SAMENVATTING –
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN:
TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Leerinhoud
- Vertraagde VS gestoorde taalontwikkeling
- Verklaringsmodellen TOS
- Primaire VS secundaire TOS
- Selectief mutisme
- Kinderafasie
- Taaldiagnostiek
HOOFDSTUK 1 –
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
1. INLEIDING
A. NORMALE TAALONTWIKKELING
Taal → multidimensioneel gebeuren waarbij volgende elementen cruciale rol spelen
- Aangeboren taalvermogen (taalaanleg/van nature aangeboren anatomische + neurologische
vermogens)
- Voldoende + aangepast taalaanbod (externe stimuli)
o Ouders moeten taal voldoende aanpassen aan kind
o Voldoende taalaanbod (wolfskinderen)
- Andere ontwikkelingsdomeinen (sensori-motorisch, cognitief, sociaal-emotioneel)
2. SPRAAK- EN TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
- STOS: Specifieke
TaalOntwikkelingsStoornis
- SLI: Specific Language Imperment
- OD: ontwikkelingsdysfasie
1
, - SDLD: Specific Developmental
Language Disorder
3. INDELING VAN TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
A. WETENSCHAPPELIJK ONDERBOUWDE INDELING
DSM-5: Ontwikkelingsstoornis is neurobiologische ontwikkelingsstoornis die in vroege ontwikkelingsperiode
tot uiting komt + die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op 1/meerdere functiedomeinen +
die levenslang beperkingen veroorzaakt i/ persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren
Communicatiestoornissen zijn stoornissen die gekenmerkt worden door verstoorde ontwikkeling van taal,
spraak en/of sociale communicatie
- Taal(ontwikkelings)stoornis
o Kinderen met problemen met spraak/taal vóór 10 jaar
- Spraakklankstoornis
- Ontwikkelingsstotteren
- Sociaal(pragmatische) communicatiestoornis
Taalontwikkelingsstoornis volgens DSM-V
- Persisterende problemen in verwerven + gebruiken van taal
- In alle taalmodaliteiten (mondelinge + schriftelijke communicatievaardigheden)
2
, - Problemen o.v.v. woordenschat, grammatica, narratieve en conversatievaardigheden en/of andere
pragmatische vaardigheden
- Taalvaardigheden onder leeftijdsverwachtingen
- Geen invloed van regionale, sociale of cultureel/etnische variatie
- Symptomen moeten aanwezig zijn vanaf kindertijd
- Aanwezig tot in adolescentie/volwassenheid
- Primair/secundair
- Functionele beperkingen o.v.v. communicatie, schools presteren of bij uitoefening van beroep
Vanuit ICF-model
- Multidimensionale aanpak
- Functioneren v/h kind komt uit interactie van linguïstische kernprocessen, vaardigheid om deze te
gebruiken in sociale interacties en de beïnvloeding v/e grote waaier van omgevings- en persoonlijke
factoren
B. KLINISCHE INDELING
I. PRIMAIRE TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
Stoornis niet te verklaren door zintuiglijke, intellectuele, neurologische of emotionele problematiek, ook niet
door meertaligheid of afwijkende omgevingsinvloeden
- Vertraagde spraak- en taalontwikkeling
Kenmerken uit vroegere periode ontwikkeling komen voor in latere periode
Vb. kind van 8 spreekt als 4-jarige
- Gestoorde spraak- en taalontwikkeling
Kenmerken die niet in bep fase vh taalverwervingsproces thuishoren + die geen samenhangend
geheel vormen
Vb. kind spreekt als 4-jarige + gaat heel vreemde taalfouten maken (fouten die niet thuishoren in bep
fase)
II. SECUNDAIRE TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
Naast taalproblemen nog andere niet-talige problemen
HOOFDSTUK 2 – SPECIFIEKE
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
1. TERMINOLOGIE
- Ontwikkelingsdysfagie (OD)
- Dysfatische ontwikkeling (DO)
- Dysfasie
- Specifieke taalontwikkelingsstoornis
- Primaire taalontwikkelingsstoornis
- Aangeboren taalontwikkelingsstoornis
- Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
