CLASSIFICATIE EN DIAGNOSTIEK
CLASSIFICATIE
• Grote verscheidenheid aan problemen nood aan ordening en indeling (op basis van gelijke eigenschappen en
onderlinge relaties)
• Nuttige diensten bewijzen aan:
o Wetenschappelijk onderzoek naar ontstaan van problemen
o Klinische praktijk (diagnose, behandeling en preventie)
• Gemeenschappelijke taal ontwikkelen: verstaan we hetzelfde? belangrijk onderlinge communicatie tussen
professionals, diagnose en behandeling
• Classificatie ≠ diagnostiek (je hebt classificatie nodig om tot diagnostiek te komen)
2 soorten classificatie
Klinisch-psychiatrisch Empirisch-statistisch
• Psychiatrische stoornissen = onafhankelijke en duidelijk • Psychometrische invalshoek: steunen op
afgelijnde ziekte-entiteiten, met voor elke stoornis uitkomsten van multivariate analyses op
diagnostische en differentiaal diagnostische criteria gegevens die werden verzameld in grote
Indien voldaan aan nodige criteria: stoornis classificeren steekproeven
Diagnostische criteria: wanneer een welbepaald • Meestal gedragsvragenlijsten: probleemgedrag
aantal criteria v/e stoornis positief wordt gescoord (laten) inventariseren en beoordelen
Differentiaal: wanneer criteria van andere classificeren
stoornissen kunnen worden uitgesloten • Dimensioneel: elk syndroom is een continuüm
(vb. CD boven 18 jaar = antisociale persoonlijkheid) waarop ieder individu een relatieve plaats
• Categoriaal: men heeft een stoornis of men heeft ze niet inneemt t.o.v. andere individuen
Voorbeelden Voorbeeld
ICD-10 (international classification of diseases – door WHO) ASEBA (Achenbach System of Empirically Based Assessment)
• Gedragsvragenlijsten:
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) CBCL: Child Behavior CheckList
• Systeem om problematieken van invidiuen te beschrijven n (kind en ouderversie)
te classificeren in ‘stoorniscategorieën’
• Paradigma: medisch model
• Nieuw: Normaal > subklinisch > klinisch
1
, o Geen Romeins cijfer meer TRF: Teacher Report Form
o Drie delen: YSR: Youth Self Report
1) uitleg indeling/uitganspunten • Doel = over gedrag van individuen zoveel
2) 22 hoofdcategorieën* mogelijk informatie verzamelen uit
3) classificaties die nog niet opgenomen zijn verscheidende bronnen
o Nieuwe namen beoordelen op gelijkenissen en
o Meer dimensioneel gepresenteerd: dimensionele verschillen
maten voor ernst van symptomen globale indruk van problematiek
o ‘Subtypes’ adhv verschillende verschijningsvormen • adhv analyses op CBCL, TRF- en YSR-gegevens
discussie: impliceert dat het om verschillende werden clusters vaak samenvoorkomend
oorzaak gaat ‘fenotype’ = meer dynamisch probleemgedrag afgebakend 8
• Kritiek: syndroomschalen
o labeling, hokjesdenken? o Internaliserend probleemgedrag
o overmedicalisering? ↔ werken via context, o Externaliserend probleemgedrag
psychotherapie/ focus op oorzaken ipv op gevolgen
o “DSM-net vangt te veel”, “valse epidemieën”, meer
hulp voor mensen die het echt nodig hebben, over-
diagnostisering, heeft iedereen een psychiatrische
stoornis?
o te sterk gericht op symptomen i.p.v. persoon?
o te sterk gericht op uitwendig gedrag?
o geen wetenschappelijke basis voor dit
afsprakenboek, DSM is geen bijbel
*22 hoofdcategorieën uit DSM
stoornissen die we hebben gezien in les binnen juiste categorie plaatsen!
1) Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (o.a. verstandelijke beperking, autismespectrumstoornis, ADHD, leerstoornissen, tic-
stoornissen….)
2) Trauma-en stressor-gerelateerde stoornissen (met o.a. reactieve hechtingsstoornis, posttraumatische stressstoornis…)
3) Disruptieve, lmpulsbeheersings-en andere gedragstoornissen (oppositioneel opstandige stoornis, periodiek explosieve stoornis,
normoverschrijdend-gedragsstoornis…)
4) Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
5) Neurocognitieve Stoornissen (o.a. Alzheimer, delirium…)
2
,Wat is een stoornis?
