De mijne zijn de liefste
Hoofdstuk 1 – het samengestelde gezin: de feiten
Er wordt gesproken van een samengesteld gezin als een of beide volwassenen kinderen hebben uit
een eerdere relaties. Samengesteld verwijst naar het fundament van het gezin. twee biologische
ouders zijn uit elkaar gegaan. Als een van de ouders een nieuwe relatie krijgt, kan er een ‘nieuw’
gezin ontstaan. Dat samengestelde gezin bestaat uit elementen van de eerdere kerngezinnen.
1.1 De complexiteit van een samengesteld gezin
Een samengesteld gezin is gebouwd op een fundament van rouw. Er is altijd iets aan voorafgegaan
wat kapotging: het is gebouwd op de ‘resten’ van een of twee eerdere gezinnen. Juist dat brokkelige
fundament is wat het extra lastig maakt om van het nieuwe gezin een succes te maken. Het vormen
van een stiefgezin duurt tussen de vier en zeven jaar. Als je door deze periode heen bent, dan is de
kans van slagen groter.
Tegelijkertijd blijkt het vormen van een samengesteld gezin een levenslang project! Daarmee wordt
bedoeld dat het een proces is dat altijd doorgaat. Vaak verloopt het proces van samenstellen
moeizaam. Samen een nieuw gezin worden is bijzonder complex. Door deze complexiteit dreigt er
weer een breuk.
1.2 Tijd voor een andere kijk
Er is al veel hulp, maar de cijfers blijven groeien. Het is hoog tijd dat we gaan kijken naar de
onderliggende dynamieken in een samengesteld gezin. Laten we het niet alleen meer hebben over
het (figuurlijke) huis dat we bouwen waar we als kersvers nieuw gezin in gaan wonen. Laten we
samen ook kijken naar het fundament ónder het huis. Het fundament dat bepaalt hoe stevig het
nieuwe huis staat.
Hoofdstuk 2 – van gezin naar systeem
De start van een samengesteld gezin verschilt in niets van de start van een kern gezien. Toch worden
verschillen al snel zichtbaar. Het is mogelijk dat een van jullie beiden of zelfs jullie allebei al kinderen
hebben. Er zijn voorbeelden waarbij de drempel om dit te vertellen erg groot is, omdat vaders en
moeders bang zijn voor de gevolgen.
Als blijkt dat de relatie inderdaad leuk is en vatbaar voor vervolg, komt het volgende naar boven: op
welk moment en hoe ga je de kinderen aan je nieuwe partner voorstellen? De conclusie na een
dergelijke dag kan zijn dat het gezellig was en dat de kinderen het zo goed met elkaar konden vinden.
Als er op een bepaald moment besloten wordt samen in één huis verder te gaan, blijkt al snel dat
samenstellen geen gemakkelijke opgave is. Alleen al de logistiek. De uitdagingen liggen niet allen op
logistiek vlak. Samenstellen blijkt daadwerkelijk een werkwoord. Wat met name opvalt is dat het lijkt
alsof de kinderen en de ex-partners ervoor zorgen dat er steeds ruzie komt. Alsof ze een wig drijven
tussen de geliefden. In eerste poging wordt er een stiefplan geschreven, met daarin duidelijke
afspraken. Maar dan nog… Het blijft zo hard werken en het verlangen naar rust wordt steeds groter.
, 2.1 Samengestelde gezinnen
Een samengesteld gezin is een gezin waarvan een of beide partners kinderen heeft uit een eerdere
relatie. De andere biologische ouder van het kind is ofwel overleden, ofwel ex-partner na de
scheiding of is de donor van het kind. De leeftijden van de kinderen kunnen variëren, evenals het
aantal kinderen. Ook de eventuele zwangerschappen en kinderen die niet meer thuis wonen, kunnen
gerekend worden tot het samengestelde gezin.
2.2 Juridische positie
Op het moment dat je trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat met de vader of moeder
van een minderjarig kind dat bij hem of haar ingeschreven staat, word je juridische ouder. Dat wil
zeggen dat je de plicht hebt naar draagkracht mee te betalen aan de opvoeding en verzorging van de
minderjarige kinderen van je partner. Als het kind ouder is dan 18 jaar is de stiefouder verplicht mee
te betalen aan de kosten voor studie en levensonderhoud totdat hij of zij de leeftijd van 21 jaar heeft
bereikt. Naast de onderhoudsplicht heeft de stiefouder ook een opvoedplicht. In tegenstelling tot de
plichten die stiefouders aangaan, hebben ze geen zeggenschap over de stiefkinderen en nauwelijks
rechten.
