Samenvatting Krachtlijn: talendidactiek

Taal en Meertaligheid
Krachtlijn ‘Talendidactiek’
Didactiek taal & vreemde talen
Ontwikkelingsfasen bij natuurlijke taalverwerving
- Belangrijke invalshoeken
o Beschrijven v welke evolutie kinderen doormaken
o Hoe zit het achterliggende verwervingsproces in elkaar
- Leerkracht
o Belangrijk om verschillende ontwikkelingsfasen bij natuurlijke taalverwerking te
weten + achterliggend proces  taalontwikkeling stimuleren
- Prelinguale of voortalige periode
o Geen woorden
o Klanken om zicht uit te drukken  expressieve functie
o Klanken om aandacht te trekken  appellerende/communicatieve functie
o Ontwikkeling van spraakvermogen
o Evolutie communicatie binnen sociaal – interactioneel kader
o Stadia in de sociaal - interactionele ontwikkeling
 3 mijlpalen
1) Vooral kijken  sociale glimlach
2) Protoconversaties (6 maanden)
 Geluid bij maken van oogcontact  beurtstructuur
3) Interactie met persoon of voorwerp (9maanden)  wederzijdse interactie
 Gebruik v dezelfde klankcombinatie  symboolbewustzijn v taal  eigen
betekenis aan de klankcombinaties
o Fasen in ontwikkeling v spraakvermogen
1) Huilen/schreien
 Tot 6 weken na geboorte
2) Vocaliseren
 6weken – 4 maanden
 Geluidjes  welbehagen- of comfortgeluiden
3) Vocaal spel
 Articulatoren
 Manieren om productie klanken te beïnvloeden
4) Brabbelen
 Produceren v opeenvolgingen v (bijna) identieke syllaben (mede gevolgd door
klinker)
 Klemtonen & zinsmelodieën
 Universeel
- Linguale of talige periode (v 1 jaar)
o Vroeglinguale fase (1 – 2,5 jaar)
 Van brabbelen  1ste woorden
 Bestaande woorden gebruiken + juiste betekenis toe kennen
 Classificeren
 Herkennen & benoemen v individuele voorwerpen  verzamelen v
voorwerpen in een categorie (klassen v dingen benoemen)
 Eenwoordzin (tot 1,5j)
 Woorden geïsoleerd gebruiken

,  Woorden om hele zin uit te drukken (mededeling, vraag)
 Einde  woorden om eigenschap weer te geven, verwijzen naar iemand
die of iets dat afwezig is
 Tweewoordenzin (1,5 – 2j)
 2 woorden combineren om uit te drukken  staan in onderlinge relatie
 1ste grammaticaregels
 Uitbreiding woorden schat (500)
 Meerwoordenzin (2 -2,5j)
 Dialoog met vertrouwde volwassenen
 Geen lid-, voeg-, bij-, voornaamwoorden, voorzetsels, hulpww
o Differentiatiefase (2,5 – 5j)
 Verfijnen taalbeheersing + breiden uit
 Zoeken verklaringen voor woorden
 In fantasiewereld (taal/ zelfverzonnen woorden, neologismen !!!)
o Voltooiingsfase (5 – 9j)
 Niet alleen natuurlijke manier taal verwerven ook onderwijs in taal krijgen op
school + leren lezen & schrijven
 Vorderingen in bepaalde klankcombinaties
 Meer abstractere begrippen
 Beheersen beter de uitzonderingen
 Nadenken over taalgebruik + bijhorende taalstructuren
 Ontwikkelen taalbeschouwelijk vermogen
 Samenhangende verhalen vertellen  inlevingsvermogen
- Kritiek periode
o Moedertaal sterk verbonden aan 1ste 7 levensjaren
o Niet of nauwelijks met taal in contact  geen volledige taalverwerking

Hoe verloopt taalverwerving
- Klassieke taalverwerving theorieën
o Complex samenspel v imitatie, creatieve constructie & sociale interactie
- Hoe verloopt taalverwerving? Hedendaagse kijk
o Wat is een taal verwerven?
 Mens de vaardigheid opbouwt om taalvormen te verbinden aan sociale
betekenis
 Taalvormen via verschillende manieren worden gekneed & gecombineerd
 Andere situatie  andere boodschap
 Allerlei betekenisnuances herkennen of creëren
 Kennis, vaardigheden & attitudes
 Fonetische/fonologische aspecten
 Semantische aspecten
 Morfologische & grammaticale aspecten
 Sociale/pragmatische aspecten
 Taal heel veel verbindingen met elkaar
 Taal verwerven met je hele mens-zijn
o Taalverwerving: Actief, geleidelijk, grillig proces
 Stevige uitdaging  veel tijd
 Taalsignalen opvangen, interpreteren, ontrafelen patronen vinden

,  Sociale betekenis v taal gericht
 Taalvormen begrijpen  aandacht inbedding, hoeveelheid
 Verschillende patronen  structuur  eigenzinnige manier combineren
 Niet alle patronen, aspecten tegelijk oppikken  stelselmatig
 Geleidelijke taalontwikkeling  horen ‘fouten bij’  ontwikkelingskenmerken
o Kracht van interactie
 Ondersteuning v omgeving
 Hoeveelheid + kwaliteit
 Taalaanbod inspeelt op interesses + nieuwe elementen  sterk
 Interactieve ondersteuning
 Samen hardop nadenken over uitvoeren v taaltaken, regels v taalsysteem
o Meerdere talen leren
 Veel tijd & energie
 Leggen heel veel verbindingen tussen verschillende talen
 Talen moeten onderhouden worden  taalcompetentie kan vervagen
o Verschillen tss taalleerders
 Grote verschillen tss mensen qua snelheid, niveau  verschillende factoren
1) Cognitieve factoren
o Beter ontwikkeld oor, beter lezen, sterker geheugen, …
2) Socio – emotionele factoren
o Sociaal  veel interactiemogelijkheden
o Bang om fouten te maken, onbegrip niet duidelijk durven maken, …
3) Motivatie
4) Verschil leerstijl
o Visueler, auditief, beter patronen ontdekken, …
 Niet alleen aangeboren verschillen maar ook verschillen tss omgevingen
waarin ze taal gebruiken/leren
 Lager taalvaardige leerders pikken veel op van hoger taalvaardige klasgenoten
 Taalverwerving  cumulatief
 Taalleerder bouwt steeds verder op wat hij al verworven heeft
 Interactieve ondersteuning die aansluit op behoeften kan die
omhoogtrekken
o Levenslang taalleren
 Blijven taal leren zolang brein actief is
 Aaneenschakeling v 1000 kleine interacties
de
- 2 – en vreemde taalverwerving
o 2de taal
 Taal die niet je moedertaal is, wel dominant is in omgeving v taalleerder
o Vreemdetaal
 Taal niet de moedertaal is en ook niet dominant in omgeving v taalleerder
o FLE
 Frans, vroeger 2de taal want dominant aanwezig in samenleving, nu meer
vreemde taal geworden
 Francais langue étrangère
o NT2
 Ned voor anderstalige lln een 2de taal omdat deze taal dominant aanwezig is in
schoolomgeving