Criteria om te spreken over een stoornis
• Significant meer problemen dan gemiddeld
• Problemen op de verschillende dimensies
• Problemen zijn hardnekkig, persistent
• Problemen zijn pervasief: symptomen komen binnen verschillende contexten naar voren en zijn niet louter
gebonden aan (stresserende) omgevingsfactoren
• Niet leeftijdsadequaat
• Significante belemmeringen: hinder voor persoon in dagdagelijkse leven
DIAGNOSTIEK
= besluitvormingsproces met als algemeen doel via systematisch onderzoek het inzicht in de aard van een problematiek
te verhogen en van daaruit een gepast aanbod voor behandeling te formuleren
= alle methoden die kunnen worden ingezet om een kind met een
ontwikkelingsstoornis te ondersteunen
In engere en ruimere zin
In engere zin In ruimere zin
Onderkennende of classificerende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
Formele diagnose • Oorzaak
(vb. toekennen DSM-categorie) • Diagnose + inschatting therapeutische mogelijkheden
Informatie over ernst, type en prognose Diagnostische proces/cyclus: gegevensverzameling +
v/e probleem hypothesevorming- en toetsing + indicatiestelling
3 verschillende soorten diagnostiek
3
, Onderkennende/categoriaal
Verklarende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
classificerende diagnostiek
Wat is er met het kind Wat is de oorzaak Hoe kunnen we dit kind het
aan de hand? van het probleem? best begeleiden?
• Beschrijvende diagnose Verklaringen kunnen van • Zicht op oorzaken van problemen
criteria betrekking op genetische, neurobiologische en • Risico- en protectieve factoren van
observeerbaar gedrag neuro-psychologische/cognitieve kind en omgeving (sterkte-
• Screening = 1e stap is er een aard zijn zwakteanalyse)
hoog/laag risico voor stoornis • Zoeken naar gepaste
Wat zijn de invloeden factoren
o Vermoeden (hypothese) ondersteuning, behandeling of
die een rol spelen in het
aftoetsen aan de hand van materiële hulp (= indicatiestelling)
functioneren van het kind?
diagnostisch onderzoek gepast advies lijst met
o Classificatie-instrumenten aanbevelingen voor interventies
zoals DSM-5, ICD-10 (= indicerende diagnose)
• Opstellen IHP, ondersteunings-
behoeften in kaart brengen…
Voor-en nadelen van het stellen van een diagnose
Voordelen Nadelen
• Opluchting • Hokjes denken, labellen, stigmatiseren
• Begrip & erkenning van omgeving • Reductie tot stoornis
• Wegnemen van schuldgevoelens • Focus op beperking
• Interprofessionele communicatie • Zich gedragen naar label
• Toegang tot instanties & financiële tegemoetkoming • Label als excuus
4
CLASSIFICATIE
• Grote verscheidenheid aan problemen nood aan ordening en indeling (op basis van gelijke eigenschappen en
onderlinge relaties)
• Nuttige diensten bewijzen aan:
o Wetenschappelijk onderzoek naar ontstaan van problemen
o Klinische praktijk (diagnose, behandeling en preventie)
• Gemeenschappelijke taal ontwikkelen: verstaan we hetzelfde? belangrijk onderlinge communicatie tussen
professionals, diagnose en behandeling
• Classificatie ≠ diagnostiek (je hebt classificatie nodig om tot diagnostiek te komen)
2 soorten classificatie
Klinisch-psychiatrisch Empirisch-statistisch
• Psychiatrische stoornissen = onafhankelijke en duidelijk • Psychometrische invalshoek: steunen op
afgelijnde ziekte-entiteiten, met voor elke stoornis uitkomsten van multivariate analyses op
diagnostische en differentiaal diagnostische criteria gegevens die werden verzameld in grote
Indien voldaan aan nodige criteria: stoornis classificeren steekproeven
Diagnostische criteria: wanneer een welbepaald • Meestal gedragsvragenlijsten: probleemgedrag
aantal criteria v/e stoornis positief wordt gescoord (laten) inventariseren en beoordelen
Differentiaal: wanneer criteria van andere classificeren
stoornissen kunnen worden uitgesloten • Dimensioneel: elk syndroom is een continuüm
(vb. CD boven 18 jaar = antisociale persoonlijkheid) waarop ieder individu een relatieve plaats
• Categoriaal: men heeft een stoornis of men heeft ze niet inneemt t.o.v. andere individuen
Voorbeelden Voorbeeld
ICD-10 (international classification of diseases – door WHO) ASEBA (Achenbach System of Empirically Based Assessment)
• Gedragsvragenlijsten:
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) CBCL: Child Behavior CheckList
• Systeem om problematieken van invidiuen te beschrijven n (kind en ouderversie)
te classificeren in ‘stoorniscategorieën’
• Paradigma: medisch model
• Nieuw: Normaal > subklinisch > klinisch
1
, o Geen Romeins cijfer meer TRF: Teacher Report Form
o Drie delen: YSR: Youth Self Report
1) uitleg indeling/uitganspunten • Doel = over gedrag van individuen zoveel
2) 22 hoofdcategorieën* mogelijk informatie verzamelen uit
3) classificaties die nog niet opgenomen zijn verscheidende bronnen
o Nieuwe namen beoordelen op gelijkenissen en
o Meer dimensioneel gepresenteerd: dimensionele verschillen
maten voor ernst van symptomen globale indruk van problematiek
o ‘Subtypes’ adhv verschillende verschijningsvormen • adhv analyses op CBCL, TRF- en YSR-gegevens
discussie: impliceert dat het om verschillende werden clusters vaak samenvoorkomend
oorzaak gaat ‘fenotype’ = meer dynamisch probleemgedrag afgebakend 8
• Kritiek: syndroomschalen
o labeling, hokjesdenken? o Internaliserend probleemgedrag
o overmedicalisering? ↔ werken via context, o Externaliserend probleemgedrag
psychotherapie/ focus op oorzaken ipv op gevolgen
o “DSM-net vangt te veel”, “valse epidemieën”, meer
hulp voor mensen die het echt nodig hebben, over-
diagnostisering, heeft iedereen een psychiatrische
stoornis?
