2021-
2022
Psychologie
EERSTE BACHERLOR RECHTEN
,1. GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
1.1. WAT IS PSYCHOLOGIE EN WAT IS HET NIET?
Psychologie is een breed domein, met vele specialisaties.
Fundamenteel, is psychologie de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Wat is psychologie?
• Komt van psyche (Grieks voor “geest) en -ologie (“een studie gebied”)
Letterlijke betekenis “studie van de geest”
• Omvat zowel interne mentale processen als externe, observeerbare
gedragingen
• Is gebaseerd op objectieve en testbare wetenschappelijke evidentie
(m.a.w. verifieerbare gebeurtenissen)
Psychologie is niet
• Zuiver speculeren over de menselijke aard
• Een samenraapsel van volkswijsheid over mensen waarvan “iedereen”
weet dat het waar is
Pseudowetenschap
• Elke poging om fenomenen in de fysieke wereld te verklaren zonder
gebruik te maken van empirische observatie of een andere
wetenschappelijke methode
(Bv. astrologie, grafologie, toekomst voorspellen)
=> Denk kritisch na over beweringen
PSYCHOLOGIE: HET IS MEER DAN JE DENKT
Wat doen psychologen?
Psychologie is een breed domein met vele specialisaties, onderverdeeld in drie grote
categorieën/groepen: experimentele psychologie, psychologie in het onderwijs en
toegepaste psychologie
Experimentele psychologen
• Voeren het meeste onderzoek op het brede terrein van de psychologie uit
• Kunnen in een privé-bedrijf of voor de overheid werken
Overlap met psychologie in het onderwijs
• Geven vaak les aan een hogeschool of universiteit
Toegepaste psychologen
Gebruiken de kennis die door experimentele psychologen is vergaard om problemen van
mensen op te lossen
, Specialisaties in de toegepaste psychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologen: gespecialiseerd in aanpassingen aan
de werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers
moet maximaliseren
• Sportpsychologen: helpen atleten hun presaties en motivatie te
verbeteren, door trainingssessies te plannen en door hen te leren hun
emoties onder druk te beheersen.
• Schoolpsychologen: deskundig op het gebied van lesgeven en leren
(problemen oplossen) bv. CLB
• Klinisch psychologen(psychische stoornissen) en counselors (relatie en
zingeving vragen = therapie minder lang): helpen mensen zich aan te
passen op sociaal en emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties,
hun carrière of opleiding te maken
• Forenisch psychologen: leveren psychologische expertise aan het wets- en
rechtssysteem
• Omgevingspsychologen: proberen de interactie met onze omgeving en het
milieu te verbeteren
• Gerontopsychologen: nieuwe specialisatie = specialiseren met omgaan met
leeftijdsspecifieke problemen. Bv: ouderen helpen met hun gezondheid.
PSYCHOLOGIE IS GEEN PSYCHIATRIE
Psychologie:
• Breed studiegebied
• Master in de psychologie
Psychiatrie:
• Medische specialisatie
• Eerst basisopleiding arts
• Specialisatie in de (medische) behandeling van mentale en gedragsproblemen
• Voorschrijven medicatie is mogelijk
Gelijkenis: alle psychiaters maar slechts enkele psychologen behandelen mentale
problemen of psychische stoornissen.
KRITISCH NADENKEN OVER PSYCHOLOGIE EN PSEUDOPSYCHOLOGIE
Wat is kritisch nadenken? ➔ stel een aantal vragen:
1. Wat is de bron?
Afvragen of de bron iets belangrijks te winnen heeft bij de bewering, is er een financieel
voordeel?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
• Kritische denkers zijn sceptisch over beweringen die als “doorbraak” of
revolutionair” worden aangemerkt.
• Voor moeilijke problemen bestaan er zelden eenvoudige oplossingen
3. Wat is het bewijsmateriaal?
, Anekdotisch materiaal is geen goede bron.
= getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte als wetenschappelijk bewijs worden gezien.
➔ voor wetenschappelijk bewijs is er wetenschappelijk onderzoek nodig!
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
Bias: een vooroordeel meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens,
in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
= de mensen zijn bang voor misdaad en misdadigers, en willen vaak ook een strenge
aanpak van misdadig gedrag
Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aanlsuit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel
mee eens bent.
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
• “gezond verstand” is geen substituut voor wetenschap!
• Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor en tegen de stelling kan leiden
tot een betrouwbaar antwoord
• Correlatie-causaliteit-denkfout: doet zich voor als we aannemen dat 2 dingen
tegelijkertijd voorkomen, het een het ander moet veroorzaken
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Bv. Misdaad is een complex probleem dat vanuit verschillende perspectieven dient te
worden bekeken
1.2. WAT ZIJN DE 6 BELANGRIJKSTE PERSPECTIEVEN VAN DE PSYCHOLOGIE?
WAAR LIGGEN DE HISTORISCHE WORTELS VAN DE PSYCHOLOGIE?
De moderne psychologie is ontstaan uit vele, dikwijls tegenstrijdige tradities, zoals
structuralisme, functionalisme, Gestalt psychologie, behaviorisme, en psychoanalyse.
BIOLOGISCH PERSPECTIEF
Gaat terug tot Descartes: De 17e eeuwse Franse filosoof René Descartes stelde als
eerste het idee voor dat er een scheiding is tussen de spirituele geest en het fysieke
2022
Psychologie
EERSTE BACHERLOR RECHTEN
,1. GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
1.1. WAT IS PSYCHOLOGIE EN WAT IS HET NIET?
Psychologie is een breed domein, met vele specialisaties.