Dit alles geeft de indruk dat er aan wordt gewerkt om de stiefouder een plek te geven binnen het
stramien van het gezin. ‘Erbij horen’ is vaak maar wat fijn als er weer een gelukkig ‘gezin’ zichtbaar
wordt.
2.3 De nieuwe kijk: van kerngezin naar stiefsysteem
Hoewel het verlangen naar een thuisgevoel groot is, ontbreekt vaak toch het vertrouwde en
vanzelfsprekende, en daarin schuilt het verschil. Het kerngezin is veelal overzichtelijk, het
samengestelde gezin is dat vaak niet.
Het kerngezin
In onze Nederlandse taal verstaan we onder het kerngezin veelal ‘vader, moeder en een of meerdere
kinderen’. Nu weten we heel goed dat gezinnen veel variaties hebben, maar de eerste gedachte over
een gezin is veelal traditioneel.
Het stiefsysteem
Wanneer twee mensen een relatie krijgen, ontstaat er een nieuwe realiteit met de volgende
waarheden: de partners uit beide kerngezinnen hebben afscheid van elkaar moeten nemen; als
biologische ouders kun je geen afscheid nemen van elkaar, je blijft allebei ouder van je kind(eren)
(ook als een van de ouders niet meer leeft); als nieuwe partners ga je een samenlevingsrelatie aan;
omdat beide partners kinderen hebben, horen die kinderen bij de nieuwe samenlevingsrelatie; de
kinderen in de nieuwe samenlevingsvorm houden hun biologische ouders (ook als een van de ouders
niet meer leeft).
Daarin onderscheidt een samengesteld gezin zich van een kerngezin. Een kerngezin is een meer
gesloten systeem met daarbinnen duidelijke rollen. Het stiefgezin is een open systeem met veel meer
rollen.
Hoofdstuk 1 – het samengestelde gezin: de feiten
Er wordt gesproken van een samengesteld gezin als een of beide volwassenen kinderen hebben uit
een eerdere relaties. Samengesteld verwijst naar het fundament van het gezin. twee biologische
ouders zijn uit elkaar gegaan. Als een van de ouders een nieuwe relatie krijgt, kan er een ‘nieuw’
gezin ontstaan. Dat samengestelde gezin bestaat uit elementen van de eerdere kerngezinnen.
1.1 De complexiteit van een samengesteld gezin
Een samengesteld gezin is gebouwd op een fundament van rouw. Er is altijd iets aan voorafgegaan
wat kapotging: het is gebouwd op de ‘resten’ van een of twee eerdere gezinnen. Juist dat brokkelige
fundament is wat het extra lastig maakt om van het nieuwe gezin een succes te maken. Het vormen
van een stiefgezin duurt tussen de vier en zeven jaar. Als je door deze periode heen bent, dan is de
kans van slagen groter.
Tegelijkertijd blijkt het vormen van een samengesteld gezin een levenslang project! Daarmee wordt
bedoeld dat het een proces is dat altijd doorgaat. Vaak verloopt het proces van samenstellen
moeizaam. Samen een nieuw gezin worden is bijzonder complex. Door deze complexiteit dreigt er
weer een breuk.
1.2 Tijd voor een andere kijk
Er is al veel hulp, maar de cijfers blijven groeien. Het is hoog tijd dat we gaan kijken naar de
onderliggende dynamieken in een samengesteld gezin. Laten we het niet alleen meer hebben over
het (figuurlijke) huis dat we bouwen waar we als kersvers nieuw gezin in gaan wonen. Laten we
samen ook kijken naar het fundament ónder het huis. Het fundament dat bepaalt hoe stevig het
nieuwe huis staat.
Hoofdstuk 2 – van gezin naar systeem
De start van een samengesteld gezin verschilt in niets van de start van een kern gezien. Toch worden
verschillen al snel zichtbaar. Het is mogelijk dat een van jullie beiden of zelfs jullie allebei al kinderen
hebben. Er zijn voorbeelden waarbij de drempel om dit te vertellen erg groot is, omdat vaders en
moeders bang zijn voor de gevolgen.
