Arbeidsovereenkomstenrecht -
Samenvatting
Hoorcollege 1
Hoofdstuk 1 – De arbeidsovereenkomst
1.1 De overeenkomst
De arbeidsovereenkomst is een overeenkomst. Het heeft in dit voorop te
stellen, omdat een verbintenis tot het verrichten van arbeid ook op een
andere grondslag kan berusten. Zo bestaat er geen arbeidsovereenkomst
met degene die ingevolge een hem opgelegde werkstraf of in de
gevangenis arbeid verricht. Kinderen die in de onderneming of in de
huishouding van hun ouders werkzaam zijn, kunnen arbeid verrichten niet
op grond van overeenkomst, doch uit hoofde van de familiebetrekking.
De arbeidsovereenkomst is gewoonlijk een overeenkomst tussen een
werkgever en een werknemer.
1.2 Totstandkoming en geldigheid van de overeenkomst
De arbeidsovereenkomst komt, zoals elke overeenkomst tot stand door
wilsovereenstemming, derhalve door aanbod en aanvaarding. Een aanbod
tot het aangaan van een arbeidsovereenkomst kan worden herroepen,
tenzij het een termijn voor de aanvaarding inhoudt of de
onherroepelijkheid op een andere wijze uit het aanbod volgt.
Herroeping is slechts mogelijk zolang het aanbod nog niet door de
wederpartij is aanvaard. Niet uitgesloten is dat een beroep van degene die
het aanbod heef gedaan op het niet tijdig aanvaarden van het aanbod,
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. In zo’n
geval komt, hoewel naar de letter niet tijdig is aanvaard, toch een
arbeidsovereenkomst tot stand.
Een arbeidsovereenkomst komt tot stand op het moment dat partijen
wilsovereenstemming hebben bereikt over alle elementen van die
overeenkomst die door hen als essentieel worden beschouwd. De partij die
de onderhandelingen voor dat moment afbreekt, kan schadeplichtig zijn
wanneer bij de wederpartij het gerechtvaardigde vertrouwen is gewekt dat
een overeenkomst tot stand zou komen.
Bij de beoordeling of het afbreken van de onderhandelingen naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, moet
rekening worden gehouden met de mate waarin en de wijze waarop de
partij die de onderhandelingen afbreekt, tot het ontstaan van dat
vertrouwen heeft bijgedragen, en met de gerechtvaardigde belangen van
die partij. Tevens dient in aanmerking te worden genomen of zich in de
loop van de onderhandelingen onvoorziene ontwikkelingen hebben
voorgedaan.
,Een arbeidsovereenkomst, en in het kader van de arbeidsovereenkomst
gemaakte afspraken, kunnen nietig zijn wegens strijd met de wet, de
openbare orde of de goede zeden.
1.3 Elementen arbeidsovereenkomst
De arbeidsovereenkomst is gedefinieerd in artikel 7:610 BW. De wettelijke
definitie heeft de volgende elementen:
a. De werknemer verbindt zich arbeid te verrichten;
b. De werkgever verbindt zich loon te betalen;
c. De werknemer verricht de arbeid in dienst van de werkgever.
Hoofdstuk 2 – Aangaan en wijzigen
2.1 Beperkingen van de contractsvrijheid
De vrijheid van partijen om de inhoud van de arbeidsovereenkomst te
bepalen is in tal van opzichten beperkt.
Zie pagina 43.
2.2 Gebondenheid aan een cao
Een cao is een overeenkomst tussen een of meer werkgevers of een of
meer werknemersverengingen met volledige rechtsbevoegdheid aan de
ene en een of meer verenigingen van werknemers met volledige
rechtsbevoegdheid aan de andere zijde. Zij bevat in de regel
arbeidsvoorwaarden die bij individuele arbeidsovereenkomsten in acht
moeten worden genomen. Ook een sociaal plan kan een cao zijn.
De werkgever die partij is bij een cao of lid is van een
werkgeversvereniging die een cao is aangegaan en onder de
werkingssfeer van e cao valt, is door die cao gebonden. Die binding
bestaat alsdan ook voor de werknemers die lid zijn van een vakorganisatie
met wie de cao is aangegaan en onder de werkingssfeerbepalingen van de
cao vallen. De bepalingen inzake arbeidsvoorwaarden in de cao werken op
grond van artikel 12 en 13 Wet CAO.
