Samenvatting Mens en Gedrag

Mens & Gedrag – Inleiding in de pedagogiek

Hoofdstuk 1 – het begrip opvoeding

1.2 Beschrijving van het begrip pedagogiek

Pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen en jeugdigen van 0-18 jaar.
Pedagogia uit het Grieks  pais (kind) en agogein (leiden).
Andere woorden voor pedagogiek:
1. Opvoedkunde: richt zich op vaardigheden van de opvoeder.
2. Opvoedingsleer: richt zich op vergaren van kennis over opvoeden.
3. Opvoedingswetenschap: richt zich op ontwikkelen van theorieën over en methoden
met betrekking tot opvoeden.

Hulpwetenschappen in de pedagogiek  psychologie, filosofie, theologie en antropologie.

Defenitie opvoeding: alle omgang tussen ouder en kind waarbij de ouder gericht een relatie
met het kind aangaat.
In deze omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimiteit,
aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle. Hierdoor zal het kind tot
zelfontplooiing komen en over het nodige zelfvertrouwen en de nodige zelfstandigheid en
zelfredzaamheid beschikken om richting te geven aan zijn verdere leven.

Er is sprake van opvoeding als:
- Er sprake is van wederzijds respect tussen ouder en kind.
- Het kind voldoende veiligheid ervaart bij, vertrouwen heeft in, kan rekenen op, zich
geaccepteerd voelt door en ondersteuning krijgt van de ouder.
- Het kind door de ouder wordt uitgedaagd om eigen beslissingen te nemen en te
experimenteren met nieuwe dingen, waardoor hij vertrouwen krijgt in zijn omgeving.


1.3 De vier basisdimensies van opvoeden

Taken van de ouders bij het opvoeden:
1. Ondersteuning bieden
2. Instructie geven
3. Controle uitoefenen
4. Grenzen stellen
De 4 dimensies zijn met elkaar verbonden en kunnen niet afzonderlijk worden toegepast in de
opvoeding. (Rispens, Hermanns en Meeus)

, 1.3.1 Ondersteuning bieden

Ondersteuning: het opvoedgedrag van de ouder dat liefde en zorg voor het kind uitdrukt en dat zich
richt op zijn fysieke en emotionele welzijn, waardoor het zich begrepen en geaccepteerd voelt.
 Bemoedigen
 Accepteren
 Helpen
 Samenwerken
 Affectie tonen
 Liefdevol omgaan met het kind
 Aandacht en interesse tonen voor de handelingen, gedragingen en signalen van het kind en
adequaat daarop reageren
 Vertrouwen in het kind laten blijken
Doel: bevorderen van de ontwikkeling van het kind.
Het kind ervaart door deze ondersteuning warmte en affectie van de ouder (emotionele
beschikbaarheid van de ouder).
Ook responsiviteit en sensitiviteit, het gevoelig zijn voor de signalen die het kind afgeeft ten aanzien
van zijn behoeften en gevoelens, dragen bij aan een positieve ontwikkeling van het kind.


De ondersteuning kan zichtbaar gemaakt worden in de vorm van straffen en belonen
(leertheoristische benadering).


- Belonen (operant conditioneren) stimuleert het kind tot herhaling van gewenst gedrag.

- Door straffen kan het kind reflecteren op zijn gedrag en ongewenst gedrag afleren. Vereist
consequent gedrag van de ouder, straf moet daadwerkelijk uitgevoerd worden.


Gedragsregulatie: door korte time-outmomenten even uit de situatie en vervolgens nabespreken.


1.3.2 Instructie geven

Instructie geven: duidelijk maken aan het kind wat de bedoeling van iets is en welk gedrag verwacht
wordt.
 Het gaat om de informatie die het kind krijgt voor de ontwikkeling van kennis en vaardigheden
zoals strategieën ontwikkelen om eigen problemen op te lossen en verantwoordelijkheid dragen
voor zijn beslissingen.


Als kinderen overladen worden met instructies van de ouder kan het volgende gebeuren:
 Het kind zal geen eigen initiatieven durven ontplooiien.
 Het kind zal te veel bezig zijn met wat de ouder zal denken van de acties die het van plan is te
ondernemen, waardoor het niet durft te handelen.


1.6 Materiële en emotionele opvoeding

Materiële handelingen: lichamelijke verzorging, voeding, huisvesting, kleding enz.