Inleiding tot de gedragstherapie
Het gedragstherapeutisch proces als empirische cyclus
Gedragstherapeutisch proces = het verloop van een gedragstherapeutische
behandeling vanaf het allereerste contact tot het moment van afscheid.
Elke behandeling kent een uniek verloop: afhankelijk van cliëntsysteem, de
motivatie, de ernst en gecompliceerdheid van de klachten, aard van de
problematiek…
Ondanks verscheidenheid toch grote gelijkenissen in de wijze waarop de
therapie verloopt. verschillende fasen in GT-behandeling.
Gedragstherapeuten gaan te werk op een wijze die vergelijkbaar is met die van
wetenschappers:
Empirische cyclus
1. probleemstelling
2. verzamelen van gegevens theorievorming (eerdere theorievorming
stuurt mede welke variabelen men zal observeren en welke gegevens niet
in de observatie betrokken worden.
3. Theorie falsifiëren a.d.h.v. concrete voorspellingen te doen uit de theorie
4. voorspellingen empirisch toetsen (soms werkelijkheid gaan manipuleren =
experiment)
5. evaluatie = resultaten van de toetsing terugkoppelen aan de
voorspellingen. 2 uitkomsten mogelijk: bevestigen van de bevindingen van
de theorie of theorie niet bevestigen (opnieuw gaan observeren, theorie
bijstellen, theorie verlaten).
Empirische cyclus binnen G.T.
Ook fasen van probleemstelling, observatie, theorievorming, predictie, toetsing
en evaluatie.
1. aanmeldingsprobleem (leidt niet automatisch tot het opstarten van een
bepaalde behandeltechniek = kookboekaanpak)
2. informatieverzameling en opstellen van holistische theorie en
functieanalyses: verklaringsmodel te bieden voor de psychologische
problemen van de cliënt. verklaring vinden voor het feit dat een bepaald
probleem is ontstaan en blijft bestaan.
3. opstellen behandelplan en –doelen: concrete en op verbetering gerichte
predictie
4. Toetsing = toepassen van therapeutische interventies
(methoden/technieken) met het oog op het bereiken van de
behandeldoelen.
5. Evaluatie: in welke mate behandeldoelen behaald? geen vooruitgang
boeken: theorie incorrect H.T. en/of F.A. aanpassen, meestal gepaard
met verzamelen nieuwe info.
Gedragstherapie is veel meer dan enkel toepassen van
behandeltechnieken. = slechts beperkt onderdeel van GT-proces.
1
, Minstens even belangrijk is de geïndividualiseerde probleemanalyse (fase
van observeren, HT en FA)
Fase van evaluatie ook belangrijk: evalueren is enkel mogelijk als men de
behandeldoelen heeft geconcretiseerd
! communicatie met de cliënt: cliënt zoveel mogelijk deelgenoot maken
van het GTproces. (transparantie)
GT is praktijkexperiment (N=1) geen labo-experiment: heel wat
variabelen waar behandelaar geen vat op heeft + therapeutische relatie
speelt een rol. therapeutische relatie is niet alleen een basisvoorwaarde
voor een vlot verlopende therapie, soms therapeutische relatie ook kunnen
gebruiken als therapeutisch instrument.
Empirische cyclus en aandacht voor het functionele
In een eerste fase zal de behandelaar uitgebreid relevante info verzamelen.
o.b.daarvan hypothese vormen behandelvoorstel en concrete behandeldoelen
formuleren behandeling evaluatie en indien nodig bijsturen.
Uniek voor de GT? Nee, ook andere beroepen en therapeuten MAAR het
effectief volgen van de empirische cyclus is wel karakteristiek voor GT:
andere therapieën beperkte hypothesevorming = stellen van diagnose,
behandeldoelen niet concreet formuleren, weinig evaluatie.
kookboekaanpak: stellen van een diagnose bijhorende behandeling.
MAAR één en hetzelfde probleem zal niet steeds een en dezelfde
behandeling vergen WANT kern van het psychologische probleem is niet
gelegen in de uiting ervan maar in de functie die het probleem heeft.
Het gedragstherapeutisch proces in de praktijk
Het GT-proces is een structuur, een sjabloon voor de praktijk. De implementatie
ervan in de eigen werksetting vergt enige creativiteit, maar vooral een herhaald
experimenteren.
Stadium 1: het eerste contact
= de aanmelding en de kennismaking + is de basis voor wat daarna volgt.
De aanmelding
Telefonisch, kort omschreven wat de problematiek is, kort houden, drie vragen
(wie? wat? waar?), oordelen aanmelding behoort tot mijn expertise of
doorverwijzen? Cliënt informeren dat eerste gesprek vooral verkennend zal zijn
en niet noodzakelijk aanleiding is tot verdere gesprekken, financieel +
basisgegevens.
Opm. kinderen jonger dan 12 jaar, ouders uitnodigen voor eerste gesprek,
kinderen tussen 12 en 15 jaar ouders en adolescent, ouder dan 15 jaar, alleen
adolescent.