Rest doorlezen.
2.3 Vorm der overeenkomst
De arbeidsovereenkomst is een vormvrij contract. Zij kan ook mondeling
worden aangegaan. De wet bepaalt dat wanneer de arbeidsovereenkomst
schriftelijk wordt aangegaan, de kosten voor rekening van de werkgever
zijn, artikel 654 lid 1. De bepaling heeft slechts enige betekenis indien het
arbeidscontract door een derde wordt opgesteld. De werkgever is verplicht
kosteloos een door hem ondertekend afschrift van de schriftelijke
arbeidsovereenkomst aan de werknemer te verstrekken, artikel 654 lid 2.
2.4 De opgaveplicht van de werkgever
,Artikel 655 verplicht de werkgever om aan de werknemer een schriftelijke
of elektronische opgave te doen van de wezenlijke elementen van zijn
arbeidsovereenkomst of arbeidsverhouding. Elk beding in strijd met de
wettelijke bepaling is nietig, lid 10.
De regeling is bedoeld om de werknemer duidelijkheid te verschaffen over
de aard van zijn arbeidsovereenkomst en de voorwaarden die daarop van
toepassing zijn. Onduidelijkheid komt voor de risico van de werkgever.
Artikel 655 is tevens van belang voor de bewijslast van de werknemer ten
aanzien van de punten waarover de werkgever informatie moet
verschaffen. De werknemer kan op de verstrekte informatie een beroep
doen als bewijs daarvan. Acht de werknemer de opgave onjuist, dan zal hij
dit aan de werkgever dienen mede te delen. De opgave van de werkgever
die tijdig door de werknemer wordt weersproken heeft geen bewijskracht.
Indien de werknemer tegen de opgave van de werkgever geen bezwaar
maakt, zal dat in de regel het vermoeden rechtvaardigen dat hij de
opgave als juist aanvaardt.
, Hoorcollege 2
Hoofdstuk 4 – Bepaling, berekening en vormen van loon
4.1 Bepaling van loon
Een element van de arbeidsovereenkomst is het loon. Partijen zijn in
beginsel vrij in de vaststelling van het loon. Vaak is in de toepasselijke cao
een regeling van het loon opgenomen. Verder wordt op de vrijheid van
partijen een zekere inbreuk gemaakt door de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag en de regels die een gelijke behandeling van
werknemers voorschrijven.
De vaststelling van het loon behoeft niet uitdrukkelijk te geschieden. Uit
een bestendig gevolgde gedragslijn kan na verloop van tijd voor de
werknemer een rechtens afdwingbare aanspraak resulteren. Het komt
daarbij aan op de zin die partijen aan elkaars gedragingen hebben
toegekend en daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs
mochten toekennen. In dit verband komt volgens de HR betekenis toe aan
gezichtspunten als:
a. De inhoud van de gedragslijn;
b. De aard van de arbeidsovereenkomst en de positie die de werkgever
en de werknemer jegens elkaar innemen;
c. De lengte van de periode gedurende welke de werkgever de
desbetreffende gedragslijn heeft gevolgd;
d. De aard van de voor- en nadelen die voor de werkgever en de
werknemer uit de gedragslijn voortvloeien; en
e. De aard en de omvang van de kring van werknemer jegens wie de
gedragslijn gevolgd.
4.2 Bruto- en nettoloon
Meestal zal het loon in geld worden uitgedrukt in een brutobedrag. Dit
bedrag omvat mede de door de werkgever verschuldigde belastingen en
sociale premies, voor zover die door de werkgever moeten worden
ingehouden en afgedragen. Door afdracht wordt de werkgever gekweten.
Veranderingen in de persoonlijke staat van de werknemer kunnen
meebrengen dat op hem een ander regime van toepassing wordt en hij
een hoger of lager nettoloon ontvangt dan daarvoor.
