Samenvatting Praktische psychologie voor Sociaal werk, ISBN: 9789001730321 Psychologie

Samenvatting H4 Overdracht en Tegenoverdracht
Overdracht verwijst naar de irrationele gevoelens die een patiënt ten opzichte van
de sociaal werker ervaart. Bijv. de patiënt vindt jou lijken op zijn moeder die altijd
streng was. Het herhalen van een relatie uit het verleden in het hier-en-nu. De
situatie is onaf of niet verwerkt.

Psychoanalytische benadering van Freud. De nadruk ligt op de rol die het
onbewuste speelt bij het ontstaan van problemen.

Een freudiaanse verspreking is als iemand iets onbewust laat vallen (a slip of the
tongue). In dromen komt het onbewuste naar boven.

Projectie is de neiging om onze eigen verwachtingen te zien en te beluisteren in het
gedrag van de ander. Bij projectie gaat het over je eigen gevoelspatronen en
overtuigingen projecteren op een ander. Dit hoeft niet te maken hebben met eerdere
ervaringen.

Tegenoverdracht: irrationele gevoelens die te maken hebben met vroegere
relatiepatronen worden door de therapeut aan de patiënt toegeschreven.

Om jezelf te onderzoeken kan je de volgende basisvragen stellen. Dit zijn
basisactiviteiten, die een zich voortdurend herhalende cyclus vormen
 Wat neem je waar? (Observatie)
 Wat ervaar je? (Registratie)
 Wat denk je daarover? (Evaluatie)
 Wat wil je daarmee? (Navigatie)
 Wat doe je? (Interventie)

Persoonlijk positief leiderschap volgens Bouwkamp: Het registeren, stilstaan bij
en onderzoeken van de eigen reacties, gevoelens, behoeften en gedachten en ze op
een persoonlijke manier gebruiken in de hulpverleningsrelatie.

Intervisie is een vorm van deskundigheidsbevordering waarbij sociaal werkers een
beroep doen op collega’s om mee te denken over persoons- en beroepsgebonden
vraagstukken en knelpunten uit de eigen werksituatie.

,Samenvatting H6 Persoonlijkheid
Persoonlijkheid betekenis 1: Je bent een persoonlijkheid omdat je ergens voor staat.
Persoonlijkheid betekenis 2: De beschrijving van karaktereigenschappen.

Er zijn drie niveaus:
 Iets wat alle mensen gemeen hebben (behoeften van Maslow).
 Iets waarin je lijkt op sommige anderen (vegetariër).
 Iets wat iemand uniek maakt (voorkeur voor spruitjes).

Er zijn volgens Claudius Galenus vier persoonlijkheidstypen:
 Mensen met veel bloed: sanguinicus, energiek persoon.
 Mensen met zwart gal: sombere melancholicus.
 Mensen met geel gal: opvliegende cholericus.
 Mensen met slijm: flegmatieke, koel en traag

Volgens Sigmund Freud zijn er in het onbewuste van de mens (het Es), driften
aanwezig. De sterkte daarvan bepalen de persoonlijkheid. Het ego = je bewuste
gezonde verstand die rekening houdt met de realiteit. Het superego = het geweten,
het houd je in bedwang door besef van goed en kwaad.

Freud maakte geen typologie (een classificatie van typen mensen), maar Carl Jung
deed dat wel.

Traittheorieën: geen hokjes denken, maar dingen achterhalen die relevant zijn voor
iemands persoonlijkheid. Trait = eigenschap. Polairs = je hebt het wel of niet.

Een bekende traittheorie is de Big Five:
 Extraversie tegenover introversie
 Vriendelijk tegenover onvriendelijk
 Zorgvuldigheid tegenover slordig
 Emotioneel stabiel tegenover neurotisch
 Open staan voor nieuwe ervaringen tegenover geslotenheid, koppigheid

Intellectuele autonomie is zelf nadenken.

Rober Cloninger heeft een vragenlijst samengesteld waarmee temperament en
karakter kunnen worden onderzocht.

Temperament is waarmee je geboren wordt en karakter is wie je wordt naar mate je
ouder wordt.

Zelfsturing is zelf bepalen wat je doet, denkt en voelt als dat kan.

, Persoonlijkheidsmodel van Cloninger
Persoonlijkheid:
 Temperament
o Harm-avoidance (het vermijden van leed/gevaar)
o Novelty-seeking (behoefte aan prikkels/nieuwe dingen)
o Reward-dependence (afhankelijk van waardering)
o Persistence (neiging van volhouden/doorzetten)
 Karakter
o Self-directedness (zelfsturing, zelf keuzes maken)
o Cooperativeness (neiging tot samenwerken, behulpzaam)
o Self-transcendence (oog hebben voor het geheel)

Persoonlijkheidsstoornissen:
Cluster A: De vreemde: paranoïde, schizotypische en schizoïde
Cluster B: De dramatische: borderline, antisociale, narcistische en
theatrale/histrionische
Cluster C: De angstige: de afhankelijke, ontwijkende en obsessief-compulsieve.

Veerkracht (resillience) is afhankelijk van vier andere eigenschappen: volhouden
(persistence), anderen erbij betrekken (cooperativeness), niet bang zijn voor nieuwe
dingen (laag in harm-avoidance) en nieuwe doelen stelen en zelf
verantwoordelijkheid nemen (self directedness).

Echtheid, empathie en voorwaardelijke acceptatie heb je nodig om iemand te
helpen.