Samenvatting thema 5 regeling

Biologie thema 5 regeling

Homeostase  het gelijk houden van het intern milieu (cellen, membranen etc.) van een organisme bij
zeer veranderlijke omgevingsfactoren
Factoren in het interne milieu die stabiel gehouden moeten worden:
- O2-gehalte  door ademhaling
- CO2-gehalte  door ademhaling
- H2O-gehalte lichaam (osmotische waarde)
- lichaamstemperatuur
- glucosegehalte bloed

Regelkring  regelen de homeostase van het intern milieu
Negatieve terugkoppeling  het remmen van een proces waardoor iets (temperatuur) terug gaat naar
de normwaarde
Positieve terugkoppeling  het stimuleren van een proces waardoor iets (temperatuur) juist verder van
de norm afwijkt

Uitwendige milieu  de omgeving
Inwendige milieu  bloed + weefselvloeistof

Regelkringen bestaan uit:
 Sensoren (zintuigen):
Meten de waarden die geregeld moeten worden
 Conductor:
Verstuurt signaal uit sensor richting verwerkingseenheid/controlecentrum
 Verwerkingseenheid:
Verwerkt informatie uit sensor, vergelijkt deze informatie met de norm, en stuurt signalen naar
effectoren
 Effectoren:
Organen die een verandering kunnen veroorzaken (bijvoorbeeld lichaamstemperatuur)

Signaalmoleculen  deze moleculen worden door bepaalde cellen afgegeven en binden aan receptoren
in het membraan van andere cellen: doelwitcellen
Receptoren  eiwitten in een membraan waaraan een specifiek molecuul kan binden
Doelwitcellen  cellen waarvoor hormonen bedoeld zijn
Signaalmoleculen die de cellen van hormoonklieren afgeven zijn hormonen

Endocriene klieren  hormoonklieren (in het lichaam eruit)
Exocriene klieren  klieren met een afvoerbuis (zweetklieren etc) (buiten het lichaam eruit)

Hypofyse  in het midden van je hoofd onder je hersenen (p15 afb7)
Hypothalamus  regelt de secretie van hormonen door de hypofyse

, Groeihormoon (GH): - regelt de groei en ontwikkeling (pubertijd  groei van beenderen)
Oxytocine: stimuleert het ontstaan van weeën aan het einde van de zwangerschap (stimuleert ook
melkvorming)
Antidiuretisch hormoon (ADH, anti urine): hoe meer ADH, hoe minder urine je hoeft uit te plassen
 meer H2O terughalen in intern milieu
Schildklier  ligt in de hals en produceert thyroxine/schildklierhormoon  hormoon beïnvloedt de
stofwisseling, vooral door verbranding van glucose te stimuleren

Osmotische waarde  totale hoeveelheid opgeloste stof bepaalt de osmotische waarde



Regelschema ADH 


Eilandjes van Langerhans: - cellen met endocriene functie
- produceren hormonen insuline en glucagon
 zorgen ervoor dat glucoseconcentratie van het bloed min of meer
constant blijft
Bloedsuikerspiegel  ook wel glucoseconcentratie in het bloed
Cellen in lever en in spieren zetten de glucose om in glycogeen  wordt in deze cellen opgeslagen 
glucoseconcentratie zal hierdoor dalen
Epo (erytropoëtine)  produceren de nieren. Dit hormoon stimuleert de productie van rode bloedcellen
in het rode beenmerg. Rode bloedcellen vervoeren zuurstof. Zuurstofvoorziening van nieren hierdoor
toegenomen  productie epo geremd
Bijnieren  liggen als kapjes boven op de nieren  bijnierschors en bijniermerg
Bij stressreactie  adrenaline  hormoon met snelle, kortdurende werking en bevordert stofwisseling


Zenuwstelsel: - centrale zenuwstelsel: grote hersenen, kleine hersenen, hersenstam, ruggenmerg
- perifere zenuwstelsel: zenuwen die alle delen van het lichaam verbinden met CZS
Zenuwstelsel op basis van functie:
 animale zenuwstelsel: regelt bewuste reacties en houding/beweging van het lichaam
 autonome zenuwstelsel (vegetatieve zenuwstelsel): regelt de werking van inwendige organen

prikkel  invloed uit het milieu op  door prikkels ontstaan in zintuigcellen impulsen  soort
elektrische signalen
zenuwweefsel bevat zenuwcellen (neuronen)  geven signaalmoleculen af die je neurotransmitters
noemt.
Bouw van een zenuwcel 

Synaps: plaats waar impulsoverdracht plaatsvindt
Dendriet: een uitloper die impulsen ontvangt en naar het cellichaam toe geleidt
Cellichaam
Axon: een uitloper die impulsen van cellichamen afgeleidt
Mylenischede (bestaan uit cellen van Schwann): opeenvolging van cellen van Schwann rondom een
uitloper van een neuron.  verhogen van impulsgeleiding  impuls verspringt van knoop van Ravier
naar knoop van Ravier