4.3 Minimumloon
Voor de vele arbeidsovereenkomsten geldt krachtens de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag dat het loon niet lager mag zijn
dan het bij of krachtens die wet vastgestelde bedrag. Deze wet beoogt aan
Samenvatting
Hoorcollege 1
Hoofdstuk 1 – De arbeidsovereenkomst
1.1 De overeenkomst
De arbeidsovereenkomst is een overeenkomst. Het heeft in dit voorop te
stellen, omdat een verbintenis tot het verrichten van arbeid ook op een
andere grondslag kan berusten. Zo bestaat er geen arbeidsovereenkomst
met degene die ingevolge een hem opgelegde werkstraf of in de
gevangenis arbeid verricht. Kinderen die in de onderneming of in de
huishouding van hun ouders werkzaam zijn, kunnen arbeid verrichten niet
op grond van overeenkomst, doch uit hoofde van de familiebetrekking.
De arbeidsovereenkomst is gewoonlijk een overeenkomst tussen een
werkgever en een werknemer.
1.2 Totstandkoming en geldigheid van de overeenkomst
De arbeidsovereenkomst komt, zoals elke overeenkomst tot stand door
wilsovereenstemming, derhalve door aanbod en aanvaarding. Een aanbod
tot het aangaan van een arbeidsovereenkomst kan worden herroepen,
tenzij het een termijn voor de aanvaarding inhoudt of de
onherroepelijkheid op een andere wijze uit het aanbod volgt.
Herroeping is slechts mogelijk zolang het aanbod nog niet door de
wederpartij is aanvaard. Niet uitgesloten is dat een beroep van degene die
het aanbod heef gedaan op het niet tijdig aanvaarden van het aanbod,
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. In zo’n
geval komt, hoewel naar de letter niet tijdig is aanvaard, toch een
arbeidsovereenkomst tot stand.
Een arbeidsovereenkomst komt tot stand op het moment dat partijen
wilsovereenstemming hebben bereikt over alle elementen van die
overeenkomst die door hen als essentieel worden beschouwd. De partij die
de onderhandelingen voor dat moment afbreekt, kan schadeplichtig zijn
wanneer bij de wederpartij het gerechtvaardigde vertrouwen is gewekt dat
een overeenkomst tot stand zou komen.
Bij de beoordeling of het afbreken van de onderhandelingen naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, moet
rekening worden gehouden met de mate waarin en de wijze waarop de
partij die de onderhandelingen afbreekt, tot het ontstaan van dat
vertrouwen heeft bijgedragen, en met de gerechtvaardigde belangen van
die partij. Tevens dient in aanmerking te worden genomen of zich in de
loop van de onderhandelingen onvoorziene ontwikkelingen hebben
voorgedaan.
,Een arbeidsovereenkomst, en in het kader van de arbeidsovereenkomst
gemaakte afspraken, kunnen nietig zijn wegens strijd met de wet, de
openbare orde of de goede zeden.
1.3 Elementen arbeidsovereenkomst
De arbeidsovereenkomst is gedefinieerd in artikel 7:610 BW. De wettelijke
definitie heeft de volgende elementen:
a. De werknemer verbindt zich arbeid te verrichten;
b. De werkgever verbindt zich loon te betalen;
c. De werknemer verricht de arbeid in dienst van de werkgever.
Hoofdstuk 2 – Aangaan en wijzigen
2.1 Beperkingen van de contractsvrijheid
De vrijheid van partijen om de inhoud van de arbeidsovereenkomst te
bepalen is in tal van opzichten beperkt.
Zie pagina 43.
2.2 Gebondenheid aan een cao
Een cao is een overeenkomst tussen een of meer werkgevers of een of
meer werknemersverengingen met volledige rechtsbevoegdheid aan de
ene en een of meer verenigingen van werknemers met volledige
rechtsbevoegdheid aan de andere zijde. Zij bevat in de regel
arbeidsvoorwaarden die bij individuele arbeidsovereenkomsten in acht
moeten worden genomen. Ook een sociaal plan kan een cao zijn.
De werkgever die partij is bij een cao of lid is van een
werkgeversvereniging die een cao is aangegaan en onder de
werkingssfeer van e cao valt, is door die cao gebonden. Die binding
bestaat alsdan ook voor de werknemers die lid zijn van een vakorganisatie
met wie de cao is aangegaan en onder de werkingssfeerbepalingen van de
cao vallen. De bepalingen inzake arbeidsvoorwaarden in de cao werken op
grond van artikel 12 en 13 Wet CAO.