Het eerste gesprek
2
Het gedragstherapeutisch proces als empirische cyclus
Gedragstherapeutisch proces = het verloop van een gedragstherapeutische
behandeling vanaf het allereerste contact tot het moment van afscheid.
Elke behandeling kent een uniek verloop: afhankelijk van cliëntsysteem, de
motivatie, de ernst en gecompliceerdheid van de klachten, aard van de
problematiek…
Ondanks verscheidenheid toch grote gelijkenissen in de wijze waarop de
therapie verloopt. verschillende fasen in GT-behandeling.
Gedragstherapeuten gaan te werk op een wijze die vergelijkbaar is met die van
wetenschappers:
Empirische cyclus
1. probleemstelling
2. verzamelen van gegevens theorievorming (eerdere theorievorming
stuurt mede welke variabelen men zal observeren en welke gegevens niet
in de observatie betrokken worden.
3. Theorie falsifiëren a.d.h.v. concrete voorspellingen te doen uit de theorie
4. voorspellingen empirisch toetsen (soms werkelijkheid gaan manipuleren =
experiment)
5. evaluatie = resultaten van de toetsing terugkoppelen aan de
voorspellingen. 2 uitkomsten mogelijk: bevestigen van de bevindingen van
de theorie of theorie niet bevestigen (opnieuw gaan observeren, theorie
bijstellen, theorie verlaten).
Empirische cyclus binnen G.T.
Ook fasen van probleemstelling, observatie, theorievorming, predictie, toetsing
en evaluatie.
1. aanmeldingsprobleem (leidt niet automatisch tot het opstarten van een
bepaalde behandeltechniek = kookboekaanpak)
2. informatieverzameling en opstellen van holistische theorie en
functieanalyses: verklaringsmodel te bieden voor de psychologische
problemen van de cliënt. verklaring vinden voor het feit dat een bepaald
probleem is ontstaan en blijft bestaan.
3. opstellen behandelplan en –doelen: concrete en op verbetering gerichte
predictie
4. Toetsing = toepassen van therapeutische interventies
(methoden/technieken) met het oog op het bereiken van de
behandeldoelen.
5. Evaluatie: in welke mate behandeldoelen behaald? geen vooruitgang
boeken: theorie incorrect H.T. en/of F.A. aanpassen, meestal gepaard
met verzamelen nieuwe info.
Gedragstherapie is veel meer dan enkel toepassen van
behandeltechnieken. = slechts beperkt onderdeel van GT-proces.
1
, Minstens even belangrijk is de geïndividualiseerde probleemanalyse (fase
van observeren, HT en FA)
Fase van evaluatie ook belangrijk: evalueren is enkel mogelijk als men de
behandeldoelen heeft geconcretiseerd
! communicatie met de cliënt: cliënt zoveel mogelijk deelgenoot maken
van het GTproces. (transparantie)
GT is praktijkexperiment (N=1) geen labo-experiment: heel wat
variabelen waar behandelaar geen vat op heeft + therapeutische relatie
speelt een rol. therapeutische relatie is niet alleen een basisvoorwaarde
voor een vlot verlopende therapie, soms therapeutische relatie ook kunnen
gebruiken als therapeutisch instrument.
Empirische cyclus en aandacht voor het functionele
In een eerste fase zal de behandelaar uitgebreid relevante info verzamelen.
o.b.daarvan hypothese vormen behandelvoorstel en concrete behandeldoelen
formuleren behandeling evaluatie en indien nodig bijsturen.
Uniek voor de GT? Nee, ook andere beroepen en therapeuten MAAR het
effectief volgen van de empirische cyclus is wel karakteristiek voor GT:
andere therapieën beperkte hypothesevorming = stellen van diagnose,
behandeldoelen niet concreet formuleren, weinig evaluatie.
kookboekaanpak: stellen van een diagnose bijhorende behandeling.
MAAR één en hetzelfde probleem zal niet steeds een en dezelfde
behandeling vergen WANT kern van het psychologische probleem is niet
gelegen in de uiting ervan maar in de functie die het probleem heeft.
Het gedragstherapeutisch proces in de praktijk
Het GT-proces is een structuur, een sjabloon voor de praktijk. De implementatie
ervan in de eigen werksetting vergt enige creativiteit, maar vooral een herhaald
experimenteren.
Stadium 1: het eerste contact
= de aanmelding en de kennismaking + is de basis voor wat daarna volgt.
De aanmelding
Telefonisch, kort omschreven wat de problematiek is, kort houden, drie vragen
(wie? wat? waar?), oordelen aanmelding behoort tot mijn expertise of
doorverwijzen? Cliënt informeren dat eerste gesprek vooral verkennend zal zijn
en niet noodzakelijk aanleiding is tot verdere gesprekken, financieel +
basisgegevens.
Opm. kinderen jonger dan 12 jaar, ouders uitnodigen voor eerste gesprek,
kinderen tussen 12 en 15 jaar ouders en adolescent, ouder dan 15 jaar, alleen
adolescent.
Het eerste gesprek
2