o te sterk gericht op symptomen i.p.v. persoon?
o te sterk gericht op uitwendig gedrag?
o geen wetenschappelijke basis voor dit
afsprakenboek, DSM is geen bijbel
*22 hoofdcategorieën uit DSM
stoornissen die we hebben gezien in les binnen juiste categorie plaatsen!
1) Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (o.a. verstandelijke beperking, autismespectrumstoornis, ADHD, leerstoornissen, tic-
stoornissen….)
2) Trauma-en stressor-gerelateerde stoornissen (met o.a. reactieve hechtingsstoornis, posttraumatische stressstoornis…)
3) Disruptieve, lmpulsbeheersings-en andere gedragstoornissen (oppositioneel opstandige stoornis, periodiek explosieve stoornis,
normoverschrijdend-gedragsstoornis…)
4) Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
5) Neurocognitieve Stoornissen (o.a. Alzheimer, delirium…)
2
,Wat is een stoornis?
Criteria om te spreken over een stoornis
• Significant meer problemen dan gemiddeld
• Problemen op de verschillende dimensies
• Problemen zijn hardnekkig, persistent
• Problemen zijn pervasief: symptomen komen binnen verschillende contexten naar voren en zijn niet louter
gebonden aan (stresserende) omgevingsfactoren
• Niet leeftijdsadequaat
• Significante belemmeringen: hinder voor persoon in dagdagelijkse leven
DIAGNOSTIEK
= besluitvormingsproces met als algemeen doel via systematisch onderzoek het inzicht in de aard van een problematiek
te verhogen en van daaruit een gepast aanbod voor behandeling te formuleren
= alle methoden die kunnen worden ingezet om een kind met een
ontwikkelingsstoornis te ondersteunen
In engere en ruimere zin
In engere zin In ruimere zin
Onderkennende of classificerende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
Formele diagnose • Oorzaak
(vb. toekennen DSM-categorie) • Diagnose + inschatting therapeutische mogelijkheden
Informatie over ernst, type en prognose Diagnostische proces/cyclus: gegevensverzameling +
v/e probleem hypothesevorming- en toetsing + indicatiestelling
3 verschillende soorten diagnostiek
3
, Onderkennende/categoriaal
Verklarende diagnostiek Handelingsgerichte diagnostiek
classificerende diagnostiek
Wat is er met het kind Wat is de oorzaak Hoe kunnen we dit kind het
aan de hand? van het probleem? best begeleiden?
• Beschrijvende diagnose Verklaringen kunnen van • Zicht op oorzaken van problemen
criteria betrekking op genetische, neurobiologische en • Risico- en protectieve factoren van
observeerbaar gedrag neuro-psychologische/cognitieve kind en omgeving (sterkte-
• Screening = 1e stap is er een aard zijn zwakteanalyse)
hoog/laag risico voor stoornis • Zoeken naar gepaste
Wat zijn de invloeden factoren
o Vermoeden (hypothese) ondersteuning, behandeling of
die een rol spelen in het
aftoetsen aan de hand van materiële hulp (= indicatiestelling)
functioneren van het kind?
diagnostisch onderzoek gepast advies lijst met
o Classificatie-instrumenten aanbevelingen voor interventies
zoals DSM-5, ICD-10 (= indicerende diagnose)
• Opstellen IHP, ondersteunings-
behoeften in kaart brengen…
Voor-en nadelen van het stellen van een diagnose
Voordelen Nadelen
• Opluchting • Hokjes denken, labellen, stigmatiseren
• Begrip & erkenning van omgeving • Reductie tot stoornis
• Wegnemen van schuldgevoelens • Focus op beperking
• Interprofessionele communicatie • Zich gedragen naar label
• Toegang tot instanties & financiële tegemoetkoming • Label als excuus
4