Rest doorlezen.
2.3 Vorm der overeenkomst
De arbeidsovereenkomst is een vormvrij contract. Zij kan ook mondeling
worden aangegaan. De wet bepaalt dat wanneer de arbeidsovereenkomst
schriftelijk wordt aangegaan, de kosten voor rekening van de werkgever
zijn, artikel 654 lid 1. De bepaling heeft slechts enige betekenis indien het
arbeidscontract door een derde wordt opgesteld. De werkgever is verplicht
kosteloos een door hem ondertekend afschrift van de schriftelijke
arbeidsovereenkomst aan de werknemer te verstrekken, artikel 654 lid 2.
2.4 De opgaveplicht van de werkgever
,Artikel 655 verplicht de werkgever om aan de werknemer een schriftelijke
of elektronische opgave te doen van de wezenlijke elementen van zijn
arbeidsovereenkomst of arbeidsverhouding. Elk beding in strijd met de
wettelijke bepaling is nietig, lid 10.
De regeling is bedoeld om de werknemer duidelijkheid te verschaffen over
de aard van zijn arbeidsovereenkomst en de voorwaarden die daarop van
toepassing zijn. Onduidelijkheid komt voor de risico van de werkgever.
Artikel 655 is tevens van belang voor de bewijslast van de werknemer ten
aanzien van de punten waarover de werkgever informatie moet
verschaffen. De werknemer kan op de verstrekte informatie een beroep
doen als bewijs daarvan. Acht de werknemer de opgave onjuist, dan zal hij
dit aan de werkgever dienen mede te delen. De opgave van de werkgever
die tijdig door de werknemer wordt weersproken heeft geen bewijskracht.
Indien de werknemer tegen de opgave van de werkgever geen bezwaar
maakt, zal dat in de regel het vermoeden rechtvaardigen dat hij de
opgave als juist aanvaardt.
, Hoorcollege 2
Hoofdstuk 4 – Bepaling, berekening en vormen van loon
4.1 Bepaling van loon
Een element van de arbeidsovereenkomst is het loon. Partijen zijn in
beginsel vrij in de vaststelling van het loon. Vaak is in de toepasselijke cao
een regeling van het loon opgenomen. Verder wordt op de vrijheid van
partijen een zekere inbreuk gemaakt door de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag en de regels die een gelijke behandeling van
werknemers voorschrijven.
De vaststelling van het loon behoeft niet uitdrukkelijk te geschieden. Uit
een bestendig gevolgde gedragslijn kan na verloop van tijd voor de
werknemer een rechtens afdwingbare aanspraak resulteren. Het komt
daarbij aan op de zin die partijen aan elkaars gedragingen hebben
toegekend en daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs
mochten toekennen. In dit verband komt volgens de HR betekenis toe aan
gezichtspunten als:
a. De inhoud van de gedragslijn;
b. De aard van de arbeidsovereenkomst en de positie die de werkgever
en de werknemer jegens elkaar innemen;
c. De lengte van de periode gedurende welke de werkgever de
desbetreffende gedragslijn heeft gevolgd;
d. De aard van de voor- en nadelen die voor de werkgever en de
werknemer uit de gedragslijn voortvloeien; en
e. De aard en de omvang van de kring van werknemer jegens wie de
gedragslijn gevolgd.
4.2 Bruto- en nettoloon
Meestal zal het loon in geld worden uitgedrukt in een brutobedrag. Dit
bedrag omvat mede de door de werkgever verschuldigde belastingen en
sociale premies, voor zover die door de werkgever moeten worden
ingehouden en afgedragen. Door afdracht wordt de werkgever gekweten.
Veranderingen in de persoonlijke staat van de werknemer kunnen
meebrengen dat op hem een ander regime van toepassing wordt en hij
een hoger of lager nettoloon ontvangt dan daarvoor.
4.3 Minimumloon
Voor de vele arbeidsovereenkomsten geldt krachtens de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag dat het loon niet lager mag zijn
dan het bij of krachtens die wet vastgestelde bedrag. Deze wet beoogt aan
