen
• Uitmonden hulptraankliertjes
Histologie
• Buitenzijde: meerlagig cilindrisch epitheel (2-5 lagen)
o Bovenste laag: mucus (kliercellen + slijmbekercellen): tranenfilm vasthouden en
beweging oog
o Onderste laag: pigmentcellen
• Eptiheel rust op lamina propria of stroma conjuctiva. Bevat veel BV. (2 lagen)
o Bovenaan: lymfoïde laag
o Onderaan: vezellaag
a= lamina propria = stroma conjuctiva
b= gelaagd cilindrisch epitheel met slijmbekercellen
c= cornea stroma
d = cornea epitheel
4
Hoofdstuk 1: Bescherming van het oog
1.1 De beenderen van de schedel/aangezicht
Bescherming vh oog tegen stoten, infecties… -> beenderen + bindweefsellaag + vet + oogleden +
traanapparaat
(Zie aparte blaadjes voor delen schedel)
1.2 De orbita of oogkas
= benige holtes aan weerszijde van het midsaggitale vlak van de schedel.
Bevat:
• Oogbollen
• Extra-oculaire spieren
• Oogzenuwen
• Bloedvaten
• Vetweefsel
• Bindweefsel
1.2.1 De vorm en beenderen van de orbita
Vorm van 2 x 4-zijdige piramide
-> toppen naar elkaar toe gericht
-> basissen uit elkaar
De wanden:
De mediale en de laterale wanden
De omgeving vd oogkas wordt gevormd door volgende beenderen:
• Os maxillare of het bovenkaaksbeen
• Os lacrimale of het traanbeen
• Os ethmoidale of het zeefbeen
• Os frontale of het voorhoofdsbeen
• Os sphenoidale of het wiggebeen
• Os zygomaticum/os jugale of het jukbeen
• Os palatinum of het harde gehemeltebeen
Os nasale ligt naast de oogkas maar is GEEN deel ervan!
Enkele termen:
foramen = opening
fissura = spleet, kloof, groeve of gleuf
fossa = holte of kuil (=fovea)
1
,1.2.2 De openingen in de orbita
→ Foramen opticum
Top orbita
ingang n. opticus en arteria opthalmica (belangrijkste slagader vh oog)
→ fissura orbitalis superior
= bovenste orbitale groeve
doorgang venae opthalmicae en craniale zenuwen
→ fissura orbitalis inferior
= onderste orbitale groeve
bevat zenuwen en BV van de bovenkaakstreek
→ fossa lacrimalis
In os lacrimale
afvoer van het traanvocht naar de neusholte
Blow out fracture of orbit = er zit een putje in het bot
onder het oog
1.3 Bind- en vetweefsel in de orbita
= vult de ruimte op, bedekt en sluit de ruimte af van de oogbol in verschillende
structuren/compartimenten.
1.3.1 Periorbita
De periorbita = periorbitale vezellaag = orbitaal periosteum = orbitale
fascia
→ omhulsel
bekleed beenderen van de orbita
aanhechtingsplaats van spieren en pezen
bij de drie hersenvliezen (dura mater, pia mater en arachnoidea)
Zenuwweefsel CZS:
• Kwetsbaar
• Hoge stofwisselingssnelheid
• Veel voedingsstoffen en O2 nodig
• Isolatie vh bloed nodig
• Bescherming tegen contact met beenderen nodig
-> meniges (=hersenvliezen):
- fysieke stabiliteit
- absorberen schokken
2
,1.3.2 Kapsel van Tenon
= vagina bulbi = fascia bulbi
• Membraan
• Rond oogbol
• Van n. opticus tot limbus
• Sokkel voor beweging oog
• Barrière tegen infecties
• Binnenopp gescheiden vn sclera door
epi/perisclerale ruimte
1.3.3 Intervaginale ruimte
Tussen het kapsel van Tenon en de periorbita bevinden zich:
• Oogspieren
• Hoofdtraanklier
• Zenuwen
• Bloedvaten
• Bindweefsel
• Vetweefsel
o fie: bescherming tegen schokken, beweging oog mogelijk maken, oog op zijn plaats
houden
paars: periorbitale vezellaag
blauw achteraan: dura mater (hersenvlies)
groen: pia mater (binnenste hersenvlies)
blauw rond oogbol: kapsel van Tenon
1.3.4 Ziekte van Graves
Voornaamste symptomen:
• Snelle polsslag
• Transpireren
• Zenuwachtigheid
• Uitpuilende ogen
→ agv schildklierproblemen, hij werkt niet meer goed-> ziekte van graves
Uitpuilende ogen door ontsteking aan oogspieren en opzwellen oogspieren
-> Kan opgelost worden door decompresssie operatie =verkleinen druk in ogen door botweefsel weg
te halen (swinging eyelid techniek), meer ruimte in oogkas en klachten verdwijnen.
Behandeling: medicijnen, radioactieve therapie, deel schildklier verwijderen
3
, 1.4 De conjuctiva
= slijmvlies, bindvlies op het oog
1.4.1 Bouw van de conjuctiva
3 delen:
• Bulbaire conjuctiva (tegen oogbol) (1)
• Fornix (overgangszone, sterk geplooid) (2)
• Palpebrale conjuctiva (tegen ooglid) (3)
Fornix conjuctiva hangt vast aan de pezen vd musculus levator palpebrae en vd rechte uitwendige
oogspieren zodat conjuctiva mee beweegt met oogbewegingen.
Bulbaire conjuctiva bedekt deel vd sclera maar epitheel continu met cornea.
Overgangszoone hiertussen: conjuctivale limbus. Dit deel is niet verhoornd en
doorzichtig.
Als het bindvlies ontsteekt: conjuctivitis
De palpebrale zijde is wel verhoornd. Bevat bloedvaten (rode kleur) en zeer
dun.
→ conjuctivale zak: de holte ingesloten door de conjuctivale delen. Kan
dienen voor:
• Oogdruppels
• Contactlenzen
• Uitmonden hulptraankliertjes
Histologie
• Buitenzijde: meerlagig cilindrisch epitheel (2-5 lagen)
o Bovenste laag: mucus (kliercellen + slijmbekercellen): tranenfilm vasthouden en
beweging oog
o Onderste laag: pigmentcellen
• Eptiheel rust op lamina propria of stroma conjuctiva. Bevat veel BV. (2 lagen)
o Bovenaan: lymfoïde laag
o Onderaan: vezellaag
a= lamina propria = stroma conjuctiva
b= gelaagd cilindrisch epitheel met slijmbekercellen
c= cornea stroma
d = cornea epitheel
4
