Ondernemingsrecht College 1
Introductie op het ondernemingsrecht
Begrip ‘Onderneming’
Bijvoorbeeld: Organisatorisch verband, gericht op duurzame deelneming aan
economisch verkeer
Maar ook bijvoorbeeld:
- Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008
- Art. 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR)
Boek hanteert definitie WOR (dus alle Nederlandse rechtsvormen):
‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband
waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling
arbeid wordt verricht’
Rechtsvormen in Nederland
Eenmanszaak
Personenvennootschappen (boek 7a BW en WvK):
- maatschap
- v.o.f.
- CV
Rechtspersonen (boek 2 BW)
- vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
- coöperatie/ OWM
- stichting
- BV/NV (kapitaalvennootschappen)
NB art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat
betreft vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
- Bestuurders ( bij rechtspersonen)
- Vennoten (bij personenvennootschappen)
- Maten (bij personenvennootschappen)
- Commissarissen (bij rechtspersonen)
- Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
- Eigenaar (bij eenmanszaak)
,Europese rechtsvormen
Naast eerder genoemde ondernemingsvormen
Het Europees Economisch samenwerkingsverband (EESV)
- In 1985 bij verordening door EU ingevoerd
- Bedrijven die in verschillende lidstaten van de EU zijn gevestigd, kunnen
samenwerken in EESV
- Nederlandse EESV: rechtspersoonlijkheid m.i.v. inschrijving in handelsregister
*art. 3 Uitvoeringswet EESV-Verordening)
- Doel EESV: economische werkzaamheid leden vergemakkelijken/ ontwikkelen
dan wel resultaten daarvan te verbeteren/vergroten
* Winst EESV wordt toegerekend aan de afzonderlijke leden
De Europese vennootschap (Societas Europaea: SE)
- Sinds 2001
- Kapitaalvennootschap met rechtspersoonlijkheid
- Geplaatst kapitaal minstens 120.000
Societas Cooperativa Europaea (SCE)
- Doel: aan de (materiële) behoeften van leden voldoen en/of hun economische
en sociale activiteiten te ontwikkelen
- Bevat elementen van de coöperatie en de VN
- Kapitaal is verdeeld in aandelen minstens 30.000 euro bijeengebracht door
leden
- Notariële akte
- Rechtspersoonlijkheid na inschrijving in aangewezen register CE
,Raakvlakken met personen- en familierecht
Handelingsonbekwaamheid
- Art. 3:32 BW
- Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig rechtshandelingen
verrichten / rechtshandelingen kunnen worden vernietigd (of zelfs nietig)
Handelingsonbekwaamheid door:
- Ondercuratelestelling
- Minderjarigheid
Curatele
- Art. 1:378 BW e.v.
- I.g.v. bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en functioneren
wel veelal regeling in statuten i.g.v. ontstentenis of belet
- i.g.v. eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal einde
eenmanszaak
- i.g.v. personenvennootschap: einde vennootschap (art. 7a:1683 sub b BW:
curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
- 18 jaar
- Vertegenwoordiging
- Handlichting
Handelingsonbevoegdheid
Bewind en Mentorschap
- Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
- Leiden veelal tot einde eenmanszaak/personenvennootschap
Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
Raakvlakken met faillissementsrecht
- Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen
- Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
- Derhalve huwelijkse voorwaarden!
, - Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
- Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
- Bij natuurlijk persoon alleen i.g.v. ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
- Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeiser
- Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand
bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet -> is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
- Is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
- Eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger/ tussenpersoon verricht
rechtshandeling op eigen naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden)
Spiegelbeeld: onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van
rechtspersonen
Begrip Rechtspersoon : art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject: drager rechten/plichten in juridische zin -> dus “het stuk papier” kan
werknemers in dienst nemen/schulden maken/ zaken in eigendom verkrijgen etc.
Publiekrechtelijke rechtspersonen
Rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen, maar aan andere
wetten (bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten, etc.)
Kerkgenootschappen
art. 2:2 BW: geregeld door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen art. 2:5 BW
van toepassing)
Kamer van koophandel- het handelsregister
- Handelsregisterwet 2007
- Handelsregisterbesluit 2008
KvK- anders dan voorheen – niet meer lijdelijk m.b.t. inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
- Met wie doe je zaken?
- Wat is de rechtsvorm?
- Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
Introductie op het ondernemingsrecht
Begrip ‘Onderneming’
Bijvoorbeeld: Organisatorisch verband, gericht op duurzame deelneming aan
economisch verkeer
Maar ook bijvoorbeeld:
- Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008
- Art. 1 Wet op de ondernemingsraden (WOR)
Boek hanteert definitie WOR (dus alle Nederlandse rechtsvormen):
‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband
waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling
arbeid wordt verricht’
Rechtsvormen in Nederland
Eenmanszaak
Personenvennootschappen (boek 7a BW en WvK):
- maatschap
- v.o.f.
- CV
Rechtspersonen (boek 2 BW)
- vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
- coöperatie/ OWM
- stichting
- BV/NV (kapitaalvennootschappen)
NB art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat
betreft vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
- Bestuurders ( bij rechtspersonen)
- Vennoten (bij personenvennootschappen)
- Maten (bij personenvennootschappen)
- Commissarissen (bij rechtspersonen)
- Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
- Eigenaar (bij eenmanszaak)
,Europese rechtsvormen
Naast eerder genoemde ondernemingsvormen
Het Europees Economisch samenwerkingsverband (EESV)
- In 1985 bij verordening door EU ingevoerd
- Bedrijven die in verschillende lidstaten van de EU zijn gevestigd, kunnen
samenwerken in EESV
- Nederlandse EESV: rechtspersoonlijkheid m.i.v. inschrijving in handelsregister
*art. 3 Uitvoeringswet EESV-Verordening)
- Doel EESV: economische werkzaamheid leden vergemakkelijken/ ontwikkelen
dan wel resultaten daarvan te verbeteren/vergroten
* Winst EESV wordt toegerekend aan de afzonderlijke leden
De Europese vennootschap (Societas Europaea: SE)
- Sinds 2001
- Kapitaalvennootschap met rechtspersoonlijkheid
- Geplaatst kapitaal minstens 120.000
Societas Cooperativa Europaea (SCE)
- Doel: aan de (materiële) behoeften van leden voldoen en/of hun economische
en sociale activiteiten te ontwikkelen
- Bevat elementen van de coöperatie en de VN
- Kapitaal is verdeeld in aandelen minstens 30.000 euro bijeengebracht door
leden
- Notariële akte
- Rechtspersoonlijkheid na inschrijving in aangewezen register CE
,Raakvlakken met personen- en familierecht
Handelingsonbekwaamheid
- Art. 3:32 BW
- Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig rechtshandelingen
verrichten / rechtshandelingen kunnen worden vernietigd (of zelfs nietig)
Handelingsonbekwaamheid door:
- Ondercuratelestelling
- Minderjarigheid
Curatele
- Art. 1:378 BW e.v.
- I.g.v. bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en functioneren
wel veelal regeling in statuten i.g.v. ontstentenis of belet
- i.g.v. eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal einde
eenmanszaak
- i.g.v. personenvennootschap: einde vennootschap (art. 7a:1683 sub b BW:
curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
- 18 jaar
- Vertegenwoordiging
- Handlichting
Handelingsonbevoegdheid
Bewind en Mentorschap
- Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
- Leiden veelal tot einde eenmanszaak/personenvennootschap
Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
Raakvlakken met faillissementsrecht
- Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen
- Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
- Derhalve huwelijkse voorwaarden!
, - Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
- Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
- Bij natuurlijk persoon alleen i.g.v. ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
- Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeiser
- Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand
bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet -> is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
- Is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
- Eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger/ tussenpersoon verricht
rechtshandeling op eigen naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden)
Spiegelbeeld: onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van
rechtspersonen
Begrip Rechtspersoon : art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject: drager rechten/plichten in juridische zin -> dus “het stuk papier” kan
werknemers in dienst nemen/schulden maken/ zaken in eigendom verkrijgen etc.
Publiekrechtelijke rechtspersonen
Rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen, maar aan andere
wetten (bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten, etc.)
Kerkgenootschappen
art. 2:2 BW: geregeld door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen art. 2:5 BW
van toepassing)
Kamer van koophandel- het handelsregister
- Handelsregisterwet 2007
- Handelsregisterbesluit 2008
KvK- anders dan voorheen – niet meer lijdelijk m.b.t. inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
- Met wie doe je zaken?
- Wat is de rechtsvorm?
- Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