Als blijkt dat de relatie inderdaad leuk is en vatbaar voor vervolg, komt het volgende naar boven: op
welk moment en hoe ga je de kinderen aan je nieuwe partner voorstellen? De conclusie na een
dergelijke dag kan zijn dat het gezellig was en dat de kinderen het zo goed met elkaar konden vinden.
Als er op een bepaald moment besloten wordt samen in één huis verder te gaan, blijkt al snel dat
samenstellen geen gemakkelijke opgave is. Alleen al de logistiek. De uitdagingen liggen niet allen op
logistiek vlak. Samenstellen blijkt daadwerkelijk een werkwoord. Wat met name opvalt is dat het lijkt
alsof de kinderen en de ex-partners ervoor zorgen dat er steeds ruzie komt. Alsof ze een wig drijven
tussen de geliefden. In eerste poging wordt er een stiefplan geschreven, met daarin duidelijke
afspraken. Maar dan nog… Het blijft zo hard werken en het verlangen naar rust wordt steeds groter.
, 2.1 Samengestelde gezinnen
Een samengesteld gezin is een gezin waarvan een of beide partners kinderen heeft uit een eerdere
relatie. De andere biologische ouder van het kind is ofwel overleden, ofwel ex-partner na de
scheiding of is de donor van het kind. De leeftijden van de kinderen kunnen variëren, evenals het
aantal kinderen. Ook de eventuele zwangerschappen en kinderen die niet meer thuis wonen, kunnen
gerekend worden tot het samengestelde gezin.
2.2 Juridische positie
Op het moment dat je trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat met de vader of moeder
van een minderjarig kind dat bij hem of haar ingeschreven staat, word je juridische ouder. Dat wil
zeggen dat je de plicht hebt naar draagkracht mee te betalen aan de opvoeding en verzorging van de
minderjarige kinderen van je partner. Als het kind ouder is dan 18 jaar is de stiefouder verplicht mee
te betalen aan de kosten voor studie en levensonderhoud totdat hij of zij de leeftijd van 21 jaar heeft
bereikt. Naast de onderhoudsplicht heeft de stiefouder ook een opvoedplicht. In tegenstelling tot de
plichten die stiefouders aangaan, hebben ze geen zeggenschap over de stiefkinderen en nauwelijks
rechten.
Dit alles geeft de indruk dat er aan wordt gewerkt om de stiefouder een plek te geven binnen het
stramien van het gezin. ‘Erbij horen’ is vaak maar wat fijn als er weer een gelukkig ‘gezin’ zichtbaar
wordt.
2.3 De nieuwe kijk: van kerngezin naar stiefsysteem
Hoewel het verlangen naar een thuisgevoel groot is, ontbreekt vaak toch het vertrouwde en
vanzelfsprekende, en daarin schuilt het verschil. Het kerngezin is veelal overzichtelijk, het
samengestelde gezin is dat vaak niet.
Het kerngezin
In onze Nederlandse taal verstaan we onder het kerngezin veelal ‘vader, moeder en een of meerdere
kinderen’. Nu weten we heel goed dat gezinnen veel variaties hebben, maar de eerste gedachte over
een gezin is veelal traditioneel.
Het stiefsysteem
Wanneer twee mensen een relatie krijgen, ontstaat er een nieuwe realiteit met de volgende
waarheden: de partners uit beide kerngezinnen hebben afscheid van elkaar moeten nemen; als
biologische ouders kun je geen afscheid nemen van elkaar, je blijft allebei ouder van je kind(eren)
(ook als een van de ouders niet meer leeft); als nieuwe partners ga je een samenlevingsrelatie aan;
omdat beide partners kinderen hebben, horen die kinderen bij de nieuwe samenlevingsrelatie; de
kinderen in de nieuwe samenlevingsvorm houden hun biologische ouders (ook als een van de ouders
niet meer leeft).
Daarin onderscheidt een samengesteld gezin zich van een kerngezin. Een kerngezin is een meer
gesloten systeem met daarbinnen duidelijke rollen. Het stiefgezin is een open systeem met veel meer
rollen.