- Taalstoornis
3
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN:
TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Leerinhoud
- Vertraagde VS gestoorde taalontwikkeling
- Verklaringsmodellen TOS
- Primaire VS secundaire TOS
- Selectief mutisme
- Kinderafasie
- Taaldiagnostiek
HOOFDSTUK 1 –
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
1. INLEIDING
A. NORMALE TAALONTWIKKELING
Taal → multidimensioneel gebeuren waarbij volgende elementen cruciale rol spelen
- Aangeboren taalvermogen (taalaanleg/van nature aangeboren anatomische + neurologische
vermogens)
- Voldoende + aangepast taalaanbod (externe stimuli)
o Ouders moeten taal voldoende aanpassen aan kind
o Voldoende taalaanbod (wolfskinderen)
- Andere ontwikkelingsdomeinen (sensori-motorisch, cognitief, sociaal-emotioneel)
2. SPRAAK- EN TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
- STOS: Specifieke
TaalOntwikkelingsStoornis
- SLI: Specific Language Imperment
- OD: ontwikkelingsdysfasie
1
, - SDLD: Specific Developmental
Language Disorder
3. INDELING VAN TAALONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
A. WETENSCHAPPELIJK ONDERBOUWDE INDELING
DSM-5: Ontwikkelingsstoornis is neurobiologische ontwikkelingsstoornis die in vroege ontwikkelingsperiode
tot uiting komt + die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op 1/meerdere functiedomeinen +
die levenslang beperkingen veroorzaakt i/ persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren
Communicatiestoornissen zijn stoornissen die gekenmerkt worden door verstoorde ontwikkeling van taal,
spraak en/of sociale communicatie
- Taal(ontwikkelings)stoornis
o Kinderen met problemen met spraak/taal vóór 10 jaar
- Spraakklankstoornis
- Ontwikkelingsstotteren
- Sociaal(pragmatische) communicatiestoornis
Taalontwikkelingsstoornis volgens DSM-V
- Persisterende problemen in verwerven + gebruiken van taal
- In alle taalmodaliteiten (mondelinge + schriftelijke communicatievaardigheden)
2
, - Problemen o.v.v. woordenschat, grammatica, narratieve en conversatievaardigheden en/of andere
pragmatische vaardigheden
- Taalvaardigheden onder leeftijdsverwachtingen
- Geen invloed van regionale, sociale of cultureel/etnische variatie
- Symptomen moeten aanwezig zijn vanaf kindertijd
- Aanwezig tot in adolescentie/volwassenheid
- Primair/secundair
- Functionele beperkingen o.v.v. communicatie, schools presteren of bij uitoefening van beroep
Vanuit ICF-model
- Multidimensionale aanpak
- Functioneren v/h kind komt uit interactie van linguïstische kernprocessen, vaardigheid om deze te
gebruiken in sociale interacties en de beïnvloeding v/e grote waaier van omgevings- en persoonlijke
factoren
B. KLINISCHE INDELING
I. PRIMAIRE TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
Stoornis niet te verklaren door zintuiglijke, intellectuele, neurologische of emotionele problematiek, ook niet
door meertaligheid of afwijkende omgevingsinvloeden
- Vertraagde spraak- en taalontwikkeling
Kenmerken uit vroegere periode ontwikkeling komen voor in latere periode
Vb. kind van 8 spreekt als 4-jarige
- Gestoorde spraak- en taalontwikkeling
Kenmerken die niet in bep fase vh taalverwervingsproces thuishoren + die geen samenhangend
geheel vormen
Vb. kind spreekt als 4-jarige + gaat heel vreemde taalfouten maken (fouten die niet thuishoren in bep
fase)
II. SECUNDAIRE TAALONTWIKKELINGSPROBLEMEN
Naast taalproblemen nog andere niet-talige problemen
HOOFDSTUK 2 – SPECIFIEKE
TAALONTWIKKELINGSSTOORNIS
1. TERMINOLOGIE
- Ontwikkelingsdysfagie (OD)
- Dysfatische ontwikkeling (DO)
- Dysfasie
- Specifieke taalontwikkelingsstoornis
- Primaire taalontwikkelingsstoornis
- Aangeboren taalontwikkelingsstoornis
- Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
- Taalstoornis
3