Fundamenteel, is psychologie de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Wat is psychologie?
• Komt van psyche (Grieks voor “geest) en -ologie (“een studie gebied”)
Letterlijke betekenis “studie van de geest”
• Omvat zowel interne mentale processen als externe, observeerbare
gedragingen
• Is gebaseerd op objectieve en testbare wetenschappelijke evidentie
(m.a.w. verifieerbare gebeurtenissen)
Psychologie is niet
• Zuiver speculeren over de menselijke aard
• Een samenraapsel van volkswijsheid over mensen waarvan “iedereen”
weet dat het waar is
Pseudowetenschap
• Elke poging om fenomenen in de fysieke wereld te verklaren zonder
gebruik te maken van empirische observatie of een andere
wetenschappelijke methode
(Bv. astrologie, grafologie, toekomst voorspellen)
=> Denk kritisch na over beweringen
PSYCHOLOGIE: HET IS MEER DAN JE DENKT
Wat doen psychologen?
Psychologie is een breed domein met vele specialisaties, onderverdeeld in drie grote
categorieën/groepen: experimentele psychologie, psychologie in het onderwijs en
toegepaste psychologie
Experimentele psychologen
• Voeren het meeste onderzoek op het brede terrein van de psychologie uit
• Kunnen in een privé-bedrijf of voor de overheid werken
Overlap met psychologie in het onderwijs
• Geven vaak les aan een hogeschool of universiteit
Toegepaste psychologen
Gebruiken de kennis die door experimentele psychologen is vergaard om problemen van
mensen op te lossen
, Specialisaties in de toegepaste psychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologen: gespecialiseerd in aanpassingen aan
de werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers
moet maximaliseren
• Sportpsychologen: helpen atleten hun presaties en motivatie te
verbeteren, door trainingssessies te plannen en door hen te leren hun
emoties onder druk te beheersen.
• Schoolpsychologen: deskundig op het gebied van lesgeven en leren
(problemen oplossen) bv. CLB
• Klinisch psychologen(psychische stoornissen) en counselors (relatie en
zingeving vragen = therapie minder lang): helpen mensen zich aan te
passen op sociaal en emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties,
hun carrière of opleiding te maken
• Forenisch psychologen: leveren psychologische expertise aan het wets- en
rechtssysteem
• Omgevingspsychologen: proberen de interactie met onze omgeving en het
milieu te verbeteren
• Gerontopsychologen: nieuwe specialisatie = specialiseren met omgaan met
leeftijdsspecifieke problemen. Bv: ouderen helpen met hun gezondheid.
PSYCHOLOGIE IS GEEN PSYCHIATRIE
Psychologie:
• Breed studiegebied
• Master in de psychologie
Psychiatrie:
• Medische specialisatie
• Eerst basisopleiding arts
• Specialisatie in de (medische) behandeling van mentale en gedragsproblemen
• Voorschrijven medicatie is mogelijk
Gelijkenis: alle psychiaters maar slechts enkele psychologen behandelen mentale
problemen of psychische stoornissen.
KRITISCH NADENKEN OVER PSYCHOLOGIE EN PSEUDOPSYCHOLOGIE
Wat is kritisch nadenken? ➔ stel een aantal vragen:
1. Wat is de bron?
Afvragen of de bron iets belangrijks te winnen heeft bij de bewering, is er een financieel
voordeel?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
• Kritische denkers zijn sceptisch over beweringen die als “doorbraak” of
revolutionair” worden aangemerkt.
• Voor moeilijke problemen bestaan er zelden eenvoudige oplossingen
3. Wat is het bewijsmateriaal?
, Anekdotisch materiaal is geen goede bron.
= getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte als wetenschappelijk bewijs worden gezien.
➔ voor wetenschappelijk bewijs is er wetenschappelijk onderzoek nodig!
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
Bias: een vooroordeel meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens,
in plaats van op een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
= de mensen zijn bang voor misdaad en misdadigers, en willen vaak ook een strenge
aanpak van misdadig gedrag
Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aanlsuit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel
mee eens bent.
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
• “gezond verstand” is geen substituut voor wetenschap!
• Alleen een zorgvuldige analyse van bewijzen voor en tegen de stelling kan leiden
tot een betrouwbaar antwoord
• Correlatie-causaliteit-denkfout: doet zich voor als we aannemen dat 2 dingen
tegelijkertijd voorkomen, het een het ander moet veroorzaken
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Bv. Misdaad is een complex probleem dat vanuit verschillende perspectieven dient te
worden bekeken
1.2. WAT ZIJN DE 6 BELANGRIJKSTE PERSPECTIEVEN VAN DE PSYCHOLOGIE?
WAAR LIGGEN DE HISTORISCHE WORTELS VAN DE PSYCHOLOGIE?
De moderne psychologie is ontstaan uit vele, dikwijls tegenstrijdige tradities, zoals
structuralisme, functionalisme, Gestalt psychologie, behaviorisme, en psychoanalyse.
BIOLOGISCH PERSPECTIEF
Gaat terug tot Descartes: De 17e eeuwse Franse filosoof René Descartes stelde als
eerste het idee voor dat er een scheiding is tussen de spirituele geest en het fysieke
