Psychopathologie
Hoofdstuk 7: Suïcidaliteit bij kinderen en jongeren
Doelen:
• Kennen van de normale ontwikkeling van het doodsbesef (ppt en p483-485)
• Kunnen uitleggen waarom de adolescentieperiode als risicoperiode voor
suïcidaliteit(p485-486)
• Stellingen omtrent “suïcide” kunnen beargumenteren, onderbouwd met argumenten
uit handboek, ppt of ander Toledo-materiaal
• Cijfers kunnen interpreteren en kunnen linken aan preventie, verhoudingen tussen
mannen en vrouwen kennen, plaats in Europa (zie ppt)
• Risicofactoren, beschermende factoren en drempelfactoren kennen (ppt,494-503)
• Signalen kunnen herkennen en benoemen in een casus (ppt,p505)
• Weten en kunnen opsommen waar personen met suïcidegedachten terecht kunnen
(ppt)
• Weten en kunnen benoemen waar nabestaanden van suïcideplegers terecht kunnen
(ppt)
• Dit hoofdstuk kunnen linken aan andere hoofdstukken uit de psychopathologie, vb.
aan depressie
, Suicidaliteit bij kinderen en jongeren
De normale ontwikkeling van doodsbesef
Volwassenen denken anders over de dood dan kinderen. Kinderen ervaren de
dood dus anders.
Om het volledige besef over de dood te ontwikkelen dient het kind 3
ontwikkelingsopgaven af te ronden.
- Beseffen dat het lichaam niet meer functioneert als het dood is.
- Beseffen dat de dood onomkeerbaar is.
- Beseffen dat het zelf ook sterfelijk is.
à hier kan geen exacte leeftijd aan gekoppeld worden: het is de mentale leeftijd
dat een rol speelt in dit proces.
Doodsbesef en leeftijd
2 – 5 jaar:
Piaget: pre-operationele fase. Het kind leert dat het lichaam niet meer
functioneert na de dood. Het onomkeerbaarheid wordt nog onvoldoende beseft,
daarom is de dood niet altijd afschrikwekkend.
Egocentrisme: de wereld vanuit jezelf bekijken, waarbij het kind denkt dat wat er
rond hen gebeurt beïnvloedbaar is door hen + moeilijk om zich in te leven in het
standpunt van een ander.
Magisch denken: onderscheid tussen realiteit en fantasie niet duidelijk. Kinderen
nemen uitleg heel letterlijk op.
Volwassenen moeten heel duidelijk communiceren, geen metaforen of beeldspraak. Opa slaapt nu
voor altijd gaan ze echt zien als opa die slaapt.
5 – 8 jaar:
Kind leert dat de dood onomkeerbaar is => doodgaan betekent dat het afscheid
definitief is.
Kan echt verdrietig zijn over het verlies
8 – 12 jaar:
Kind leert te beseffen dat iedereen doodgaat, het kind zelf ook. Dood wordt
vooral geassocieerd met ouderen à later ook dat iedereen dood kan gaan, jong
en oud. Een eigen dooswens is nog zeldzaam
à Bij depressie of doodservaringen wel mogelijk
Bv. wanneer er een (groot)ouder sterft, kan de doodswens zo gestuurd worden, niet zozeer
omdat ze zelf doodwillen => willen bij die persoon kunnen zijn
Adolescentie:
Wat-als-denken en toekomstdenken: zou ik gemist worden als ik dood zou zijn?
Negatieve cognities bij jongeren met bv. een depressie: zorgen voor een negatief beeld over de
toekomt.
Kinderen leren ‘te spelen’ met het idee dat hun eigen dood te versnellen is.
Gedachten aan de dood zijn niet ongewoon.
Hoofdstuk 7: Suïcidaliteit bij kinderen en jongeren
Doelen:
• Kennen van de normale ontwikkeling van het doodsbesef (ppt en p483-485)
• Kunnen uitleggen waarom de adolescentieperiode als risicoperiode voor
suïcidaliteit(p485-486)
• Stellingen omtrent “suïcide” kunnen beargumenteren, onderbouwd met argumenten
uit handboek, ppt of ander Toledo-materiaal
• Cijfers kunnen interpreteren en kunnen linken aan preventie, verhoudingen tussen
mannen en vrouwen kennen, plaats in Europa (zie ppt)
• Risicofactoren, beschermende factoren en drempelfactoren kennen (ppt,494-503)
• Signalen kunnen herkennen en benoemen in een casus (ppt,p505)
• Weten en kunnen opsommen waar personen met suïcidegedachten terecht kunnen
(ppt)
• Weten en kunnen benoemen waar nabestaanden van suïcideplegers terecht kunnen
(ppt)
• Dit hoofdstuk kunnen linken aan andere hoofdstukken uit de psychopathologie, vb.
aan depressie
, Suicidaliteit bij kinderen en jongeren
De normale ontwikkeling van doodsbesef
Volwassenen denken anders over de dood dan kinderen. Kinderen ervaren de
dood dus anders.
Om het volledige besef over de dood te ontwikkelen dient het kind 3
ontwikkelingsopgaven af te ronden.
- Beseffen dat het lichaam niet meer functioneert als het dood is.
- Beseffen dat de dood onomkeerbaar is.
- Beseffen dat het zelf ook sterfelijk is.
à hier kan geen exacte leeftijd aan gekoppeld worden: het is de mentale leeftijd
dat een rol speelt in dit proces.
Doodsbesef en leeftijd
2 – 5 jaar:
Piaget: pre-operationele fase. Het kind leert dat het lichaam niet meer
functioneert na de dood. Het onomkeerbaarheid wordt nog onvoldoende beseft,
daarom is de dood niet altijd afschrikwekkend.
Egocentrisme: de wereld vanuit jezelf bekijken, waarbij het kind denkt dat wat er
rond hen gebeurt beïnvloedbaar is door hen + moeilijk om zich in te leven in het
standpunt van een ander.
Magisch denken: onderscheid tussen realiteit en fantasie niet duidelijk. Kinderen
nemen uitleg heel letterlijk op.
Volwassenen moeten heel duidelijk communiceren, geen metaforen of beeldspraak. Opa slaapt nu
voor altijd gaan ze echt zien als opa die slaapt.
5 – 8 jaar:
Kind leert dat de dood onomkeerbaar is => doodgaan betekent dat het afscheid
definitief is.
Kan echt verdrietig zijn over het verlies
8 – 12 jaar:
Kind leert te beseffen dat iedereen doodgaat, het kind zelf ook. Dood wordt
vooral geassocieerd met ouderen à later ook dat iedereen dood kan gaan, jong
en oud. Een eigen dooswens is nog zeldzaam
à Bij depressie of doodservaringen wel mogelijk
Bv. wanneer er een (groot)ouder sterft, kan de doodswens zo gestuurd worden, niet zozeer
omdat ze zelf doodwillen => willen bij die persoon kunnen zijn
Adolescentie:
Wat-als-denken en toekomstdenken: zou ik gemist worden als ik dood zou zijn?
Negatieve cognities bij jongeren met bv. een depressie: zorgen voor een negatief beeld over de
toekomt.
Kinderen leren ‘te spelen’ met het idee dat hun eigen dood te versnellen is.
Gedachten aan de dood zijn niet ongewoon.
