Beginselen van het Nederlandse staatsrecht
Hoofdstuk 8 Wetgeving
8.2 De wetgever
De Regering en de Staten-Generaal
- Art. 81 GW; het formulier van afkondiging. De regering heeft naast de
wetgevende, ook een bestuurlijke functie.
- De wetten die door de wetgever tot stand komen worden formele wetten
genoemd.
- Delegatie
De wetgever kan een opdracht tot wetgeving aan andere organen geven
als de Grondwet zich daartegen niet verzet. Algemene maatregel van
bestuur
8.3 Het legaliteitsbeginsel
8.3.1 Wet in formele zin
Een gezamenlijk besluit van regering en Staten-Generaal. Het verschil zit in de
vorm.
8.3.2 Wet in materiële zin (Algemeen verbindend voorschrift)
Niet de vorm van het besluit, maar de inhoud is het criterium. Een besluit dat
algemeen is, dat voor herhaalde toepassing vatbaar is, dat bestemd is om buiten
de administratie te werken en dat burgers of overheidsorganen bindt.
8.3.3 Het Meerenberg-arrest
Zelfstandige algemene maatregelen van bestuur
Algemene maatregelen van bestuur die niet op een wettelijke delegatie
berustten.
o Meerenberg –arrest van 13 januari 1879; de Hoge Raad besliste dat een
zelfstandige maatregel van bestuur onverbindend was.
8.3.4 Grondwetsherziening 1887
- Art. 89 lid 1 en lid 2: algemene maatregelen van bestuur worden bij
koninklijk besluit vastgesteld en voorschriften, door straffen te
handenhaven, mogen daarin alleen gegeven worden krachtens de wet.
- Volgens de Grondwet is de regering bevoegd zelfstandige maatregelen van
bestuur vast te stellen, en deze kunnen ook regelingen bevatten, zolang
althans daarin geen bepalingen, door straffen te handhaven, zijn
opgenomen.
8.3.5 Andere Algemeen verbindende voorschriften
- Ministeriële regelingen: ministers worden niet bevoegd geacht zonder
grondslag in de wet algemeen verbindende voorschriften (materiële
wetten) vast te stellen.
- A.v.v’s, neergelegd in ministeriële regelingen, komen vaak voor, maar dan
is er sprake van delegatie.
8.3.6 Uitvoeringsvoorschriften
Besluiten die geen zelfstandige normstelling bevatten, maar slechts bepaalde
details van een bestaande regeling invullen.
, Beginselen van het Nederlandse staatsrecht
Hoofdstuk 8 Wetgeving
- De rechter heeft geaccepteerd dat dergelijke uitvoeringsvoorschriften niet
herleid hoeven te worden tot een delegatie van regelgevende
bevoegdheid.
8.4 De totstandkoming van de wet. Interne voorbereiding door de regering
8.4.1 Het wetgevingsinitiatief
- 1815 Art. 82 lid 1 GW: initiatiefrecht voor de Tweede Kamer
- Het initiatiefrecht tot het indienen van wetsvoorstellen bij de Staten-
Generaal wordt echter gewoonlijk genomen door de regering, waarbij in
feite het zwaartepunt bij de betrokken minister ligt.
8.4.2 Voorbereiding van een wetsvoorstel
- De eerste moeilijkheid voor de minister is dat het wetsvoorstel behalve
een centrale gedachte, ook een vorm moet krijgen.
- De tweede moeilijkheid is dat dit met zich mee kan brengen, dat andere
groepen de regeling niet of anders tot stand willen zien komen.
- De minister zal daarom vaak een commissie benoemen, belast met het
voorbereiden van een wetsvoorstel.
Staatscommissie; een dergelijke commissie wordt bij koninklijk
besluit ingesteld.
- Om reacties buiten het parlement uit te lokken komt het regelmatig voor
dat een voorontwerp van wet via internet ter consultatie wordt
aangeboden.
- Ook kan een nota met betrekking tot de voorgenomen wetgeving aan de
Tweede Kamer worden gezonden.
- Deregulering
Een sober en terughoudend wetgevingsbeleid en zo mogelijk tot het
uitkammen van bestaande wetgeving.
8.4.3 Eerste stadium: Ministerraad en Advies Raad van State
- Indiening bij de ministerraad moet gebeuren op grond van art. 4 lid 2 sub
a.1 van het reglement van orde voor de ministerraad.
- Art 73 GW jo. Art. 17 WRS: de Afdeling advisering van de Raad van State
moet over voorstellen van wet worden gehoord.
- Dit horen houdt in dat de Afdeling advisering een advies uitbrengt over
voorstellen van wet. Ten behoeve van haar advies toetst ze een
wetsvoorstel op drie aspecten:
De beleidsmatige inhoud van het wetsvoorstel.
De juridische kwaliteit van het wetsvoorstel.
De wetstechnische kwaliteit van het wetsvoorstel.
- Als de minister naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering
belangrijke wijzigingen in het voorstel overweegt, moet de ministerraad
daarover opnieuw beraadslagen.
8.4.4 Indiening
- De minister zendt het advies naar de koning met het verzoek het voorstel
te willen zenden aan de Tweede Kamer, wat de Koning doet met een
koninklijke boodschap.
