BCM32 College 4
Cristy Verzijl
Katabolisme van vetten, β-oxidatie van vetzuren
Vet (lipid)
Drie bronnen van vetten in gewervelden:
1. Vetopname via het voedsel
2. Vetopslag in cellen als vetdruppels
3. Vet synthese in het ene orgaan voor export naar een ander orgaan
Voedselopname: vet afbraak
Maag → galzouten
(polair) toevoeging
→ mengt met vet
(apolair) →
micellen bestaande
uit galzouten/vet →
lipase breekt vet af
→ vetzuren
teruggevormd in
triacerylglycerol
bepakt door
eiwitten
(chylomicron) →
bloedbaan via
lymfestelsel →
vetten als
triacylglyceriden
cel binnen in
spiercellen of
vetweefsel.
Vet afbraak (vervolg)
De vetdeeltjes worden in de galblaas door galzouten omgezet in micellen van galzouten
en triacylglycerolen (samengestelde lipiden/neutrale vetten). Triacylglycerolen zijn beter
toegankelijk voor de wateroplosbare lipasen.
Triacylglycerol
↓
Monoacylglycerol + diacylglycerol + vrije vetzuren + glycerol
↓
diffusie in epitheliale cellen (darm mucosa)
↓
gevolgd door terugvormen van triacylglycerolen
↓
verpakken tot chylomicronen
Opbouw van chylomicronen (lipoproteïnen)
Verzorgen transport van triacylglycerol van darm
naar weefsels
Bevatten ~ 1% apoprotein
1
, Apoprotein: voor herkenning door membraanreceptoren en enzymen betrokken
bijstofwisseling en lipide uitwisseling
Transport van
chylomicronennaarweefsels
Chylomicronen met CII
apolipoprotein bewegen in de
richting van lymfestelsel en bloed
Afbraak triacylglycerol tot vrije
vetzuren en glycerol door
lipoproteïne lipase aan binnen
zijde haarvaten.
Afgiftevan de meeste vetzuren
aan spierweefsel voor oxidatie en
het genereren van ATP of aan
adipose weefsel voor opslag
alstriacylglycerol in lipidedruppels
Signaal transductie voor vrijmaken
triacylglycerolen uit vetduppel
Veel weefsels onttrekken vrije vetzuren
aan het bloedplasma om daaruit vetten
op te bouwen of om via oxidatieve
afbraak er energie uit te krijgen
Transport vrijevetzurendoor bloedserum
Vetzurenmet korteketenzijnoplosbaarin bloed.
Lange ketenvetzurenslechtoplosbaarin bloed:
o gebondenaanSerum albumine, 66 kDaeiwit,
o Serum albuminekanzo’n10 vetzurenbinden
Vetzuur metabolisme
Vetzuur synthese van palmitinezuur: lever en vetweefsel(nieren, longen en melkklieren)
Vetzuurafbraak (lipolyse): hepatocyten van de lever
Verzadigde vetzuren met even aantalkoolstofatomen (β-oxidatie)
afbraak onverzadigde vetzuren
afbraak van vetzuren net oneven aantal
koolstofatomen
α en ω oxidatie van speciale vetzuren uit
voeding
afbraak van zeer lange vetzuurketens (n>20) in
peroxisomen
β–oxidatie van Palmitinezuur: mitochondriën
(lever)
Indien Acetyl-CoA productie groter dan ATP behoefte in
levercel dan vorming van ketolichamen vanuit
AcetylCoA. Ketolichamen zijn er voor de
energievoorziening van andere weefsels.
1
Cristy Verzijl
Katabolisme van vetten, β-oxidatie van vetzuren
Vet (lipid)
Drie bronnen van vetten in gewervelden:
1. Vetopname via het voedsel
2. Vetopslag in cellen als vetdruppels
3. Vet synthese in het ene orgaan voor export naar een ander orgaan
Voedselopname: vet afbraak
Maag → galzouten
(polair) toevoeging
→ mengt met vet
(apolair) →
micellen bestaande
uit galzouten/vet →
lipase breekt vet af
→ vetzuren
teruggevormd in
triacerylglycerol
bepakt door
eiwitten
(chylomicron) →
bloedbaan via
lymfestelsel →
vetten als
triacylglyceriden
cel binnen in
spiercellen of
vetweefsel.
Vet afbraak (vervolg)
De vetdeeltjes worden in de galblaas door galzouten omgezet in micellen van galzouten
en triacylglycerolen (samengestelde lipiden/neutrale vetten). Triacylglycerolen zijn beter
toegankelijk voor de wateroplosbare lipasen.
Triacylglycerol
↓
Monoacylglycerol + diacylglycerol + vrije vetzuren + glycerol
↓
diffusie in epitheliale cellen (darm mucosa)
↓
gevolgd door terugvormen van triacylglycerolen
↓
verpakken tot chylomicronen
Opbouw van chylomicronen (lipoproteïnen)
Verzorgen transport van triacylglycerol van darm
naar weefsels
Bevatten ~ 1% apoprotein
1
, Apoprotein: voor herkenning door membraanreceptoren en enzymen betrokken
bijstofwisseling en lipide uitwisseling
Transport van
chylomicronennaarweefsels
Chylomicronen met CII
apolipoprotein bewegen in de
richting van lymfestelsel en bloed
Afbraak triacylglycerol tot vrije
vetzuren en glycerol door
lipoproteïne lipase aan binnen
zijde haarvaten.
Afgiftevan de meeste vetzuren
aan spierweefsel voor oxidatie en
het genereren van ATP of aan
adipose weefsel voor opslag
alstriacylglycerol in lipidedruppels
Signaal transductie voor vrijmaken
triacylglycerolen uit vetduppel
Veel weefsels onttrekken vrije vetzuren
aan het bloedplasma om daaruit vetten
op te bouwen of om via oxidatieve
afbraak er energie uit te krijgen
Transport vrijevetzurendoor bloedserum
Vetzurenmet korteketenzijnoplosbaarin bloed.
Lange ketenvetzurenslechtoplosbaarin bloed:
o gebondenaanSerum albumine, 66 kDaeiwit,
o Serum albuminekanzo’n10 vetzurenbinden
Vetzuur metabolisme
Vetzuur synthese van palmitinezuur: lever en vetweefsel(nieren, longen en melkklieren)
Vetzuurafbraak (lipolyse): hepatocyten van de lever
Verzadigde vetzuren met even aantalkoolstofatomen (β-oxidatie)
afbraak onverzadigde vetzuren
afbraak van vetzuren net oneven aantal
koolstofatomen
α en ω oxidatie van speciale vetzuren uit
voeding
afbraak van zeer lange vetzuurketens (n>20) in
peroxisomen
β–oxidatie van Palmitinezuur: mitochondriën
(lever)
Indien Acetyl-CoA productie groter dan ATP behoefte in
levercel dan vorming van ketolichamen vanuit
AcetylCoA. Ketolichamen zijn er voor de
energievoorziening van andere weefsels.
1