Hoofdstuk 8 Wetgeving
8.2 De wetgever
De Regering en de Staten-Generaal
- Art. 81 GW; het formulier van afkondiging. De regering heeft naast de
wetgevende, ook een bestuurlijke functie.
- De wetten die door de wetgever tot stand komen worden formele wetten
genoemd.
- Delegatie
De wetgever kan een opdracht tot wetgeving aan andere organen geven
als de Grondwet zich daartegen niet verzet. Algemene maatregel van
bestuur
8.3 Het legaliteitsbeginsel
8.3.1 Wet in formele zin
Een gezamenlijk besluit van regering en Staten-Generaal. Het verschil zit in de
vorm.
8.3.2 Wet in materiële zin (Algemeen verbindend voorschrift)
Niet de vorm van het besluit, maar de inhoud is het criterium. Een besluit dat
algemeen is, dat voor herhaalde toepassing vatbaar is, dat bestemd is om buiten
de administratie te werken en dat burgers of overheidsorganen bindt.
8.3.3 Het Meerenberg-arrest
Zelfstandige algemene maatregelen van bestuur
Algemene maatregelen van bestuur die niet op een wettelijke delegatie
berustten.
o Meerenberg –arrest van 13 januari 1879; de Hoge Raad besliste dat een
zelfstandige maatregel van bestuur onverbindend was.
8.3.4 Grondwetsherziening 1887
- Art. 89 lid 1 en lid 2: algemene maatregelen van bestuur worden bij
koninklijk besluit vastgesteld en voorschriften, door straffen te
handenhaven, mogen daarin alleen gegeven worden krachtens de wet.
- Volgens de Grondwet is de regering bevoegd zelfstandige maatregelen van
bestuur vast te stellen, en deze kunnen ook regelingen bevatten, zolang
althans daarin geen bepalingen, door straffen te handhaven, zijn
opgenomen.
8.3.5 Andere Algemeen verbindende voorschriften
- Ministeriële regelingen: ministers worden niet bevoegd geacht zonder
grondslag in de wet algemeen verbindende voorschriften (materiële
wetten) vast te stellen.
- A.v.v’s, neergelegd in ministeriële regelingen, komen vaak voor, maar dan
is er sprake van delegatie.
8.3.6 Uitvoeringsvoorschriften
Besluiten die geen zelfstandige normstelling bevatten, maar slechts bepaalde
details van een bestaande regeling invullen.
, Beginselen van het Nederlandse staatsrecht
Hoofdstuk 8 Wetgeving
- De rechter heeft geaccepteerd dat dergelijke uitvoeringsvoorschriften niet
herleid hoeven te worden tot een delegatie van regelgevende
bevoegdheid.
8.4 De totstandkoming van de wet. Interne voorbereiding door de regering
8.4.1 Het wetgevingsinitiatief
- 1815 Art. 82 lid 1 GW: initiatiefrecht voor de Tweede Kamer
- Het initiatiefrecht tot het indienen van wetsvoorstellen bij de Staten-
Generaal wordt echter gewoonlijk genomen door de regering, waarbij in
feite het zwaartepunt bij de betrokken minister ligt.
8.4.2 Voorbereiding van een wetsvoorstel
- De eerste moeilijkheid voor de minister is dat het wetsvoorstel behalve
een centrale gedachte, ook een vorm moet krijgen.
- De tweede moeilijkheid is dat dit met zich mee kan brengen, dat andere
groepen de regeling niet of anders tot stand willen zien komen.
- De minister zal daarom vaak een commissie benoemen, belast met het
voorbereiden van een wetsvoorstel.
Staatscommissie; een dergelijke commissie wordt bij koninklijk
besluit ingesteld.
- Om reacties buiten het parlement uit te lokken komt het regelmatig voor
dat een voorontwerp van wet via internet ter consultatie wordt
aangeboden.
- Ook kan een nota met betrekking tot de voorgenomen wetgeving aan de
Tweede Kamer worden gezonden.
- Deregulering
Een sober en terughoudend wetgevingsbeleid en zo mogelijk tot het
uitkammen van bestaande wetgeving.
8.4.3 Eerste stadium: Ministerraad en Advies Raad van State
- Indiening bij de ministerraad moet gebeuren op grond van art. 4 lid 2 sub
a.1 van het reglement van orde voor de ministerraad.
- Art 73 GW jo. Art. 17 WRS: de Afdeling advisering van de Raad van State
moet over voorstellen van wet worden gehoord.
- Dit horen houdt in dat de Afdeling advisering een advies uitbrengt over
voorstellen van wet. Ten behoeve van haar advies toetst ze een
wetsvoorstel op drie aspecten:
De beleidsmatige inhoud van het wetsvoorstel.
De juridische kwaliteit van het wetsvoorstel.
De wetstechnische kwaliteit van het wetsvoorstel.
- Als de minister naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering
belangrijke wijzigingen in het voorstel overweegt, moet de ministerraad
daarover opnieuw beraadslagen.
8.4.4 Indiening
- De minister zendt het advies naar de koning met het verzoek het voorstel
te willen zenden aan de Tweede Kamer, wat de Koning doet met een
koninklijke boodschap.
